آرشیو یک‌شنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۸، شماره ۴۷۴۷
خبر
۲

دست های پنهان در اختلافات ایرانی - عربی

دنیای اقتصاد : معاون سیاسی وزیر امورخارجه ایران با اشاره به سفرهای متقابل میان ایران و امارات در سطح سیاسی گفت علائم و نشانه های مختلفی وجود دارد که نشان می دهد دست های پنهانی در اختلافات میان تهران و کشورهای خلیج فارس نقش دارند. پیش تر یک روزنامه کویتی از ارسال نامه رئیس جمهوری ایران به سران شورای همکاری و پاسخ مثبت آنان به ابتکار صلح هرمز خبر داده بود. در چند ماه اخیر نیز نشانه هایی از تمایل عربستان و امارات به کاهش سطح تنش با ایران در بحبوحه فشارهای آمریکا بروز پیدا کرده است.

در همین ارتباط سیدعباس عراقچی، معاون سیاسی وزیر امورخارجه ایران در گفت وگو با شبکه روسیا الیوم گفت: برخی طرف های پنهان از اختلافات میان تهران و کشورهای حاشیه خلیج فارس حمایت می کنند. او که در برنامه «قصاری القول» حضور یافته بود، افزود: علائم و نشانه های مختلفی وجود دارد که این مساله را تایید می کند، با تحلیل و نتیجه گیری می توان به این امر پی برد که برخی دست های پنهان میان کشورهای عربی خلیج فارس در این اختلافات شریک هستند و امور را به سمت و جهتی سوق می دهند که مردم خواهان آن نیستند.

به نظر می رسد اشاره عراقچی به نقش مخرب آمریکا و به خصوص اسرائیل در روابط ایران با دولت های عربی خلیج فارس باشد. این مساله به خصوص با توجه به روابط پنهان و درحال گسترش تل آویو با پایتخت های عربی خلیج فارس همچون ریاض، ابوظبی، منامه و مسقط و نقش پررنگ اسرائیل در کمپین فشار حداکثری دولت ترامپ علیه ایران بیشتر دارای معنا است. مقامات رژیم صهیونیستی در طول چند سال اخیر و به ویژه از زمان به قدرت رسیدن ملک سلمان و پسرش، تلاش ها برای نزدیک شدن به عربستان را با هدف مهار ایران و تهدیدات منطقه ای آن، شدت بخشیده اند. پیش تر و براساس یک فیلم مستند آمریکایی که شبکه «PBS» آمریکا آن را پخش کرد، محمد بن سلمان نیز متعهد شده بود که اگر آمریکا به عربستان برای شکست ایران و سلطه بر خاورمیانه کمک کند، روابط تجاری با رژیم صهیونیستی و عادی سازی روابط با این رژیم را به رسمیت بشناسد. دیوید آگناتیوس، تحلیلگر نظامی روزنامه واشنگتن پست از ولیعهد عربستان در این فیلم مستند نقل کرد: من خاورمیانه ای را می بینم که اسرائیل در آن بخشی از ماست. من آماده به رسمیت شناختن روابط تجاری با اسرائیل و عادی سازی کامل روابط هستم.

تهران نیز با حساسیت و رصد رابطه درحال تلطیف ریاض و تل آویو، در تلاش بوده تا با برجسته سازی خطر اسرائیل برای صلح با اعراب و همچنین اهداف جهان اسلام، به طور غیرمستقیم عربستان و دیگر بازیگران عربی را متوجه اشتباه استراتژیک خود کند.  بنابراین در شرایطی که راهبرد ترامپ تاکنون ناکام مانده و منجر به خیز ریاض و ابوظبی برای بهبود روابط با تهران شده است، به نظر می رسد می توان ردپای اسرائیل را در ممانعت از تنش زدایی بین ایران و دولت های عربی خلیج فارس مشاهده کرد. در همین خصوص انفجار در بخش بدنه یک فروند نفتکش ایرانی در 60 مایلی بندر جده عربستان سعودی در صبح  روز جمعه 19 مهر ماه، در زمانی اتفاق افتاد که ایران و عربستان پالس های مثبتی را با میانجیگری نخست وزیران عراق و پاکستان به یکدیگر نشان دادند. در این فضا تهران، عربستان را مورد اتهام قرار نداد و بلافاصله همه نگاه ها متوجه اقدام خرابکارانه اسرائیل شد.

روابط با عربستان

عراقچی در بخش دیگری از گفت وگو با روسیه الیوم گفت: تهران از کشورهای منطقه انتظار دارد که ابتکار ایران در رابطه با حمایت از کشتیرانی در خلیج فارس را بررسی و نظر خود را در این رابطه به ما اعلام کنند. او درمورد روابط ایران و عربستان گفت: ما تنها در رابطه با موضوع حج با سعودی ها تماس داشتیم و درحقیقت به منظور تسهیل امور حجاج میان مسوولان حج ایرانی و سعودی تماس هایی بوده و هست، به باور ما این یک وظیفه اسلامی است تا موسم حج بدون هیچ مشکلی برگزار شود. موضوع حج در روابط ایران و عربستان در چند سال اخیر که متاثر از اعدام شیخ نمر عالم شیعی عربستانی و حمله به سفارت عربستان در تهران قطع شده است، پابرجا و جزو معدود کانال های ارتباطی بین دو کشور است. ولیعهد عربستان اوایل مهر ماه در گفت وگو با شبکه «پی بی اس» با هشدار نسبت به خطرات وقوع جنگ برای اقتصاد جهانی، از ترجیح راه حل سیاسی بر اقدام نظامی در ارتباط با ایران سخن گفت. نماینده دائم عربستان در سازمان ملل نیز در جلسه شورای امنیت درخصوص ابتکار صلح هرمز گفته بود: «ما نه به دنبال جنگ هستیم، نه آن را می خواهیم و نه آتش آن را شعله ور می کنیم، عربستان به اصل گفت وگو و حل درگیری ها از راه های مسالمت آمیز ایمان دارد اما هرگونه دعوت به گفت وگو باید همراه با توقف فوری تهدیدات و فعالیت های خصمانه باشد.» او در اشاره غیرمستقیم به ایران ادعا کرد: «کشورهایی که ما را به گفت وگو دعوت می کنند باید در ابتدا سیاست صادر کردن انقلاب و ایجاد اختلافات فرقه ای در کشورهای دیگر به منظور دخالت در امور داخلی آن کشورها را متوقف کنند.» نماینده عربستان در سازمان ملل پیش از این نیز تاکید کرده بود که عربستان آماده ایجاد روابط دوستانه و همکاری میان کشورهای عربی و ایران براساس اصل حسن همجواری، عدم دخالت در امور داخلی و احترام به حاکمیت کشورها است.

واکنش بهتر اماراتی ها

معاون سیاسی ظریف در بخش دیگری از این گفت وگو درخصوص واکنش ها به ابتکار رئیس جمهوری ایران برای صلح با همسایگان گفت: واکنش اماراتی ها به ابتکار (صلح هرمز) بهتر بود؛ در سطح سیاسی سفرهای متقابلی انجام شد و به باور ما میان ایران و امارات تفاهم بیشتری وجود دارد. امیدواریم که فضاهای آرام تری میان ایران و امارات ایجاد شود و این مساله منجر به آرامی در منطقه شود.

پیش تر روزنامه کویتی الجریده در خبری نوشته بود که جمهوری اسلامی به معاون وزیرخارجه کویت پیامی از جانب حسن روحانی، رئیس جمهور خطاب به پادشاهان عربستان و بحرین درباره ابتکار صلح هرمز تحویل داده و پاسخ مثبتی دریافت کرده است. معاون وزیرخارجه کویت نیز گفته بود که کشورش درحال بررسی طرح ابتکاری رئیس جمهور ایران برای امنیت خلیج فارس است. حسن روحانی در سخنرانی خود در هفتاد و چهارمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل به تشریح طرح ایران درباره امنیت خلیج فارس با نام ابتکار صلح هرمز پرداخت. حمد بن جاسم، نخست وزیر سابق قطر، در توییتی، ارسال پیام ها از جانب ایران به کشور های عربی را تایید کرده و گفته عرب ها باید این فرصت را غنیمت بشمارند. بن جاسم در توییتی نوشت: «آن طور که می شنویم، پیام هایی از جانب ایران به کشور های شورا (همکاری خلیج فارس) درخصوص آغاز گفت وگوی جدی زیر چتر سازمان ملل متحد ارسال شده است. به نظرم این فرصت مهمی است که باید کشور های شورا مسوولانه آن را بررسی کنند.»

نخست وزیر سابق قطر که هنوز هم ارتباطات نزدیکی با خانواده حاکم قطر دارد، پیام های ایران را «فرصتی تکرارنشدنی» توصیف کرد که اگر ایران و آمریکا توافق کنند، ممکن است از بین برود. او اضافه کرد: معتقدم این یک فرصت مهم است که باید کاملا مسوولانه توسط کشورهای عضو این شورا بررسی شود و دو طرف تمامی نگرانی های خود را در میز مذاکرات به طور روشن بیان کنند تا دست کم به یک توافق برای پایان دادن به وضعیت بحرانی خلیج (فارس) دست یابند.» حسن روحانی، رئیس جمهور ایران در سخنرانی خود در هفتاد و چهارمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل به تشریح طرح ایران درباره امنیت خلیج فارس پرداخت و گفت: «بنا به مسوولیت تاریخی کشورم در حفظ امنیت، صلح، ثبات و پیشرفت در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز، همه کشورهایی را که از تحولات خلیج فارس و تنگه هرمز متاثر می شوند به «ائتلاف امید» یعنی «ابتکار صلح هرمز» دعوت می کنم.»