آرشیو دو‌شنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۸، شماره ۲۲۳۴۴
گزارش روز
۵

بررسی کیفیت نظام جدید و نظام قدیم، در تربیت نسل انقلابی

حذف و اضافه های کتب درسی حاصل نگاه کارشناسانه یا رد پای نفوذ؟

هدیه آقاپور

حذف و اضافه های عجیب کتب درسی و رویکردهای شبهه ناک آموزشی این روزها آن قدر چشمگیر و قابل تامل شده است که اگر از فاکتور رویش های جدید انقلابی گذر کنیم متوجه خواهیم شد خروجی های مدارس و دانشگاه ما در تراز انتظارات انقلابی و اسلامی علمی نیستند.

قطعا نظام آموزشی درست، باید بتواند عقل معاش و معاد را در کنار هم قرار دهد و دنیا و آخرت فرد و جامعه را شناخته، مدیریت کرده و انسان با فضیلت و جامعه فاضل تربیت کند.

آموزش و پرورش، رکن اصلی تربیت نیروی انقلابی بر کسی پوشیده نیست دشمن مدت هاست به دنبال نفوذ در تربیت معلم و دانش آموزان انقلابی کشورمان است چراکه اگر تربیت معلم تحت نفوذ قرار بگیرد 20 سال بعد فرزندانی که زیر نظر این معلمان بزرگ می شوند ملتی را تشکیل داده که به واسطه آن زمینه های وادادگی و سقوط شکل می گیرد.

اگر کشوری بخواهد به عزت مادی، سعادت معنوی، سیطره سیاسی، پیشروی علمی، آبادانی زندگی دنیا و غیره برسد باید به آموزش و پرورش به عنوان یک کار بنیادی و مقدماتی بپردازد و همه این ها نیازمند نیروی انسانی است و نیروی انسانی در آموزش و پرورش تربیت می یابد.

آموزش و پرورش زیربنایی ترین زیرساخت یک جامعه و کشور است، سیستم آموزشی سازمانی است که نقش سازندگی در سازه های فکری عقیدتی سیاسی اجتماعی را ایفا می کند.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی سیستم آموزش که وزارت آموزش و پرورش متولی آن است نقش عمده و ویژه ای را در حفظ ساخت و تداوم انقلاب، اندیشه ها، جهان بینی و آرمان ها را ایفا کرده و می کند.

ساختار جدید کتب درسی به همراه گزینش معلمین و تغییر ساختارها به سمت و سویی رفت تا انقلاب به بالندگی برسد اما اینکه این هدف تا چقدر محقق شده نیاز به بررسی دارد.

سیدمحمد حسینی وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفت وگو با گزارشگر روزنامه کیهان می گوید: «مسلما خانواده ها نقش بی بدیلی در تربیت، جهت گیری فکری و شخصیتی فرزندان دارند.»

وی ادامه می دهد: «فرد از دوران طفولیت با خانواده همراه است و طبیعی است که بیشترین تاثیر روی شخصیت فرد را داشته باشد اما در رده دوم مدرسه و بعد جامعه تاثیرگذار هستند.»

حسینی می افزاید: «پس از پیروزی انقلاب اسلامی تغییراتی در کتاب های درسی به وجود آمد و در جذب معلمین دقت بسیاری شد و در تربیت معلم و شاگرد فرهیخته تلاش های بسیاری صورت گرفت اما متاسفانه به تدریج در مقاطعی یک نوع تسامحی ایجاد شد که دیدیم در گزینش معلمین و تدوین کتاب های درسی دقت لازم صورت نگرفت.»

وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح می کند: «انتظار بر این بود که محتواهای کتب درسی تراز نظام و انقلاب اسلامی باشد و نیروهای انقلابی تربیت کند اما پیگیری این هدف از سوی آموزش و پرورش ما با جدیت در حد انتظار، صورت نگرفت.» وی تاکید می کند: «شورای عالی انقلاب فرهنگی که نقش فرماندهی و قرارگاه تعلیم و تربیت و فرهنگ و هنر را بر عهده دارد در زمینه اجرایی ضعف هایی دارد حتی با وجود اسناد خوبی هم که تصویب کرده این اسناد از ضمانت اجرایی لازم برخوردار نیستند و نظارت کافی روی آن صورت نمی گیرد.» حسینی با اشاره بر اینکه در زمینه آموزشی شاهد اعمال سلیقه و سیاسی شدن هستیم می گوید: «قطعا این اعمال سلیقه آسیب هایی را به وجود آورده است اما امیدواریم در گام دوم انقلاب نیروهای جوان و فعال و با انگیزه به راس کار بیایند و بتوانند تحول مورد نظر امام و رهبری را تحقق بخشند.»

آفت تغییرات پی در پی کتب درسی

کتاب های درسی هر ساله تغییرات کلی و جزئی بسیاری دارند که متناسب با توان و تخصص معلم ها نیست.

 بر همین اساس تعداد زیادی از معلم ها در انتقال مسائل و فرآیند یاددهی دچار مشکل می شوند و راهی وجود ندارد جز اینکه با تغییرات کتب درسی دوره های مختلف در فصل تابستان برگزار شود اما با این وجود همچنان شاهد اعتراضات معلمین پیرامون تالیف کتاب ها و چالش انتقال مفاهیم هستیم.

 جنگ نرم و آغاز پروژه نفوذ

دغدغه مسائل فرهنگی از دیرباز در بیانات مقام معظم رهبری موج می زند، از سال های قبل تعابیری چون «تهاجم فرهنگی»، «شبیخون فرهنگی» و «جنگ نرم» در بیانات رهبری مشاهده شد که نشان از عمق تیزبینی معظم له از شناخت درست جریانات و جبهه های فرهنگی دشمن در خارج از کشور داشت.

بر این اساس دشمن نتوانست با شبیخون فرهنگی آن طور که باید به نظام جمهوری اسلامی ضربه وارد کند، از بعد قوی تر دشمنی نرم استفاده کرد یعنی «پروژه نفوذ» را در دستور کار خود قرار داد، پروژه ای که به صورت نفوذ موردی و نفوذ شبکه ای و جریانی طراحی شد که مقام معظم رهبری در سال 94 طی دیدار با فرماندهان بسیج در سخنرانی خود به آن اشاره فرمودند.

بر همین اساس آموزش و پرورش به علت آموزش افراد بر اساس سازه های فکری، معنوی و اعتقادی از جمله مولفه هایی است که توسط نظریه پردازان فرهنگی دشمن مورد توجه قرار گرفته است و می توان گفت حوزه آموزش و پرورش تغییر ذائقه فرهنگی جامعه است.

حذف و اضافه های قابل تامل در کتب درسی!

اخیرا فهرستی از حذفیات کتاب درسی فارسی در فضای مجازی منتشر شد که دروسی مانند «غزل در این سرای بی کسی اثر هوشنگ ابتهاج»، «غزل جوانی، رهی معیری»، شعر «به کجا چنین شتابان شفیعی کدکنی»، داستان «موسی و شبان» و «رباعیات خیام» و... از کتب درسی حذف شده اند که البته پس از آن گفته شد که این خبر ناقص است و این حذفیات به قاعده ای بوده که جایگزین آن از آن شاعر در کتب دیگر یا همان پایه در نظر گرفته شده است!

شایان ذکر است کتاب های نظام قدیم در سال 74 وارد مدارس شد، کتاب ادبیات فارسی شامل دو کتاب پر محتوا و پر مایه ادبی بود و با متن هایی چون «داروگ» از نیمایوشیج «سووشون» از سیمین دانشور، شعر «باغ بی برگی» از «اخوان ثالث»، بخشی از سفرنامه ابن بطوطه و... ماندگار شد و به قول معلمین تدریس آن کتاب لذت بخش بود و دانش آموزان با آن ارتباط برقرار می کردند.

حسین طریقت کارشناس ادبیات در گفت وگو با تسنیم می گوید: در کتاب های نونگاشت فقط عنوان «ادبیات» از جلد کتاب ها حذف نشد، «ادبیات» نیز از متن های کتاب بار بست و رفت، در کتاب های نظام قدیم محتوای بیشتر متن ها اعتراضی و انتقادی بود مثلا سووشون سیمین دانشور که درون مایه آن ظلم ستیزی بود، داستان «حلاج» متنی انتقادی از تذکره الاولیا عطار، حسنک وزیر یکی از بهترین بخش های تاریخ بیهقی که پیام آن حذف نخبگان از جامعه است و شعر به کجا چنین شتابان شفیعی کدکنی که خمودگی و منفعل بودن را نکوهش می کرد، همگی حذف شدند.

جالب اینجاست که به جای این حذفیات متون و داستان هایی جایگزین شده اند که بسیار خنثی و بی اثرند. به طور مثال «میثاق دوستی» در کتاب فارسی یکی از مقاطع پیامی برای نسل امروز ندارد و صرفا چند نوجوان دور هم جمع شده اند و یک دورهمی و خوش گذرانی صرف است!

از سوی دیگر حذف نام شهید فهمیده از کتاب هدیه های آسمان پایه ششم خبری بود که مایه تعجب بسیاری از صاحب نظران تعلیم و تربیت شد.

گفتنی است در کتاب هدیه های آسمانی پایه ششم سال تحصیلی 95-96 درس «رهبران کوچک» حذف و به جای آن درس «سرزمین های همیشه سبز» جایگزین شد و توجیه آن این بود که در پایه سوم دبستان درباره  افراد ایثارگر به طور کامل صحبت شده است.

اما حلقه حذف و اضافه های قابل تامل همچنان ادامه داشته، به طور مثال حذف کلمات «شهیدان»، «مهدی»، «انتظار» از درس سپیده دم کتاب فارسی یک پایه دهم دوره دوم متوسطه سال تحصیلی 97-96 سر و صدای زیادی در فضای مجازی و رسانه ها به راه انداخت.

توجیه این حذف نیز این بود که دبیران سراسر کشور عنوان کرده بودند پیچیدگی و ابهام تصاویر شاعرانه در انتقال مضمون و شبهات موجب دریافت های مختلف دبیران شده و انتقال نامناسب آن به دانش آموزان وجود دارد!

آغاز یک حرکت موذیانه در آموزش و پرورش

حجت الاسلام علیرضا سلیمی عضو هیئت رئیسه کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی در گفت وگو با گزارشگر کیهان می گوید: «درباره محتوای کتب درسی می توان گفت که کیفیت آرام آرام به سمتی حرکت می کند که مفاهیم اصیل حذف شود!»

وی ادامه می دهد: «به نظرم یک حرکت موذیانه ای در این میان درحال شکل گیری است، ما هرگز حذف درس شهید فهمیده را تصادف نمی دانیم، گزارش هایی به ما می رسد مبنی بر حذف مباحث مربوط به ایران و اسلام که این ها را تصادفی نمی دانیم!»

عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس می افزاید: «برخی از مفاهیمی که در کتب درسی وجود دارد کاملا همسو با فرهنگ غربی است و حتی برخی تصاویر و اشکالی که در کتاب های درسی آمده بهت آور بوده و ما نمی توانیم این ها را اتفاقی انگاریم و نشان می دهد باید با حساسیت بیشتری این بخش رصد شود.»

حجت الاسلام سلیمی تاکید می کند: «آقایان قول داده بودند که سند 2030 را اجرا کنند حتی آقای رئیس جمهور صراحتا در تلویزیون اعلام کردند؛ که من از هرچیزی بگذرم از 2030 نمی گذرم! و این صحبت از خاطر مردم نمی رود و بعد هم دیدیم که به واسطه مواضع رهبری و مراجع عقب نشینی کردند اما سوال اینجاست با وضعیت امروز واقعا عقب نشینی صورت گرفته است؟!»

وی اضافه می کند:«خروجی آموزشی و تربیتی امروز ما خروجی ای نیست که بتوانیم از آن دفاع کنیم، به لحاظ رویکردی و علمی ضعف هایی وجود دارد به ویژه رویکردها امروز بسیار شک برانگیز است و باعث شده نسلی که با این رویکرد و کتاب ها تربیت می شوند در تراز انقلاب و انتظاراتمان نباشد.»

عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات با اشاره به بحث کیفی شدن نمرات و اثر آن بر فضای رقابتی یادآور می شود: «عده ای گفتند که دانش آموزان زمان امتحان استرس دارند به همین جهت فضای نمره دهی به حالت توصیفی تغییر پیدا کرد و همین امر باعث شد تا فضای رقابت از میان دانش آموزان از بین برود.»

حجت الاسلام سلیمی ادامه می دهد: «زمانی دانش آموزان ما برای چند صدم رقابت می کردند و همین منجر به تلاش مضاعف و تکاپوی آنان می شد اما سوال اینجاست که آیا امروز چنین رقابتی وجود دارد؟ نمره دهی توصیفی رقابت را در بچه ها کشته و خروجی آن هم می بینیم دانش آموزانی که با این روش آموزش دیده اند نسبت به نظام قدیم ضعیف تر هستند.»

البته فراموش نکنیم در پروژه نفوذ علاوه بر تمرکز بر آموزش و پرورش کشورمان بازی های کامپیوتری، انیمیشن ها و فیلم های هالیوودی نقش یک کودکستان، مدرسه و دانشگاه را ایفا می کنند.

همچنین از شبهه پراکنی، تحریف دین، هویت زدایی، ایجاد انواع اعتیادهای مادی و مدپرستی، ایجاد یاس از خود به شکل بسته های فرهنگی در حال نفوذ و می توان از آن به عنوان بمب هسته ای در حوزه آموزش و پرورش یاد کرد که هرکدام پیچیدگی های خود را دارد و با هوشیاری می توان جلوی آن را گرفت و رویش های انقلابی را شکل داد همان طور که تاکنون در بحث رویش ها به لطف الهی شاهد آن بوده ایم.

 به طور کلی نظام آموزشی جدید و نظام آموزشی قدیم هردو نقاط ضعف و قوتی دارند اما فضا و رویکردی که در نسل های پیشین مشاهده می کردیم پویا تر و معقول تر جلوه می نمود که می توان با کارشناسی و رصد دقیق تر و تجمیع تجربیات گذشته مسیر را برای تربیت نسل فرهیخته و انقلابی فراهم کرد.

می طلبد وزارت آموزش و پرورش که وظیفه خطیر آموزش جامعه برای تداوم انقلاب را برعهده دارد نظام آموزشی خود را مورد بازبینی قرار داده و با طرح ریزی برنامه ها و تالیف کتب علمی پر مایه اهداف و آرمان های انقلاب را بهتر از گذشته پیاده سازد.