آرشیو دو‌شنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۸، شماره ۴۵۲۵
اندیشه
۱۵
رصد

نکوداشت دکتر فرهنگ رجایی برگزار شد

فرهنگ علوم سیاسی ایران

آیین نکوداشت اندیشمند فرهنگ رجایی، استاد شناخته علوم سیاسی ایران به همت گروه علوم سیاسی خانه اندیشمندان علوم انسانی و با همکاری انجمن علوم سیاسی و انجمن مطالعات صلح و دوماهنامه فرهنگی تاریخی دربند عصر چهارشنبه 6 آذر 98 در سالن فردوسی این مجموعه برگزار شد.در آغاز این نشست دکتر شجاع احمدوند، دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی در بیان ویژگی های شخصیتی و اخلاقی دکتر فرهنگ رجایی، ایشان را انسانی اعتدال گرا و اخلاقمند معرفی کرد و انتخاب ایران باستان برای پژوهش را که نوعی تعادل و اخلاق مداری در آنجا هم وجود دارد موید این مدعا دانست. وی افزود: تاکید و انتخاب شخصیت هایی نظیر زرتشت و کنفوسیوس که شخصیت های متعادلی هستند، موید آن است. وی در ادامه به بیان ویژگی های علمی و آثار استاد فرهنگ اشاره کرد و گفت: کارهای ایشان در سه دسته جای می گیرد؛ کارهای صرفا تئوریک مثل کتاب فهم نظریه سیاسی. دوم کتاب های کاربردی تر، مثل مشکله هویت ایرانیان. دسته سوم کتاب های ترکیبی که یک مبنای نظری در آنها وجود دارد و بر اساس آن کارهای تاریخی و فرهنگی اعم از جهانی و منطقه ای دنبال می شود.

رجایی عالم علوم سیاسی را فیلسوف محض نمی دانست

دیگر سخنران این مراسم دکتر داوود فیرحی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران بود. ایشان در ابتدای سخنان خود سابقه آشنایی با فرهنگ رجایی را به تجربه تدریس او در دانشگاه باقرالعلوم ارجاع داد و گفت: در آن زمان شخصیت هایی نظیر فرهنگ رجایی، حسین بشیریه، احمد نقیب زاده و محمود سریع القلم در باقرالعلوم تدریس می کردند. من در آنجا با ایشان آشنا شدم. رجایی انسانی خوشرو، شاداب و امیدآفرین است. ایشان خیلی زود می توانست مساله خود را به مساله شاگردان منتقل کند. یکی از دغدغه های فرهنگ رجایی در آن زمان این بود که چطور می توان درست اندیشید؟ ایشان آن زمان معتقد بود که متفکر سیاسی یک فیلسوف محض نیست. برای او حقیقت هایی در جامعه وجود دارد که باید آنها را مفروض گرفت و با آنها مسائل خود را حل کرد.

رجایی روشنفکری ایراندوست است

محمدتقی قزل سفلی، دانشیار دانشکده سیاسی دانشگاه مازندران سخنران بعدی این مراسم بود. وی از دکتر فرهنگ به عنوان یک ایراندوست نام برد و افزود: دکتر رجایی مصداق متفکر و روشنفکر ایراندوست است. او نشانه های فراوانی از هویت ایرانی را با خود دارد و به معنای ایجابی کلمه دارای دو خصلت آن، یعنی باز نگه داشتن چشم به معارف جهان و شناختن کشور و زیست جهان است. رجایی از متفکران اندیشیدن به ایرانشهر است، در آنجاهایی که از نیاز به فارابی و تنسر (روحانی زرتشتی عهد اشکانی) و... سخن گفته است.

رجایی غیرمستقیم اعتمادبه نفس را به دانشجویان منتقل می کرد

حمیرا مشیرزاده، دانشیار روابط بین الملل دانشگاه تهران و یکی از شاگردان دکتر فرهنگ رجایی سخنران بعدی این نشست بود. وی شخصیت دکتر فرهنگ رجایی را بسیار منعطف و آرام معرفی کرد و گفت: من دکتر رجایی را نه فقط به عنوان استاد بلکه تمجیدگرانه به عنوان پدر هم دیده ام. کلاس های ایشان خشکی نسبی کلاس های علوم سیاسی را نداشت و نوعی اعتماد به نفس در دانشجویان ایجاد و انگیزه مطالعه و پژوهش و تحقیق را در آنها بیدار می کرد. بیشتر از انتقال معلومات مهم است که اساتید به دانشجویان درس های معلمی کردن بیاموزند. یکی از خصوصیات مهم فرهنگ رجایی این بود. او اعتمادبه نفس را نه مستقیم، بلکه به شکل روایت هایی از زندگی خود به دانشجویان القا می کرد. وقتی از تجربه های خودش از ایام کودکی در یکی از روستاهای اطراف اراک به نام خسبیجان تا سطح دانشگاه های امریکا و غرب می گفت.

سوال رجایی، چرایی افول ماست

قدیر نصری، دانشیار علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی به عنوان سخنران بعدی با بیان اینکه اثر چه کسانی با ما می ماند و دلیل این ماندن چیست، گفت: رجایی در دوران سخت و دشوار با ما بود. اثر دو گونه انسان های پدید و نجیب همیشه با ماست. بیشتر از هر چیز زندگی پرفراز و نشیب ایشان برایم جذاب است. ایشان 67 سال پیش در روستای خسبیجان در حواشی اراک متولد شد. خانواده او را به اراک فرستادند که دیپلم بگیرد. او پس از اخذ دیپلم و تحصیل در دانشگاه تهران به دانشگاه ویرجینیا رفت و دکترای علوم سیاسی اخذ کرد و به مدت 23 سال در دانشگاه های امریکا و غرب تدریس و تحقیق کرده و اکنون هم به عنوان استاد تمام در دانشگاه کارلتون به عنوان رییس دانشکده علوم انسانی مشغول است. من کتاب های او را زیر و زبر کرده ام و به این رسیدم که رجایی یک مساله را در ایران و شرق یافته است. او می پرسد چرا ما ایرانیان بعد از عصر صفوی، بازیگر و نمایشگر شدیم و به تعطیلات تاریخ رفتیم؟ دردی که او تشخیص داد به غایت درست و دقیق است.

در کلاس های رجایی هر لحظه چیز تازه می آموختیم

حسینعلی نوذری، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد آخرین سخنران این مراسم بود. وی به بیان ویژگی های علمی و توانایی دکتر فرهنگ در پرداختن به جنبه های مختلف علوم سیاسی اشاره کرد و گفت: رجایی به ما آموخت که پرسش های علوم سیاسی بیشتر پرسش هایی هستند که ظاهرا جنبه های تئوریک دارند. اما برای تحلیل شان باید نگرش هزارتو داشت. در برابر این سوال ساده که چرا باید از دولت ها اطاعت کرد رجایی به ما چهار داعیه آموخت. اولین داعی، داعی قدرت است. الحق لمن غلب. قدرت دیگران را به اطاعت وامی دارد. دومین داعی، داعی افلاطون مبنی بر خرد است. سومین داعی، داعی حق الهی است. قدرتی که نشات گرفته از اراده الهی است. چهارمین داعی، داعی اراده عمومی و اراده مردمی است که از زمان منتسکیو و هابز و جان لاک آغاز می شود.