آرشیو چهار‌شنبه ۸ آبان ۱۳۹۸، شماره ۳۵۶۰
جامعه
۱۳

اولین بارش پاییزی در خوزستان حدود 5 هزار نفر را به دلیل تنگی نفس راهی مراکز درمانی کرد

دست باران بر گلوی اهواز

صدرا محقق

اولین باران پاییزی باز هم در اهواز نفس گیر شد و روزهای دوشنبه و سه شنبه حدود پنج هزار نفر را که دچار تنگی نفس شدید شده بودند، راهی بیمارستان کرد. اولین بار پاییز سال 92 بود که این پدید در خوزستان و اهواز خود را نشان داد و در اولین بارش حدود 15 هزار نفر را مجبور کرد دست به دامن مراکز درمانی شوند. از آن موقع تا امسال متهمان مختلفی به عنوان دلیل این اتفاق معرفی شده اند، یکی از باران اسیدی می گفت و یکی آلودگی های نفتی و صنعتی اهواز را عامل معرفی می کرد. برخی از نقش گرد و غبارها که آن سال ها بیشتر رخ می داد می گفتند و عده ای دیگر عوامل بیولوژیک و گیاهی مثل گرده افشانی برخی گیاهان و درختان سطح شهر اهواز را دلیل آن اعلام می کردند، بااین حال هنوز به صورت قطعی مشخص نیست دلیل بروز این مشکل چیست؛ اما عامل هرچه بوده و هست هنوز در اهواز و خوزستان هم زمان با اولین بارش پاییزی دستش را روی گلوی هزاران نفر از مردم این مناطق می گذارد و نفسشان را تنگ می کند.

درباره جدیدترین آمار مراجعه کنندگان به مراکز درمانی به دلیل این مشکل که پس از بارش سیل آسای شب و روز دوشنبه این هفته اتفاق افتاد، مدیر روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی اهواز از رقم چهارهزارو 481 نفر خبر داد و گفت این تعداد از مردم اهواز در 24 ساعت گذشته به دلیل عارضه تنگی نفس به بیمارستان ها مراجعه کرده اند. فرهاد حمزه لویی افزود: «چهارهزارو 321 نفر از آنها به صورت سرپایی درمان شدند، ولی در این میان نیز 160 نفر بستری شدند».

پیش از این زمان هم البته چندصد نفر دیگر به همین دلیل دچار مشکل شدند و در شهرهای دیگر خوزستان نیز گزارش هایی از بروز مشکل برای برخی اهالی منتشر شده است.

آن طورکه خبرگزاری های محلی گزارش داده اند در شش سال گذشته بیش از 60 هزار خوزستانی پس از نخستین بارش های پاییزه به مراکز درمانی خوزستان مراجعه کردند و امسال هم با وجود ادعاهای دانشگاه علوم پزشکی در مهار این پدیده، باز هم خوزستانی ها دچار تنگی نفس شدند.

این در حالی است که در دو سال ابتدایی بروز این پدیده، از سوی مسئولان بلندپایه کشور و به صورت مشخص دفتر ریاست جمهوری دستوری صادر شد که کسانی که به این دلایل مجبور به مراجعه به مراکز درمانی می شوند، باید درمانشان رایگان باشد؛ اما یکی از شهروندان اهوازی دراین باره به فارس این طور گفت: «درمان رایگان بیماران تنفسی پس از بارش باران های آلوده فقط ادعای مسئولان دانشگاه علوم پزشکی اهواز است و در بیمارستان ها هزینه درمان را از بیماران دریافت می کنند. برخی از شهروندان به دلیل حملات تنفسی در بیمارستان ها بستری شدند که موضوع کمبود تخت های بیمارستانی دوباره مشاهده شد؛ همچنین برخی از امکانات بیمارستانی مانند «ماسک نبولایزر» در بیمارستان ها با کمبود مواجه است».

بروز این پدیده پاییزه و تنگی نفس اهالی اهواز از آن رو می تواند خطرساز و هشداردهنده باشد که سه سال پیش به دلیل همین پدیده که از آن با عنوان «آسم پس از توفان» یاد می شود، شش شهروند استرالیایی در شهر ملبورن جانشان را از دست دادند. آبان ماه سال 95 دکتر غلامرضا گودرزی، دبیر کمیته حادثه تنفسی و آلودگی هوای دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، در همین رابطه با بیان اینکه آنچه در پشتوانه های علمی و تجربه های دنیا وجود دارد، آسم و آلرژی پاییزه همراه با رعدوبرق و باران معمولا یک علت بیولوژیک دارد و ادامه داد: «البته من صنعت را تبرئه نمی کنم و می توانیم بگوییم که متهم اصلی همان حمل ونقل و صنعت است، اما این موضوع خود را در واکنش گیاه مستتر کرده است». از همان سال ها یکی از متهمان اصلی و ردیف اول بروز این پدیده گیاهی به نام کنوکارپوس که در خیابان ها و پیاده روهای اهواز به وفور کاشته شده، معرفی شد و درباره آن نیز مستندات و ادعاهایی منتشر شد. نظریه ای که دراین باره مطرح شد این بود که گرده افشانی این گیاه در این فصل از سال باعث می شود ریه های افراد حساس و آسیب دیده دچار نوعی آلرژی شدید فصلی شده و هم زمان با بارش باران اول دچار تنگی نفس شوند. بااین حال این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز درباره اینکه گفته می شود تنها پنج تا 10 درصد از گیاهان کنوکارپوس قابلیت گل دهی دارند و از سوی دیگر در شهرهایی مانند آبان و خرمشهر در سطح وسیع تری کشت شده، درحالی که این مشکل را در این مناطق مشاهده نمی کنیم نیز این طور پاسخ داد: «من متخصص گیاه نیستم؛ ما در حوزه گیاهان این موضوع را مطرح کردیم و گفتیم که اگر مسئله هرس است، دانشکده کشاورزی پروتکل آن را بنویسد و استانداری و سازمان حفاظت محیط زیست نظارت کنند و کار را انجام دهند، اما اینکه چرا در فلان شهر این عارضه وجود ندارد و در شهر دیگر مشاهده می شود، می تواند دلایل مختلفی داشته باشد». براساس آمارها نزدیک به 60 تا 70 درصد پوشش گیاهی اهواز مربوط به کنوکارپوس است و به همین دلیل اقداماتی در راستای هرس این گیاه در ابتدای پاییز نیز هر سال انجام می شود؛ اما با توجه به اینکه تاثیر چندانی در بروز مشکل برای اهالی اهواز نداشت، به نظر می رسد باید این گیاه را از این لحاظ تبرئه کرد.یکی از کسانی که از همان سال 92 درباره بروز این مشکل در اهواز و خوزستان فعالیت علمی و پژوهشی می کرد و پیش از این نیز «شرق» با او گفت و گو کرده بود، دکتر محمدعلی عصاره زادگان، متخصص ایمونولوژی و مولکولار آلرگولوژی و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات ایمونولوژی دانشگاه علوم پزشکی ایران و عضو بنیاد ملی نخبگان است. او در واکنش به خبر مراجعه حدود پنج هزار نفر از اهالی اهواز به دلیل همین پدیده به مراکز درمانی در توضیحاتی برای «شرق» درباره علت های این مشکل و اینکه چرا هنوز به صورت مشخص کشف و مهار نشده است، این طور بیان کرد:

«پس از بیش از پنج سال از اولین پیگیری های خود درباره عوامل بروز تنگی نفس بعد از باران پاییزی در شهر اهواز همچنان معتقد هستم که آلاینده ای بیولوژیک یعنی اسپور قارچ ها و گیاهان به خصوص گرده علف های هرز که در تابستان و پاییز گرده افشانی می کنند عامل تنگی نفس و آسم بعد از باران در اهواز است. در سال های گذشته مسئولان با تاکید بر اینکه گیاه کونوکارپوس عامل این تنگی نفس است شروع به هرس درختان سطح شهر که تعدادشان کم هم نیست، کردند. ایشان در آن موقع توصیه هایی برای اطلاع رسانی های به موقع به مردم در جهت پیشگیری و کنترل این وضعیت کردند، شامل مراقبت های محیطی و استفاده از داروهای ضد آلرژی،  این مراقبت ها در این سال ها توانسته بود حجم مراجعات را به مراکز درمانی کاهش دهد».

از سال 92 که نظریه آلاینده های بیولوژیک توسط دکتر عصاره زادگان در روزنامه «شرق» مطرح و سه سال بعد توسط وزیر بهداشت وقت تایید شد، مسئولان سعی کردند درخت کنوکارپوس را به عنوان تنها عامل بروز تنگی نفس بعد از باران معرفی کنند که این بار نیز دکتر عصاره زادگان نظری غیر از آن داشت! او تاکید می کند: «گرده کنوکارپوس آلرژی زاست اما با توجه به تراکم بسیار اندک آن در هوای تنفسی نمی تواند عامل اصلی تنگی نفس بعد از باران باشد و مجددا عامل اصلی را باید مجموعه ای از عوامل به همراه تراکم بالای اسپور قارچ ها و گرده علف های هرز دانست! پدیده تنگی نفس و آسم بعد از توفان یا باران پاییزی پدیده غیرمعمولی در ایران یا کشورهای دیگر نیست؛ در سال های گذشته حتی در استرالیا و کویت این پدیده جان افرادی را گرفته است و می توان گفت این پدیده به تنهایی می تواند به عنوان عامل اصلی معرفی شود اما باید زمینه های بروز آن را شناسایی کنیم».

دکتر عصاره زادگان در توضیح بیشتر با اشاره به تلاش مسئولان شهری در هرس درختان کونوکارپوس سطح شهر که پوشش گیاهی غالب شهر اهواز را تشکیل می دهد، گفت: «نباید کاهش تعداد مراجعان در دو یا سه سال گذشته را فقط به هرس درختان کنوکارپوس ارتباط داد و این مورد را به مسئولان نیز یادآوری کرده اند». او عامل کاهش مراجعان را هوشیارشدن افراد حساس و استفاده پیشگیری کننده از داروهای ضد آلرژی و عدم تجمیع عوامل دیگر مانند وزش باد و رطوبت بالا و زمان بارش اولین باران پاییزی می داند.

او با اشاره به شرایط آب و هوایی شهر اهواز که به عنوان شهری آلوده معرفی می شود و شرایط تنفسی مردم آن، گفت: «مردم اهواز چند سال است که با اولین باران پاییزی دلهره بروز آسم را دارند و این شرایط هنوز وجود دارد و می تواند با کمی ناهماهنگی در برنامه ها سبب بروز مشکلی همانند سال 92 شود که در آن شب 13 هزار نفر به مراکز درمانی مراجعه کردند. در روزهای اخیر نیز با وجود هرس درختان کنوکارپوس مانند سال های قبل می بینیم در روزهای اخیر حدود پنج هزار نفر از مردم با تنگی نفس به مراکز اورژانس مراجعه کرده اند که این خود تاییدی بر آن است که گرده کنوکارپوس نمی تواند عامل بروز این پدیده باشد».