آرشیو یک‌شنبه ۳ آذر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۷۹
اقتصاد
۴

برآوردهای دولت از منابع حاصل از افزایش قیمت سوخت واقعی است؟

اختلاف محاسباتی بین ارقام رسمی و غیررسمی

دولت هفته پیش تصمیم به سهمیه بندی و گرانی بنزین گرفت تا منابع حاصل از درآمد آن صرف «ایجاد اشتغال» و «پرداخت یارانه نقدی» شود. سازمان برنامه وبودجه برآورد کرده است از این محل سالانه 14 هزار میلیارد تومان درآمد حاصل شود. نکته جالب توجه اینکه به نظر می رسد، درآمد یا کاهش هزینه های دولت از محل کاهش مصرف بنزین بسیار بیشتر از رقم اعلام شده است. رقم های برآوردی کارشناسان نزدیک به 10 برابر رقم اعلامی معاون وزیر اقتصاد است. به گزارش «شرق»، چند روز قبل معاون اقتصادی وزیر اقتصاد جزئیاتی جدید از برآوردهای انجام شده با اعمال سهمیه بندی بنزین را اعلام کرد. محمدعلی دهقان دهنوی، معاون امور اقتصادی وزیر اقتصاد، گفته است: به طور متوسط روزانه 100 میلیون لیتر بنزین در کشور تولید می شود. اگر بتوانیم بنا بر اتفاق 10 میلیون لیتر از میزان مصرف سوخت بکاهیم و با نرخ پنج هزار تومان در خلیج فارس بفروشیم، با درنظرگرفتن تفاوت با نرخ داخل کشور روزانه حدود چهار میلیارد تومان و در 10 روز 40 میلیارد تومان و سالانه 14 هزار میلیارد ریال درآمد حاصل می شود. گفتنی است درآمد یا کاهش هزینه های دولت از محل کاهش مصرف بنزین بسیار بیشتر از رقم اعلام شده است. در صورت صحت ادعای کاهش مصرف 10 میلیون لیتری در روز، می توان انتظار داشت در طول یک سال سه میلیارد و 650 میلیون لیتر بنزین کمتر مصرف شود. دولت بنزین را از پالایشگاه های داخلی به نرخ فوب خلیج فارس؛ یعنی رقمی نزدیک به پنج هزار تومان می خرد. در صورت کاهش مصرف این میزان بنزین به نظر می رسد رقمی نزدیک به چهار هزار تومان به ازای هر لیتر بنزین کمتر یارانه پرداخت شود. به این ترتیب برای 3.65 میلیارد لیتر بنزین مورد اشاره با احتساب مابه التفاوت چهار هزارتومانی رقمی نزدیک به 14 هزار میلیارد تومان صرفه جویی (پرداخت یارانه کمتر) انجام خواهد شد. در صورت صحت این محاسبات، رقم برآوردی نزدیک به 10 برابر رقم اعلامی معاون وزیر اقتصاد است. محمود جامساز درباره میزان درآمد حاصل از افزایش قیمت بنزین به «شرق» توضیح داد: بنزین کالای مصرفی گسترده است و روزی 105 میلیون لیتر مصرف بنزین داریم. حالا برای بعضی که صاحب کارت هستند، بنزین 500 تومان گران تر است و بدون کارت ها 300 درصد افزایش قیمت پیدا کرده اند. بنزین سوپر هم بیش از 300 درصد افزایش پیدا کرده است. اگر معدل این افزایش را دو هزار تومان برای دولت در نظر بگیریم، حدود 210 میلیارد تومان در روز در آمد برای دولت است؛ درواقع ماهانه شش هزار و 300 میلیارد تومان؛ بنابراین دولت می خواهد کمبود درآمد خود را از مردم بگیرد. محمدباقر نوبخت، رئیس سازمان برنامه وبودجه، درآمدهای دولت از محل سهمیه بندی و افزایش قیمت بنزین را حدود 30 هزار میلیارد تومان برآورد کرده است. وی گفته که این درآمدها، «طبق محاسبات ما به بیش از 60 میلیون نفر و در قالب 18 تا 19 میلیون خانوار پرداخت می شود». اما آیا برآورد دولت در مورد درآمد 30 هزار میلیاردتومانی از محل افزایش قیمت بنزین دقیق است؟ مبنای این برآورد دولت چیست؟ نوبخت در مورد مبنای برآورد دولت گفته است: «طبق محاسباتی که ما انجام دادیم، حدود 63 تا 64 میلیون لیتر بنزین با قیمت هزار و 500 تومان در روز توزیع می شود و 20 تا 30 میلیون لیتر بنزین سوپر و آزاد مصرف خواهد شد. بنابراین مجموع درآمد حدود 29 تا 30 هزار میلیاردتومانی از این محل (در سال) به دست خواهد آمد». درواقع طبق برآورد دولت، یک سوم مصرف بنزین توسط مردم از محل بنزین آزاد و دوسوم آن از محل بنزین یارانه ای خواهد بود. مصرف بنزین در روز نیز حدود 90 میلیون لیتر برآورد شده است. تفاوت قیمت بنزین سهمیه با قیمت قبلی بنزین 500 تومان و تفاوت قیمت بنزین آزاد با قیمت قبلی 2000 تومان است. اگر با این فرضیات بخواهیم حساب کنیم، محاسبات دولت صحیح است و از این تفاوت ها، حدود 30 هزار میلیارد تومان درآمد در سال ایجاد می شود، اما تضمینی وجود ندارد که الگوی مصرف مالکان خودروها به صورت میانگین این باشد که دوسوم مصرف آنها بنزین سهمیه ای و یک سوم مصرف آنها بنزین آزاد باشد. مصطفی محمودی، رئیس اتحادیه جایگاه داران سوخت، به ایرنا گفته است: «سهم بنزین سهمیه ای با قیمت هزار و 500 تومان 40 درصد و بنزین آزاد با قیمت سه هزار تومان 60 درصد از فروش بنزین است و به نظر می رسد این تناسب حفظ شود». وی با استفاده از جریان سوخت گیری این برآورد را ارائه کرده و گفته است که «درحال حاضر 38 درصد از سوخت گیری ها با کارت سوخت شخصی انجام می شود». اگر برآورد رئیس اتحادیه جایگاه داران سوخت نزدیک به واقعیت باشد، درآمد دولت از محل افزایش قیمت بنزین و سهمیه بندی آن افزایش خواهد یافت، چراکه در این صورت سهم فروش آزاد بنزین از کل فروش این فراورده نفتی افزایش خواهد یافت.