آرشیو دو‌شنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۸، شماره ۴۷۶۶
بازرگانی
۵
گزارش

رئیس سازمان توسعه تجارت ترسیم کرد: چشم انداز صادرات تا پایان 98

دنیای اقتصاد : همزمان با مراسم روز ملی صادرات، رئیس کل سازمان توسعه تجارت در گفت وگویی با «دنیای اقتصاد»، چشم انداز صادرات ایران تا پایان سال 98 را بررسی کرد. حمید زادبوم همچنین تمرکز کشور برای توسعه صادرات را بازار کشورهای همسایه از یک طرف و کشورهای هند و چین را از طرف دیگر دانست. وی همچنین به انتقادها در مورد سیاست گذاری اقتضایی در دوران سخت اقتصادی پاسخ داد و گفت: امسال چندان با مشکل تعدد بخشنامه ها برای حوزه تجارت روبه رو نبوده ایم و سعی بر این است که این روند ادامه یابد.

رشد صادرات غیرنفتی کشور به عنوان یکی از نقاط گرانیگاه در تجارت خارجی کشور همواره مورد تاکید سیاست گذاران کشور قرار داشته است. به رغم فراز و نشیب هایی که صادرات کشور در 7 ماهه منتهی به مهر امسال پشت سر گذاشته، اما ارزیابی سیاست گذاران حاکی از عملکرد قابل قبول صادرات تا این مقطع از سال است. امروز 11 آذر ماه مراسم روز ملی صادرات برگزار می شود، مراسمی که البته با تاخیر بیش از یک ماهه برگزار خواهد شد. حمید زادبوم، رئیس کل سازمان توسعه تجارت و معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت به مناسبت روز ملی صادرات در گفت وگو با «دنیای اقتصاد» به ارزیابی وضعیت صادرات تا پایان مهر ماه امسال پرداخت و در عین حال چشم انداز صادرات غیرنفتی را تا پایان امسال مورد ارزیابی قرار داد. مطابق آمارهای گمرک ایران ارزش صادرات غیرنفتی ایران در مجموع سال گذشته، حدود 44 میلیارد دلار ثبت شده که پیش بینی رئیس سازمان توسعه تجارت برای امسال نیز رسیدن به رقمی در همین حدود است. رئیس کل سازمان توسعه تجارت «تولید صادرات محور»، «کیفی سازی کالاهای صادراتی»، «تنوع بخشی به کالاها و مقاصد صادراتی» و همچنین «ثبات بخشنامه ای» را مهم ترین برنامه های سیاستی خود برای بهبود عملکرد صادرات در دوره پیش رو عنوان کرد.

با گذشت 8 ماه از سال ارزیابی کلی شما از تجارت خارجی کشور به ویژه صادرات غیر نفتی به چه صورت است؟ روندی که در این ماه ها طی شده تا چه اندازه امیدوارکننده است؟ البته آمارهای به دست آمده بیانگر آن است که روند صادرات چندان مطلوب نبوده؛ نظر شما در این خصوص چیست؟

اگر بخواهیم روند کلی را تحلیل کنیم، از نظر ارزشی، نمی توان یک ارزیابی کارشناسی داشت. به دلیل اینکه قیمت پایه صادراتی که اوایل پارسال در گمرکات اعمال شده، با قیمت پایه صادراتی امسال تفاوت دارد. بنابراین قیاس ارزش صادرات سال گذشته با امسال، چندان قابل اعتماد نیست و درصد تغییرات آمار ارزشی، 20 تا 30 درصد انحراف دارد. اما به لحاظ وزنی در 7 ماهه اول امسال صادرات غیرنفتی ما 17 درصد افزایش داشته است. بر اساس این واقعیت، صادرات غیرنفتی نسبت به سال گذشته افزایش هم داشته است. این روند نشان دهنده این است که به رغم تمام محدودیت های حمل و نقل و لجستیک، مسائل پولی و ارزی و مساله تعهد ارزی، رشد وزنی 17 درصدی را در هفت ماهه تجربه کرده ایم که بسیار قابل توجه است. نمی خواهم بزرگ نمایی کنم، ولی اینکه می گویند روند صادرات غیرنفتی خوب نبوده، نظر درست کارشناسی نیست.

چهار ماه به پایان سال باقی مانده؛ شما روند صادرات را در زمان باقی مانده سال چطور ارزیابی می کنید؟

فکر می کنم روند صادرات تا پایان سال نسبت به سال گذشته چندان تغییر محسوسی نداشته باشد؛ به این معنا که در شرایط سختگیرانه بین المللی و تحریم امروز، روند رو به جلو خواهد بود. بنابراین روندی که در 7 ماه داشتیم به اعتقاد من تا پایان سال ادامه پیدا خواهد کرد.

سوال دیگر در مورد شرکای تجاری است. شما هم بارها اعلام کرده اید که کشورهای همسایه و چین و هند در اولویت هستند. در سال جاری تا چه اندازه به لحاظ شرکا دچار تغییر شدیم و ماه های آینده را به لحاظ شرکای تجاری چطور ارزیابی می کنید؟

از ابتدای سال تا پایان هفت ماه، شرکای تجاری صادراتی ما نسبت به سال قبل تغییر محسوسی نکرده است. ممکن است برخی از کشورها یک پله بالا و پایین شده باشند. تمرکز ما بر کشورهای همسایه و شرکای تجاری مهم یعنی هند، چین و برخی کشورهای دارای اولویت دوم است. بنابراین درخصوص رابطه با این کشورها روند خوب بوده و این مسیر را ادامه خواهیم داد.

به لحاظ استانداردسازی کالاهای صادراتی چه اقداماتی انجام شده که بتوانیم بازارهای بیشتری را به دست بیاوریم؟

پس از حدود 10 تا 12 سال که طرح نظام جامع کیفیت صادرات مطرح شده بود، امسال این نظام را مجددا راه اندازی کردیم. در این راستا با مرکز تجارت بین المللی ITC هم همکاری داریم. شورای نظارت بر مدیریت صادرات در سازمان توسعه تجارت با حضور دستگاه های ذی ربط تشکیل شده و امیدواریم در این خصوص به نظام جامعی برسیم و آن را به تمام صادرکنندگان ابلاغ کنیم. هر چند در شرایط کنونی ممکن است برخی این موضوع را غیرضروری بدانند. اما به اعتقاد من باید برای ورود به بازارهای بین المللی خوب، به این نکات توجه کنیم. مصوبه جدید برای این نظام را نیز سعی می کنیم به زودی از دولت دریافت کنیم.

همان طور که مستحضرید، تنوع کالاهای صادراتی و شرکت های صادراتی در ایران کم است. آمارها هم نشان می دهد که بیشتر صادرات ما در چند حوزه محدود و توسط چند شرکت انجام می شود. در مورد تنوع بخشی به اقلام صادراتی چه برنامه ای دارید؟

مهم ترین قدم این است که برای تشویق تولید، شرکت ها را به تولید صادراتی تشویق کنیم. یعنی تولید برای صادرات انجام شود. نه اینکه تولید برای تقاضای داخلی و انبارها. بنابراین اگر این حرکت را به صورت یک جنبش و نهضت در آوریم، این حرکت به خودی خود ما را به سمت تنوع بخشی برای صادرات پیش خواهد برد. اگر حرکتی برای نیازسنجی بازارهای همسایه انجام گیرد و به تولیدکنندگان اعلام شود که این بازارها چنین نیازهایی دارند و شما می توانید نیاز آنها را تامین کنید، به سمت تنوع بیشتر پیش خواهیم رفت.

یکی از انتقاداتی که همواره در تمام ادوار مطرح بوده این است که ما یک نقشه راه کلان برای صادرات نداریم. برای رسیدن به این نقشه راه چه الزاماتی نیاز است؟

در حال حاضر تصمیماتی که در حوزه صادرات گرفته می شود، با توجه به شرایط ویژه ای است که در آن قرار داریم. ما نمی توانیم امروز برای طولانی مدت برنامه ریزی کنیم. بنابراین اگر بخواهیم برای میان مدت برنامه ای داشته باشیم، چند نکته را باید در نظر بگیریم. سیاست های تنظیم بازار از یکسو در اولویت قرار دارد؛ چراکه تامین نیاز داخل، ضرورت کشور است. اما از سوی دیگر توسعه صادرات اهمیت دارد؛ چراکه افزایش اشتغال و رفاه اقتصادی و... را به دنبال دارد. در این شرایط در میان مدت باید به گونه ای برخورد کنیم که این دو سیاست بر هم منطبق شود. این کار، سخت است. بنابراین افزایش تولید را باید در دستور قرار دهیم. از طرفی سیاست های ارزی نیز باید با سیاست های تجاری منطبق شود. بنابراین در شرایط ویژه امروز، باید سیاست ها با دقت بیشتری اخذ شود تا مردم، تولید و تجارت، آسیب نبینند.

به عنوان سوال پایانی؛ از سال گذشته شاهد صدور تعداد زیاد بخشنامه بودیم. رویکرد شما در حوزه صدور بخشنامه ها چیست؟ فعالان اقتصادی بارها عنوان کرده اند که باید از قبل در مورد بخشنامه ها، به آنها اطلاع داده شود.

سال گذشته بخشنامه های زیادی صادر شد. اما امسال این طور نبود. ما امسال چندان با مشکل تعدد بخشنامه ها روبه رو نبوده ایم. اما اینکه برخی عنوان می کنند که جلوی صادرات ما را می گیرید و مشکل ایجاد می کنید، اشتباه است. این استنباط اشتباهی است که برخی فکر می کنند ما یک شبه تصمیم می گیریم و فردا اجرا می کنیم. در هر صورت مسوولیتی که وزارت صمت دارد، هم تنظیم بازار داخل را برعهده دارد و هم مدیریت صادرات و واردات را. بنابراین ممکن است تصمیماتی گرفته شود که متاثر از شرایط ویژه کنونی است؛ اما در سال 98 تعدد بخشنامه ها به حداقل رسید و حتی در زمینه ارزی فقط یک بخشنامه داشتیم. ما نیز سعی می کنیم این روند را ادامه دهیم.