آرشیو یک‌شنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۸، شماره ۵۵۲۰
فرهنگ: سینمای جهان
۱۲

سینما یک بار دیگر سراغ گوانتانامو و حواشی آن می رود

مستقیم از زندان

کیکاووس زیاری

گوانتانامو نه تنها نامی آشنا در دنیای سیاست که نام آشنای صنعت سینما هم هست. آنچه در گوانتانامو و زندان های آن گذشت، خیلی زود مورد توجه دو دنیای ادبیات و سینما قرار گرفت و فیلم هایی با این مضمون ساخته شد. حمله ارتش آمریکا به عراق و تلاش برای نابودی القاعده که از سوی جورج بوش پسر عنوان شد، سرآغاز خلق مشکلاتی برای اقلیت های قومی و مذهبی در داخل خاک آمریکا بود. نیروهای امنیتی و سرویس های اطلاعاتی آمریکا، به بهانه دستگیری «عوامل تروریستی»، اقدام به دستگیری آدم های بی گناهی کردند که تنها جرم شان مسلمان بودن و آسیایی بودن بود. افراد زیادی بی دلیل و مدرک در گوانتانامو زندانی و شکنجه شدند و تلاش شان برای رهایی و آزادی به نتیجه ای نرسید. درام افشاگرانه و سیاسی «زندانی شماره 760» یکی از فیلم هایی است که قصد دارد واقعیت های پشت پرده گوانتانامو را به نمایش بگذارد. این فیلم با نگاهی به یک داستان بسیار موفق و پرخواننده ساخته می شود و تعدادی از چهره های مطرح سینما با آن همکاری می کنند.

به نوشته نشریه هالیوود ریپورتر، داستان «خاطرات روزانه گوانتانامو» آن قدر جذابیت داشته که کسانی چون جودی فاستر و بندیکت کامبربچ را جذب محتوا و حال و هوای خود کند. داستان برگرفته از واقعیت است و نویسنده اش، خود قربانی سیاست های ارتجاعی و تجاوزگرانه دولتمردان وقت آمریکاست. منتقدان ادبی از داستان خاطرات روزانه گوانتانامو به عنوان تلاش و نبردی صادقانه برای ادامه حیات و علیه تمامی تبعیض ها و نابرابری ها و بی عدالتی ها اسم برده اند. نویسنده داستان یکی از شهروندان معمولی آمریکا محمدو کولد صلاحی است. او توسط سرویس های امنیتی دولت آمریکا و به ظن همدستی با شبکه های تروریستی القاعده دستگیر شد. صلاحی بدون این که تفهیم اتهام شود یا دادگاهی برایش برپا شود، چند سال را در زندان گوانتانامو گذراند. مسوولان امنیتی که ده ها نفر دیگر را هم مثل صلاحی دستگیر و زندانی کرده بودند، دلیلی نمی دیدند که مدرکی علیه این قربانیان ارائه دهند و به همین دلیل، توضیحی در باب دستگیری شان به خانواده های قربانیان و رسانه های گروهی نمی دادند.

انتشار کتاب خاطرات

صلاحی بعد از آزادی از زندان، خاطراتش را نوشت و منتشر کرد. با انتشار کتاب خاطرات، مردم عادی متوجه ظلم و ستمی شدند که به امثال صلاحی وارد شده بود، اما صلاحی یک فرق با دیگران داشت.

او یک وکیل زبردست برای خود انتخاب می کند. نانسی هولندر و دستیارش تری دانکان، تمام تلاش خود را به کار می گیرند تا در دفاع از صلاحی، سیستم حاکم بر بازداشت ها را زیر سوال ببرند. این جمع سه نفره برای رسیدن به عدالت، با موانع و دست اندازهای زیادی روبه رو می شود. دفاعیه بحث بر انگیز و جنجالی این جمع، با همراهی مستنداتی که یکی از نیروهای نظامی به نام ستوان استوارت کوچ ارائه می دهد، به نتیجه ای شوک آور و غیرقابل باور ختم می شود. به زودی مشخص می شود یک تئوری توطئه در جریان بوده تا به بهانه مبارزه با تروریسم، یک نسل کشی بیرحمانه انجام شود. طاهر رحیم، بازیگر سیاهپوست سینما، نقش صلاحی را جلوی دوربین زندانی شماره 760 بازی می کند. جودی فاستر و شایلین وودی هم وکیل و دستیار او هستند که به کمک صلاحی می آیند. بندیکت کامبربچ هم استوارت کوچ ماجراست. نکته جالب این که کامبرباخ که سخت مجذوب داستان نول شده، یکی از تهیه کنندگان فیلم هم است.

تلاش برای خرید امتیاز اقتباس

منتقدان ادبی نیویورک تایمز از نول صلاحی به عنوان یکی از بهترین آثار ادبی دو دهه اخیر یاد کرده اند. بسیاری از شرکت ها و کمپانی های فیلمسازی به دنبال خرید امتیاز برگردان سینمایی این اثر بوده اند. بی بی سی فیلمز هم که از مدت ها قبل به دنبال تولید فیلمی سینمایی براساس داستان صلاحی بود، به عنوان یکی از سرمایه گذاران اروپایی با طرح زندانی شماره 760 همکاری می کند. کلید فیلمبرداری فیلم دسامبر زده می شود. مکان های مختلف کشور آفریقای جنوبی، پذیرای سازندگان این درام پرتنش انسانی است. فیلمنامه فیلم را مایکل برانر آماده کرده است. منتقدان سینمایی از او به عنوان یکی از چهره های شاخص فیلمنامه نویسی در گونه اجتماعی و سیاسی اسم می برند. برانر که تجربه خوبی در انتقال داستان ها و ماجراهای واقعی روی پرده سینما دارد، در کارنامه اش آثاری چون «یونایتد 93» پل گرینگراس «منطقه سبز» و «کاپیتان فیلیپس» را ثبت کرده است. تمام این فیلم ها لحنی اجتماعی و انتقادی داشته اند. برای کارگردانی فیلم هم کوین مکدونالد انتخاب شده است.

شنیده ها حکایت از آن می کند که قبل از مکدونالد نام جودی فاستر به عنوان کارگردان فیلم مطرح بوده است. تهیه کنندگان فیلم بر این باور بوده اند که حضور این بازیگر سرشناس و شناخته شده در پشت دوربین زندانی شماره 760، کمک زیادی به مطرح تر شدن آن در محافل هنری و اجتماعی خواهد داشت. اما بازیگر که بعد از خواندن فیلمنامه شیفته نقش و شخصیت خود در آن شده، حاضر به پذیرش وظیفه کارگردانی فیلم نمی شود و اعلام می کند قصد دارد تمام توجه و توان خود را روی ارائه یک بازی یک دست و جذاب در نقش نانسی هولندر بگذارد. هدف او این است که تمام وقت خود را به عنوان بازیگر در اختیار این درام پرتنش واقع گرا قرار دهد. زندانی شماره 760 از آن دست کارهایی به حساب می آید که جودی فاستر در مقام فیلمساز، معمولا علاقه خاصی به کارگردانی شان دارد.