آرشیو سه‌شنبه ۱۲ آذر ۱۳۹۸، شماره ۹۶۴۸
سیاسی
۲

«رسالت» به واکاوی کاهش تبادلات تجاری اتحادیه اروپا با ایران می پردازد

بندگان کدخدا می ترسند

گروه سیاسی: تجارت اتحادیه اروپا و ایران در هشت ماهه نخست سال جاری میلادی افت 75 درصدی داشته و به 3 میلیارد و 471 میلیون یورو رسیده است. آمار منتشرشده از سوی اداره اطلاعات اقتصادی اتحادیه اروپا نشان می دهد مبادلات تجاری ایران و 28 عضو این اتحادیه در هشت ماهه نخست سال جاری میلادی با افت قابل توجه نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن مواجه شده است.  مبادلات میان ایران و اروپا در هشت ماهه نخست 2018 بالغ بر 14/292 میلیارد یورو بوده که این رقم در هشت ماهه نخست امسال با افت 75 درصدی به 3/471 میلیارد یورو رسیده است.

افت قابل توجه تجارت اتحادیه اروپا با ایران در سال 2019 در پی بازگشت تحریم های هسته ای آمریکا علیه ایران نشان می دهد این اتحادیه برغم وعده های خود نتوانسته از منافع ایران در چارچوب توافق هسته ای دفاع کند. کشورهای اروپایی با پیروی از تحریم نفتی آمریکا علیه ایران، واردات نفت از ایران را در سال 2019 متوقف کرده اند و صادرات کالا به ایران را به کمتر از نصف رسانده اند.

حسین سرافراز قائم مقام مدیرعامل اتاق بازرگانی و صنایع ایران و آلمان در گفت و گو با «رسالت» به کاهش مبادلات تجاری میان ایران و کشورهای اروپایی اشاره کرد و افزود: «حجم تجاری ایران و اروپا طی بازه 9 ماهه ابتدایی سال 2019 نسبت به مدت مشابه سال 2018 با کاهشی 75 درصدی مواجه شده است. صادرات نفت ایران به کشورهای اروپایی افت چشمگیری داشته که تحریم های آمریکا باعث به وجود آمدن این حجم از کاهش تبادلات تجاری شده است.» 

سرافراز درباره میزان مبادلات تجاری ایران و آلمان بیان کرد: «از سوی دیگر حجم تجارت میان ایران و آلمان در همین 9 ماه، 48 درصد نسبت به سال قبل کمتر شده است، در حالی که آلمان همچنان از بزرگ ترین شرکای تجاری ایران در اروپاست، اما به خاطر تحریم ها، مشکلات زیادی بر سر راه تجارت دو کشور قرار گرفته است.»

قائم مقام مدیرعامل اتاق بازرگانی و صنایع ایران و آلمان تصریح کرد: «البته کشورهای اروپایی تحریم های آمریکا را نپذیرفته اند، اما شرکت های خصوصی که در بازار آمریکا فعال هستند، از تجارت با ایران امتناع می کنند. بانک های اروپایی نیز مانند شرکت های خصوصی با همین مشکل مواجه هستند، زیرا تبادلات بین بانکی از دیگر عواملی است که منجر به کاهش تجارت بین دو طرف شده است.»

همراهی شرکت های بزرگ اروپایی با تحریم ها

در حال حاضر بخشی از سهام شرکت های بزرگ اروپایی در اختیار آمریکایی هاست و به همین علت آنها مجبور به همراهی با تحریم های آمریکا هستند، هرچند که ارتباط با ایران برای آنها دارای صرفه اقتصادی باشد، اما قدرت اقتصادی آمریکا آنها را از انجام هر نوع ارتباطی منع می کند.   

علی اصغر زرگر کارشناس اقتصاد سیاسی در گفت و گو با «رسالت» درباره کاهش مبادلات تجاری اروپا با ایران گفت: «ما از ابتدای انقلاب به دنبال قطع وابستگی به نفت بوده ایم، اما در بخش صنایع، ماشین آلات، تجهیزات، مواد اولیه فولاد و پتروشیمی به واردات از اروپا وابسته بودیم. در بخش دستگاه ها و تجهیزات به آلمان، تولید ماشین به فرانسه و در بخش فولاد به ایتالیا وابسته بوده ایم. این وابستگی باعث واردات زیاد از اروپا به ایران شد و در نتیجه سود خوبی هم به جیب اروپایی ها رفت. به همین علت بعد از امضای برجام، صاحبان صنایع اروپایی ها به تهران وارد شدند و به دنبال امضای قرارداد با ایران بودند.» 

وی افزود: «اما با خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم ها، چتر مالی و اقتصادی قدرتمند آمریکا بر کشورهای اروپایی فرود آمد، زیرا بخشی از سهام شرکت های بزرگ اروپایی متعلق به آمریکایی هاست و آنها مجبور به همراهی با تحریم های آمریکا شدند. شرکت های خودروسازی فرانسوی   و شرکت های فرانسوی توتال و شل از ایران رفتند و حجم واردات ایران از  اروپا 75 درصد کاهش پیدا کرد.» 

زرگر در ادامه گفت: «اروپا وعده خرید یک میلیون بشکه نفت به ایران داد تا در ازای آن نیازمندی های ایران را در قالب INSTEX تامین کند، اما آن هم نتوانست عملیاتی شود و با توجه به وابستگی اقتصاد ایران به مواد اولیه، مجبور به تامین آن از کشورهای دیگر با مشکلات زیادی شده ایم.» 

زرگر درباره امکان افزایش حجم تبادلات تجاری ایران با اتحادیه اروپا گفت: «به نظر می رسد امکان ایجاد ارتباط های بیشتر با اتحادیه اروپا سخت شده باشد، زیرا در حال حاضر به جای بستن امید به کشورهای اروپایی در داخل، جهت گیری به سوی کشورهایی مانند چین و ترکیه و روسیه رفته است. وقتی اقتصاد نتواند از منابع خاصی تغذیه کند، بالطبع به سراغ استفاده از منابع دیگر می رود و این مسئله هم در اقتصاد کشور به وجود آمده است.» 

وی اضافه کرد: «اروپایی ها هنوز از ایران قطع امید نکرده اند و کشورهای آلمان و انگلیس به دنبال ایجاد گشایش اقتصادی با کشورمان هستند و امیدوارند در قالب روح INSTEX و حفظ برجام ارتباط اقتصادی با ایران داشته باشند. تصور می کنم اروپا سعی در از دست ندادن ایران در بخش اقتصادی دارد زیرا ایران برای آنها منافع زیادی دارد.» 

این کارشناس اقتصاد سیاسی با اشاره به امکان بهره برداری از فضای تحریم ها به نفع ایران گفت: «باید جهت گیری صحیحی از اقتصاد ایران صورت بگیرد تا به اجماعی برای رونق تولید ملی رسیده شود. اگر این مشکلات به فرصت تبدیل شود، می تواند به نفع کشور تمام گردد. دانش صنایع در دنیا وجود دارد و می توان آن را به دست آورد. در این صورت  می توانیم نیازمندی های کشور را در داخل تولید کنیم و در این شرایط دیگر کشورها با ایران مجبور به همراهی خواهند شد. تحقق این موارد نیازمند اجماع ملی است تا این اتفاق جامه عمل بپوشد.» 

اتحادیه اروپا هم پیمان آمریکا

باید به این نکته توجه داشت که اتحادیه اروپا با توجه به کاهش مبادلات تجاری با ایران، تعهدات خود را نقض کرده است. این اتحادیه به عنوان نهادی مستقل می تواند در برابر این شیوه برخورد آمریکا به سازمان های بین المللی مراتب اعتراض خود را مطرح کند اما اتحادیه اروپا هرگز به دنبال ناامید کردن آمریکا از خود نبوده است.سید مجید تفرشی کارشناس بین الملل در گفت و گو با «رسالت» به نقض تعهدات اتحادیه اروپا درقبال ایران اشاره کرد و گفت: «تعهد اتحادیه اروپا در انجام مبادلات تجاری با ایران نقض شده است. منشور سازمان ملل متحد در قطعنامه 2231، ترتیب های اجرایی برجام را شناسایی کرده است. ماده 25 منشور بیان می کند قطعنامه های سازمان امنیت باید اجرایی شوند، در حالی که اتحادیه اروپا به تعهدات تجاری خود با ایران عمل نکرده است.»

وی افزود: «اگر اتحادیه اروپا تحت فشار آمریکا و تحریم ها قرار داشته باشد و یا به طور کلی به اجرای تعهدات خود پایبند نباشد، ماده 25 منشور را نقض کرده است، درحالی که این اتحادیه صراحتا اعلام کرده تحت فشار تحریم های آمریکا حجم مبادلات تجاری را با ایران کاهش داده است و در حقوق بین الملل تحت فشار قرار گرفتن برای انجام ندادن امور پذیرفته نیست.» 

این کارشناس بین الملل درباره اعمال تحریم های ثانویه آمریکا بر ایران گفت: «آمریکا تحریم های ثانویه ای هم بعد از خروج از برجام بر ایران اعمال کرده است، در حالی که اروپا می توانست در برابر این اقدام قطعنامه ای را به مجمع عمومی سازمان ملل ارائه کند که تحریم های ثانویه بر ایران را محکوم کند، اما نه تنها چنین کاری انجام نداده، بلکه به گفته خودشان به دلیل اعمال فشار آمریکا حجم مبادلات تجاری خود را نیز کاهش داده است.» 

تفرشی در پایان سخنانش گفت: «این اقدام آمریکا از نظر عرف بین المللی محکوم است و اروپا باید این مسئله را مطرح کند، زیرا تحریم ها هم برای ایران و هم برای اروپا مشکل ساز بوده است، اما در واقع اتحادیه اروپا هم پیمان آمریکاست و به ظاهر از ایران حمایت می کند، ولی در واقع دنباله روی تصمیمات آمریکاست و منافع خود را به خاطر ایران به خطر نمی اندازد.»