آرشیو دو‌شنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۸، شماره ۴۵۲۵
جامعه
۱۲
محیط زیست

سفیر پسماند وزارت زیر ساخت و آب هلند در بازیافت: فقط 2 درصد از زباله های مان را دفن می کنیم

گفتگو: حمیدرضا خالدی
سرانه تولید پسماند یا زباله در ایران بسیار بالاست به طوری که جزو کشورهای رکورددار جهان در این زمینه محسوب می شویم. با این وجود هنوز هم تقریبا تمام زباله های جمع آوری شده به همان شیوه سنتی گذشته دفن می شوند. این درحالی است که بسیاری از کشورهای توسعه یافته جهان، امروز حجم بالایی از زباله های شان را بازیافت می کنند. اتحادیه اروپا در طرحی جهانی به دنبال آن است تا تجارب کشورهای توسعه یافته در مورد بازیافت را به کشورهای دیگر به ویژه کشورهای جهان سوم به صورت رایگان منتقل کند. هلند یکی از کشورهای داوطلب اتحادیه اروپاست که با توجه به پیشرفت چشمگیری که در عرصه پسماند و بازیافت کسب کرده، سفرا و کارشناسانی را در قالب سفرای بازیافت به کشورهای دیگر اعزام می کند. ایران اولین کشور آسیایی و اسلامی بوده که کارشناسان حوزه بازیافت و آب هلند به عنوان سفرای اتحادیه اروپا به آن سفر کرده اند تا تجارب شان را در اختیار کارشناسان و مدیران ایرانی قرار دهند. «هرمان هویزمان» سفیر پسماند وزارت زیرساخت و آب هلند در بازیافت، یکی از کارشناسان این تیم تخصصی است که به دعوت فدراسیون توسعه علوم و فناوری کشورهای اسلامی همچنین شهرداری تهران به ایران آمده است تا ضمن حضور در کارگاه یک روزه مدیریت پسماند؛ آب و فاضلاب از نزدیک با بررسی وضعیت کشورمان در خصوص پسماند آشنا شود و زمینه را برای همکاری های بعدی فراهم کند.
در حال حاضر چه درصدی از پسماندهای کشور شما بازیافت و چه مقداری مدفون می شود؟

در هلند بخش اعظمی از پسماندهای خود را بازیافت می کنیم. به طوری که تنها یک تا دو درصد آنها را دفن می کنیم. یعنی 81 تا 82 درصد پسماندهای مان را بازیافت می کنیم و 16- 15 درصد آن را توسط زباله سوزها از بین می بریم.

پس باید درآمد خوبی از این محل داشته باشید.

اولا که تمام این فرآیند بازیافت و زباله سوزی و دفن زیر نظر اتحادیه اروپا انجام می شود. ثانیا از آنجا که هلند در منطقه ای دلتایی و توسط دریا و رودخانه ها احاطه شده است، چاره ای نداشتیم تا برای جلوگیری از آلوده شدن محیط زیست به سمت بازیافت زباله های مان برویم. یعنی مدیریت جغرافیایی هلند به نوعی ما را مجبور به تلاش در خصوص پسماند کرده است. در مورد عایدی که نصیب ما می شود هم باید بگویم، مدیران ارشد ما اصلا به موضوع کسب درآمد از این روش فکر نمی کنند بلکه بیشتر به فکر حفظ محیط زیست کشورشان هستند.

خب ولی فکر کنم خود دولت هلند هزینه های توسعه بازیافت را می پردازد، درست است؟

نه، اصلا این گونه نیست. سیاست ما در هلند این بوده که شهرداری ها را مجبور کنیم تا از طریق مالیاتی که از شهروندان می گیرند، هزینه بازیافت و معدوم کردن زباله های شان را بپردازند.

یعنی مردم هزینه بازیافت را می پردازند؟

دقیقا. البته براساس سیاست های کشور من، هزینه های بازیافت و دفن زباله بین تولیدکنندگان و مصرف کنندگان تقسیم شده است. یعنی وقتی شما در هلند چیزی را می خرید در واقع مالیات پسماند آن را هم پرداخت کرده اید.

این گونه هزینه تولیدات شما بالا نمی رود؟

البته. حتما همین طور است. به اعتقاد ما این شیوه، یعنی لحاظ شدن مالیات پسماند روی قیمت تمام شده کالاها، بسیار عادلانه تر است تا اینکه بخواهید پولی بابت مالیات به دولت بپردازید.

یعنی شما معتقدید که خود شهروندان باید هزینه زباله ها و پسماندهای شان را بپردازند و لزومی ندارد که دولت بخواهد، بودجه ای در این زمینه اختصاص دهد، درست است؟

دقیقا. ما می گوییم، هر کسی که زباله تولید می کند و شهرش را کثیف می کند باید هزینه آن را هم بپردازد و لزومی ندارد که دولت بخواهد از جیب خزانه عمومی، پول او را بدهد! تولیدکننده ها نیز باید چنین مالیاتی را بپردازند. آنها باید هزینه کالاهای آلاینده خود را بپردازند. دولت های عضو اتحادیه اروپا قبلا بودجه هایی برای پسماند می پرداختند ولی الان چند سالی است که به هیچ عنوان بودجه ای برای این امر اختصاص نمی دهند!

در مورد ایران و وضعیت تولید و بازیافت و دفن پسماند در آن هم اطلاعاتی دارید و با آن آشنا هستید؟

بله، شما فقط تمرکزتان روی دفن زباله است. بازیافت خیلی کمی دارید. اکثر پسماندهای تان را به درستی جمع آوری و دسته بندی نمی کنید. به خصوص در مناطق شهری تان. در واقع شما در ایران در حوزه پسماند هنوز در فازهای اولیه هستید درحالی که ما موفق شده ایم به سطوح بسیار بالاتری در این زمینه دست پیدا کنیم.

یعنی شما معتقدید اگر ایران هم برنامه ریزی داشته باشد، می تواند در بخش بازیافت پسماندهای خود موفق باشد؟

چراکه نه... حتما موفق خواهد شد. همه کشورها باید در این پروسه شرکت کنند. متاسفانه اکثر کشورها بر مبنای اقتصاد خطی روزگار می گذرانند. یعنی فقط «برداشت» می کنند، «مصرف» می کنند و بعد آن را «دور» می ریزند! به عبارتی سیاست بازیافتی ندارند. درحالی که همه کشورها باید به این سمت بروند. اتحادیه اروپا هم بر همین مبناست که توسعه استفاده از سیستم بازیافت را در دستور کار خود قرار داده است. در حقیقت ما به دنبال آن هستیم که بتوانیم تجارب خود را در این مورد در اختیار سایر کشورها قرار دهیم تا روزی فرا برسد که تمام جهان از تکنولوژی روز بازیافت برخوردار شوند.

و آماده اید که در ایران نیز همین انتقال تکنولوژی و دانش را داشته باشید؟

بله. ما کاملا برای یک همکاری ملی آماده ایم. من هم به عنوان سفیر اتحادیه اروپا و به همین خاطر امروز؛ در ایران هستم.

با شناختی که از ایران و سابقه فعالیت آن در حوزه بازیافت دارید، فکر می کنید اگر همین الان شروع به کار کنیم، چند سال طول می کشد تا بتوانیم یک سیستم بازیافت متوسط- و نه عالی و به روز- داشته باشیم؟

در این مورد نظری ندارم. چون این مساله به عوامل مختلفی بستگی دارد و از همه مهم تر به برنامه ریزی و تصمیم و عزم مدیران و دولتمردان شما برمی گردد و اینکه چطور و چگونه می توانند مردم را آموزش دهند و اطلاع رسانی کنند.