آرشیو دو‌شنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۸، شماره ۴۷۶۶
بازرگانی
۵
گزارش

تصویر آماری توسعه خرده فروشی در جهان

دنیای اقتصاد : گزارش موسسه جهانی کرنی در رابطه با شاخص توسعه خرده فروشی جهانی در سال 2019 نشان می دهد توسعه اقتصادی و سیاست های تجاری همچنان بزرگ ترین عوامل در شکل دهی رشد خرده فروشی در بازارهای مصرفی جهان هستند و بی ثباتی ژئوپلیتیکی و افزایش قدرت رقابت محلی و منطقه ای در بازارهای نوظهور، خرده فروشان جهانی را وادار می کند تا به طور مداوم در مورد استراتژی کسب وکار خود تجدیدنظر کنند.

اقداماتی نظیر اعمال سیاست های مالیاتی مناسب، بهبود دسترسی و مشارکت نیروی کار، همچنین دسترسی به بازارهای آنلاین می تواند در جهت بهبود و کارآیی بازار خرده فروشی کشورها موثر باشد. گزارش تهیه شده از سوی معاونت بررسی های اقتصادی اتاق بازرگانی تهران به بررسی اقدامات کشورهای مورد ارزیابی در این شاخص در توسعه خرده فروشی می پردازد.

در میان 30 کشور مورد بررسی در شاخص توسعه خرده فروشی جهانی سال 2019، چین با دست یافتن به بالاترین امتیاز و بازپس گیری جایگاه اول از کشور هند، مجددا در رتبه نخست این شاخص و هند در جایگاه دوم قرار گرفته است و مالزی نیز بدون تغییر جایگاه نسبت به گزارش قبل در جایگاه سوم این شاخص قرار دارد. بیشترین بهبود در امتیاز کشورهای مورد بررسی که منجر به بیشترین بهبود در رتبه آنها شده به ترتیب متعلق به کشور غنا با صعود رتبه 27 پله ای، برزیل با صعود رتبه 13 پله ای و صربستان با صعود 8 پله ای بوده است. بیشترین تضعیف در امتیاز که منجر به تضعیف جایگاه کشور شده نیز مربوط به ترکیه، تانزانیا و سریلانکا با کاهش 18 پله ای، 7 پله ای و 6 پله ای در رتبه بوده است. همچنین در میان کشورهای مورد بررسی از حیث اندازه بازار خرده فروشی و میزان تقاضای آن در کشورها، چین با فروش حدود 9/ 3 هزار میلیارد دلاری و هند با فروش 2/ 1 هزار میلیارد دلاری در بخش خرده فروشی خود، بیشترین میزان فروش را در میان کشورهای دیگر به خود اختصاص داده اند. از میان کشورهای همسایه ایران نیز روسیه با بازار فروش 497 میلیارد دلاری در زمینه خرده فروشی یک بازار بزرگ محسوب شده که در جایگاه سوم قرار دارد. ترکیه نیز با فروش داخلی 208 میلیارد دلاری، ششمین کشور از حیث حجم بازار خرده فروشی داخلی است.

تحولات بازارهای مصرف جهانی

موسسه جهانی کرنی در آخرین گزارش خود در رابطه با شاخص توسعه خرده فروشی جهانی در سال 2019 نشان می دهد که واقعیت های ملی، منطقه ای و محلی- از اتصال اینترنت گرفته تا در دسترس بودن و هزینه نیروی کار-به توسعه خرده فروشی در سراسر جهان کمک می کنند. توسعه اقتصادی و سیاست های تجاری همچنان بزرگ ترین عوامل در شکل دهی رشد خرده فروشی جهانی در بازارهای مصرفی هستند. بی ثباتی ژئوپلیتیکی و افزایش قدرت رقابت محلی و منطقه ای در بازارهای نوظهور، خرده فروشان جهانی را وادار می کند تا به طور مداوم در مورد استراتژی های خود تجدیدنظر کنند.  

در بخشی دیگر از این گزارش عنوان شده است که خرده فروشان آنلاین در کشورهای مختلف، بازارها را به طور کاملا متفاوتی تغییر می دهند. مثال هایی نیز در این زمینه ذکر شده است. عربستان به عنوان بخشی از برنامه تحول ملی خود قصد دارد خدمات اینترنت پرسرعت را به صورت گسترده در کشور مستقر کند، این امر منجر به افزایش دسترسی به اینترنت 4G شده و انتظار می رود با راه اندازی اینترنت 4G در ژوئن سال 2019 بخش تجارت الکترونیکی خود را تقویت کند. در کلمبیا نیز فروشگاه های تخفیفی به عنوان بزرگ ترین گرایش جدید خرده فروشی گسترش یافته و انتظار می رود که با تشدید رقابت، مفاهیم دیگری هم ظهور کند. با این حال، قیمت همچنان مساله اصلی است و خریداران همواره در جست وجوی بهترین قیمت هستند. در واقع، ویژگی خاص کانال های تخفیفی در کلمبیا، ترکیبی از نزدیکی فیزیکی به محل زندگی مصرف کنندگان، پایین ترین قیمت و قدرت محصولات از حیث داشتن برچسب خصوصی است. طبق پیش بینی های انجام شده، خرده فروشی اینترنتی در کلمبیا در سال 2023 به 5/ 53 تریلیون پزوی کلمبیا خواهد  رسید، درحالی که انتظار می رود در سراسر مرزهای برزیل، که در آن ها نرخ شهرنشینی بالاست، تا سال 2023 سهم زنجیره های ملی در خرده فروشی آنلاین از 5/ 12 به 7/ 16 درصد افزایش یابد. خرده فروشی در بلغارستان در سال 2018 رشد 1/ 7 درصدی داشته و انتظار می رود بین سال های 2019 تا 2023 مصرف خواروبار خانگی این کشور سالانه حدود 5 درصد رشد داشته باشد. علاوه بر این، این کشور یکی از پیشگامان اصلی اروپا برای خرده فروشی در زمینه مصالح ساختمانی از نوع آجر و ملاط است. در مصر هم فروشگاه های کوچک محله ای که کالاهای کم ارزش را برای مصرف کنندگان کم درآمد ارائه می کنند، هنوز بر بازار خرده فروشی پراکنده مصر حاکم هستند. براساس آنچه گفته شد، درحالی که فناوری، سرمایه گذاری بین المللی و اصلاح مقررات همچنان به ایجاد یک بازار جهانی متشکل از نوع جدیدی از مصرف کننده می پردازند، شرایط بازار محلی، ساختار مالیات، موانع تجاری، دسترسی به نیروی کار و تعداد دیگری از عوامل، نیل به این هدف را دشوار می کنند.

توصیه ها

در گزارش معاونت بررسی های اقتصادی اتاق بازرگانی تهران، توصیه هایی برای ایران نیز ارائه شده است. در این بخش آمده است: بازار خرده فروشی در اکثر اقتصادهای در حال توسعه و نوظهور درحال توسعه و گسترش است؛ درحالی که ایران از این حیث فعالیتی نداشته یا ضعیف عمل کرده است. عدم توجه سیاست گذاران به اهمیت بازار خرده فروشی و عدم تلاش به جذب سرمایه گذاران مطرح جهانی در این حوزه، موجب شده تا از پتانسیل بالای این بازار در مقیاس های بزرگ مشابه سایر اقتصادهای نوظهور، استفاده بهینه نشود. توسعه ناکافی زیرساخت ها، عدم نهادسازی لازم، نوسان و نامشخص بودن چشم انداز متغیرهای کلیدی اقتصاد، رشد اقتصادی کم (در برخی سال ها رکود) و عدم رشد درآمد سرانه از دلایل عمده عدم توجه سرمایه گذاران خارجی به این بازار در ایران بوده که شرایط تحریم، به شدت این عدم تمایل دامن زده است. درحالی که توسعه بازار خرده فروشی به ویژه در شهرهای بزرگ از جمله تهران می تواند بخشی از نیازهای اشتغال کشور را تامین کند، گسترش زیرساخت های لازم و مطمئن برای تسهیل تجارت آنلاین و استفاده از روش های نوین مشابه آنچه در تجارب منتخب برخی از اقتصادها در این گزارش به آن اشاره شد، هم ضرورت دارد. استفاده از مدل های مشارکت بخش خصوصی-عمومی با رویکرد توسعه بخش خصوصی کشور، فرصت ها و پتانسیل های متعدد در این بازار را آشکار کرده و از منافع آن اقتصاد ملی و عموم مردم بهره خواهند برد.