آرشیو یک‌شنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۸، شماره ۴۵۰۶
جامعه
۱۲
گفت و گو

رییس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران: باید منتظر افزایش آلودگی هوا باشیم

گفتگو: حمیدرضا خالدی
امسال بارش های پی در پی در کشور این انتظار را ایجاد کرده بود که شهروندان تعداد روزهای پاک بیشتری را تجربه کنند. با این وجود برخی اظهارنظرها مبنی بر آن است که با وجود این همه بارش و اجرای طرح هایی مانند طرح «کاهش»، شهروندان همچنان روزهای قابل توجهی از سال با آلودگی هوا دست و پنجه نرم می کنند. با این وجود «احد وظیفه» که تا چندی قبل معاونت پیش بینی سازمان هواشناسی را بر عهده داشته و هم اکنون نیز در سمت ریاست مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران به کار خود ادامه می دهد معتقد است که بارش ها آلودگی هوا را تا حدودی کاهش داده است. البته او معتقد است که در ماه های آینده باید منتظر افزایش آلودگی هوا در شهرهای بزرگ و به خصوص تهران باشیم. وظیفه البته معتقد است تا زمانی که سیاستگذاران کشور در صدد استفاده از دستاوردهای سایر کشورها در مورد کاهش آلودگی هوا نباشند باید منتظر روزهای بدتری در این زمینه باشیم. گفت وگویی که بیشتر از آنکه دیدگاه های مدیریتی در آن لحاظ شده باشد، دیدگاه یکی از کارشناسان با سابقه سازمان هواشناسی است.
تا جایی که می دانم سازمان هواشناسی علاوه بر پیش بینی هوا مسوول پیش بینی آلودگی هوا نیز هست. با این حساب باید بتوانید در مورد اطلاعات روزهای ناسالم امسال و مقایسه آنها با سال گذشته توضیحاتی را ارایه دهید. درست است؟

اصولا ما هر روز پیش بینی آلودگی هوا را برای 96 ساعت آینده هوای تهران انجام می دهیم و بعدا این پیش بینی را براساس رنج های بین 0 تا 50، 50 تا 100، 100 تا 150 و 150 به بالا گزارش می کنیم. درست مطابق استانداردهای بین المللی. ضمن آنکه این پیش بینی را در وبسایت سازمان هواشناسی هم قرار می دهیم. این هم برمی گردد به وظیفه ای که قانون هوای پاک برای ما مشخص کرده که برمبنای آن، سازمان هواشناسی موظف شده تا برای شهرهای آلوده کشور سطح آلاینده های موجود را اعلام کند. البته در حال حاضر فقط برای تهران و اصفهان این گزارش به صورت مرتب تهیه و اعلام می شود و برای سایر شهرها، فقط در روزهای آلوده، اطلاعیه صادر می کنیم.

خب پس باید اطلاعات موثقی در مورد تعداد روزهای آلوده و ناسالم امسال در تهران داشته باشید.

بله. البته اندازه گیری این آلاینده ها را سازمان محیط زیست شهرداری تهران انجام می دهد ولی در کل اگر اشتباه نکرده باشم، در سال 98-97 چیزی حدود 50 روز سالم داشته ایم یعنی بقیه روزها، سطح آلاینده ها بیشتر از حد معمول بوده است. البته این آمار نسبت به سال 97-96 بیشتر بوده است.

با تمام این تفاصیل پیش بینی تان در مورد روزهای باقیمانده سال چیست؟ آیا تهرانی ها در اغلب روزها هوایی پاک را تجربه می کنند یا باید منتظر روزهای آلوده باشیم؟

این تا حدودی به رفتار خود ما شهروندان برمی گردد؛ به خصوص پاسخ به این سوال بیش از هر چیز به ترافیک و نحوه مدیریت آن برمی گردد و اینکه آیا مسوولان بتوانند ترافیک را به خوبی مدیریت کنند یا خیر؟ اما به طور نسبی ما در شرایط کنونی و با توجه به اینکه داده های ما حکایت از آن دارد که بارش ها در دی ماه و آذرماه امسال کمتر از بقیه ماه ها خواهد بود، طبعا انتظار داریم که میزان آلاینده ها نیز در این دو ماه بیشتر از بقیه روزهای سال باشد.

الان این آلاینده هایی که در تهران وجود دارد بیشتر از چه جنس و چه نوعی هستند؟

بیشتر از جنس ذرات آلاینده کوچک تر از 5/2 میکرون هستند. این ذرات بیشتر ناشی از تردد خودروهای بنزینی و دیزلی در سطح شهر هستند. چه خودروهای دیزلی که ترکیبات سولفوری یا همان (ساکس) ها را آزاد می کنند و چه ترکیبات ناشی از خودروهای بنزینی که آنها نیز ناکس ها، یا ترکیبات اکسید نیترو‍ژن و مشتقات آن را تولید و منتشر می کنند. این ذرات بعد از ترکیب با آب موجود در هوا ترکیبات مختلف شیمیایی خطرناکی را تولید می کنند که باعث آلودگی هوا می شود.

شما جز تهیه گزارش آلایندگی ها، کار دیگری هم در این حوزه انجام می دهید؟

تنها وظیفه ما، تعیین سطح شدت آلایندگی هاست. البته این برآورد، میانگین است. چون به هر حال اعدادی که ایستگاه های مختلف نشان می دهند باهم تفاوت دارد. ولی در کل ایستگاه های مرکز شهر اعداد درشتی را در مورد آلاینده ها نشان می دهند. می توان این موضوع را این گونه تعبیر کرد که شهروندانی که وسط شهر هستند بیشتر در معرض آلاینده های هوا هستند. به خصوص در شب که جریان هوا، آلاینده ها را به سمت جنوب شهر بیشتر سوق می دهد.

یک سوال دیگر. از زمانی که قانون هوای پاک ابلاغ شده، همکاری سازمان ها و ارگان های مرتبط با این موضوع چگونه بوده است؟

تا جایی که خودم با مساله درگیر بودم می توانم بگویم ارتباط بین سازمان ها خیلی خوب و تنگاتنگ است. هم با سازمان محیط زیست شهرداری و هم با کمیته مواقع اضطراری که مسوولان سازمان های مرتبط دور هم جمع می شوند و در مورد چگونگی مدیریت بحران های روزهای آلوده تهران صحبت می کنند. بد نیست بدانید سازمان محیط زیست شهرداری هم طرحی را در دست دارند که قرار است با همکاری چند دانشگاه «سیاهه انتشار» آلاینده های چند شهر را استخراج کرده و آنها را در اختیار سازمان هواشناسی قرار دهد. این گزارش ها شامل اطلاعاتی مانند میزان انتشار (هم به صورت نقطه ای و هم به صورت زمانی)، اینکه کجا و چه زمانی بیشتر هستند و... از این اطلاعات سازمان هواشناسی استفاده می کند تا بتواند وضعیت آلاینده ها و آلودگی هوا در شهرهای مختلف کشورو به خصوص در تهران را بررسی و اعلام کند.

خب اگر اقدامات این کمیته و تصمیم هایی که مثلا در مورد تعطیلی مدارس و افزایش روزهای زوج و فرد مثمر ثمر باشد، باید نمود آنها در گزارش شما دیده شود؛ همین طور است؟

بله. بعضی از این اقدامات قطعا در کاهش آلاینده ها موثر هستند. مثل تعطیلی مدارس. چرا؟ چون به هر حال تردد خودروها در این روزها به شدت کاهش پیدا می کند و ترافیک هم کمتر می شود. کلا هر طرحی که به کاهش تردد خودروها در سطح شهر کمک کند، می تواند در کاهش ملموس آلودگی هوا موثر باشد.

من از صحبت های شما این برداشت را می کنم که اقداماتی که توسط سازمان های مرتبط در مورد کاهش آلودگی هوا انجام می شود، چندان موثر نبوده و نیست؛ درست است؟

نمی شود این گونه حکم داد و قضاوت کرد. اصولا ما در شهرهای بزرگ مان، به خصوص با حجم زیادی از مشکلاتی مواجهیم که سال هاست روی هم تلنبار شده اند. مثل تولید خودروها و موتوسیکلت های بی کیفیت. خب شما در مواجهه با این شرایط نمی توانید معجزه کنید. ولی در عین حال قبول دارم که باید تلاش بیشتری کرد. راه حل نیز تقریبا مشخص است. کافی است مطابق روش هایی که کشورهای دیگر برای کاهش آلودگی هوا انجام داده اند، عمل کنیم و در همان مسیرها گام برداریم. چند روز قبل خبری را می خواندم که براساس آن در یکی از شهرهای هند بیش از نیم میلیون ماسک به خاطر آلودگی هوا توزیع شده بود. مسلم بدانید که اگر چاره ای برای آلودگی هوای تهران نشود، قطعا ما نیز در آینده با چنین شرایط بحرانی مواجه خواهیم شد.