آرشیو یک‌شنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۸، شماره ۵۵۲۰
سیاست: داخلی/خارجی
۲

روایت خبرنگار جام جم از آغاز فعالیت مجدد سایت غنی سازی شهید علیمحمدی

دوباره فردو

مریم شریف زاده

سیاسی: جمهوری اسلامی ایران از 18 اردیبهشت 98 تا حالا چهار گام مهم در کاهش تعهدات برجامی خود برداشته است. افزایش سطح و میزان غنی سازی، کنار گذاشتن محدودیت های تحقیق و توسعه و رونمایی از سانتریفیوژهای نسل جدید و گازدهی به سانتریفیوژهای سایت فردو از جمله اقدامات ایران در جهت کاهش تعهدات و مقابله با بدعهدی های طرف اروپایی در اجرای تعهداتشان براساس برجام بود. در همین خصوص سازمان انرژی اتمی تور هسته ای برای بازدید خبرنگاران از آخرین اقدامات انجام شده کشورمان براساس گام چهارم تدارک دید و اقدامات عملی ایران در نطنز و فردو را در معرض دید رسانه ها قرار داد. اولین ایستگاه این تور هسته ای، نطنز بود که دوشنبه قبل میزبان خبرنگاران بود و دیروز هم آخرین وضعیت فعالیت سانتریفیوژها در فردو به نمایش گذاشته شد. امروز هم در سومین مرحله از این تور هسته ای، خبرنگاران به نیروگاه هسته ای بوشهر می روند.

سایت غیر قابل دسترس برای دشمنان

تاسیسات هسته ای فردو با نام رسمی مرکز هسته ای شهید علیمحمدی، تاسیساتی است که به منظور غنی سازی اورانیوم در عمق حدود 90 متری زمین در فردو، کیلومتر 25 مسیر قم به تهران در شرق آزادراه ساخته شده است.

ایران 1044 سانتریفیوژ در مرکز هسته ای فردو دارد که پس از اجرایی شدن برجام قرار بود برای غنی سازی اورانیوم استفاده نشود و ایران حق نداشت در فردو غنی سازی کند. از آغاز اجرایی شدن برجام تا کنون یعنی 4 سال فردو در حالت نیمه تعطیل بود تا اینکه براساس گام چهارم در 15 آبان ماه عملیات گازدهی به سانتریفیوژهای این سایت آغاز شد.

سایت هسته ای فردو به جهت وجود پدافند غیر عامل و همچنین قرار گرفتن در داخل کوه به هیچ وجه قابل انهدام از سوی دشمنان این مرز و بوم نیست و شاید به همین دلیل آنها نگرانی های بسیاری در مورد این سایت دارند.

فردو، تنها سایت هسته ای جمهوری اسلامی است که اصول روز پدافند غیر عامل در آن به خوبی رعایت شده و از لحاظ نظامی بسیار راهبردی است.  

ملاحظات امنیتی شدید پیش از ورود به سایت

در ابتدای ورودمان به این سایت تمام وسایل الکترونیکی از جمله تلفن همراه، لپ تاپ، پاور بانک و رکوردر را تحویل داده و سوار اتوبوس های مخصوص این مرکز شدیم. در طول مسیر تا چشم کار می کرد بیابان بود و در مقایسه با سایت نطنز ساختمان و اماکن محدودتری وجود داشت.

قبل از عزیمت به طرف ساختمان سایت وسایل دیگر خود را نیز تحویل دادیم تا توسط سگ های تربیت شده ای که در این سایت حضور دارند برای رعایت مسائل امنیتی مورد بازرسی قرار گیرد.

پس از طی مسافتی در داخل محوطه مجتمع غنی سازی و عبور از دو کیوسک امنیتی، به ابتدای تونل ورودی سایت رسیدیم. تعدادی از خبرنگاران سوار مینی بوس مجتمع شدند تا بخشی از تونل را با ماشین طی کنند و البته با توجه به وجود صرفا یک مینی بوس به ما پیشنهاد شد پیاده مسیر تونل را -که به دلیل قرار گرفتن سایت در اعماق زمین شیب دار-بود طی کنیم و البته ما نیز از این موضوع استقبال کردیم. وارد تونل شدیم و به سمت محل استقرار سانتریفیوژها راه افتادیم. در طول تونل نیز چند موتور سوار با عنوان نیروی ویژه مشغول گشتزنی در تونل بودند. بعد از طی کردن مسافتی وارد اتاقکی برای پوشیدن روپوش و پاپوش مخصوص جهت ورود به سالن های محل استقرار سانتریفیوژها شدیم.

کشورهای غربی با پافشاری زیاد در مذاکرات هسته ای سایت فردو را از محل غنی سازی به مرکزی برای پژوهش های فیزیکی و هسته ای تبدیل کردند. در متن برجام نیز آمده است که تاسیسات غنی سازی فردو به مرکز تحقیقات هسته ای، فیزیکی و تکنولوژی تبدیل خواهد شد و همکاری بین المللی در زمینه های توافق شده تحقیقاتی تشویق خواهد شد.

در سالن های فردو چه می گذرد

در ابتدا وارد سالنی شدیم که ماشین آی.آر.1 قرار داشت که بنا به گفته مدیر شرکت نطنز و فردو این سانتریفیوژ با یکسری تجهیزات، مربوط به پروژه ای بود که به صورت مشترک با روس ها در مورد ایزوتوپ های پایدار در حال اجراست.

سالن بعدی، سالن خوراک دهی و جمع آوری محصول بود  که در آنجا دوربین های سازمان انرژی اتمی و همچنین چند دوربین آژانس بین المللی انرژی اتمی قرار داشت. دوربین هایی که به گفته مدیر شرکت نطنز و فردو صرفا رفت و برگشت مخازن با حجم زیاد را تحت کنترل دارد و به صورت دوره ای عکس های گرفته شده را کنترل می کند که البته به هیچ عنوان این عکس ها در اختیار بازرسان آژانس قرار نمی گیرد و صرفا آنها را کنترل می کنند.

سپس به سالن محل استقرار 1044 سانتریفیوژ رفتیم که در آن عکس شهدای هسته ای نصب شده بود. به گفته بهروز کمالوندی سخنگوی سازمان انرژی اتمی، این سانتریفیوژها از نسل اول هستند. در این سالن صدای سوت ممتدی به گوش می رسید که به گفته کمالوندی این صدا نشاندهنده چرخش مناسب سانتریفیوژها با توجه به گازدهی به آنها و انجام عملیات غنی سازی بود. کمالوندی همچنین در مورد سایت فردو گفت که این سایت مانند نطنز است اما کوچک تر از آن.

به گفته یکی از مهندسان، این مرکز قابلیت تولید  اورانیوم غنی شده  5 و 20 درصد را دارد و البته تعداد دیگری از ماشین ها نیز در حال آماده سازی هستند.

نشست خبری سخنگوی سازمان انرژی اتمی و ارائه جزئیاتی درباره غنی سازی در فردو و گام های احتمالی ایران در مراحل بعدی، پایان بخش برنامه بازدید از فردو بود.