آرشیو سه‌شنبه ۱۲ آذر ۱۳۹۸، شماره ۷۲۱۹
شعر
۱۰

سه شنبه های شعر

ارمغان بهداروند

این سه شنبه، نام هایی را مرور می کنیم که هر کدام به دلیلی در خیال و خاطر ما هستند. هرکدام را به دلیلی خوانده ایم و هنوز هم می خوانیم که هر شعر طعم خودش را دارد و خاطره خودش را. بیاموزیم که نتوانسته اند و نمی توانند و نمی توانیم که کسی را به کاروان شعر افزود و کسی را از کاروان شعر کسر کرد که این سهم مخاطب است که جهان را به روایتی که دوست دارد به تماشا بنشیند. در تدارک این سه شنبه نام هایی را جست و جو می کردیم که یکی از این نام ها «بهمن صالحی» بود که شعرش بیش از خودش، شناسا بود. گیله مردی شاعر که از قبیله نیما به یادگار بود و دریغ که شادی دوباره خوانی او به اندوه مرگش از رمق افتاد... به نکوداشت شعر و به احترام شاعر این صفحه، دست بر سینه دارد و آرزومندم ذکر نام های دیگری که بضاعت اندک این مجال، فرصت هم هوایی با آنان را به شماره ای دیگر حواله داد، از ما دریغ نشود.

سه شنبه های شعر روزنامه ایران با اشتیاق از شاعران، پژوهشگران و منتقدان ارجمند شعر دعوت می کند آثار پیشنهادی خود را به نشانی behdarvandarmaghan@gmail.com ارسال نمایند.

 
خسرو احتشامی

خورجین خاطرات مرا باد برده است

این ایل عاشقانگی از یاد برده است

طوفان شاعرانه چشمان سبز تو

چندین کتاب از این غزل آباد برده است

در گردباد حسن تو آیینه خویش را

تا چارچوب نقره و پولاد برده است

آتش وزیده جای نسیم و قبیله را

در یک سپیده شعله بیداد برده است

تقویم روزگار جوانی است برگ برگ

پیری پناه آن سوی مرداد برده است

در ساحل نگاه تو از دور دیده اند

روح مرا که موج پری زاد برده است

با شیهه ستارزه شکن اسب آبشار

گوش، هزار دره ز فریاد برده است

گم کرده ام نشانی اطراف عشق را

دستی چراغ چادر میعاد برده است

تا در کدام طایفه گردد حماسه ای

خورجین خاطرات مرا باد برده است.

 
محمدرضا عبدالملکیان

وقتی درخت

در راستای معنی و میلاد

بر شاخه های لخت /  پیراهن بلند بهاری دوخت

با اشتیاق رفتم به میهمانی آیینه

اما دریغ / چشمم چه تلخ تلخ

 پاییز را دوباره تماشا کرد

و دیگر جوان نمی شوم

نه به وعده عشق و نه به وعده چشمان تو

و دیگر به شوق نمی آیم

نه در بازی باد و نه در رقص گیسوان تو.

چه نامرادی تلخی

و دریغا، چه تلخ تلخ فرو می ریزم

با سنگینی این غربت عمیق

در سرزمین اجدادی خویش

و دریغا، چه عطشناک و پریشان پیر می شوم

در بارش این گستره تشویش

در خانه خورشیدها و خاطره ها

دریغا بر من، چگونه فراموش می شود؟

سبدها و سفره هایی که سال هاست

نه سیب را می شناسند و نه مهربانی را

و دریغا بر من، چه لال و بی برگ و بال پیر می شوم

در این سوی دیوارهایی که از من دزدیده اند سیب را

و جان مایه سرودهای جوانی را

و دیگر جوان نمی شوم

نه به وعده این بهاری که آمده است

و نه به وعده آن شکوفه های یخ زده

 
رحمت موسوی

هم ناله نشد نای نیستان تو با من

یک غنچه نخندید گلستان تو با من

دیگر نه پیامی نه سلامی نه درنگی

بر گو که چه شد مهر دو چندان تو با من

آویز کنم گوهر اشکم به کنارت

آن شب که بود آیینه بندان تو با من

با هیچ تنابنده نگفتم که چه کرده ست

افسونگری میشی چشمان تو با من

سر می کشم از مهر نوازشگر خوبان

گر کم نشود الفت دستان تو با من

فصل خوش عمر تو بهارانه گذشته ست

پاییز تو با غیر و زمستان تو با من

از زخم زبان های حسودانه چه بیمی

وقتی که خدا هست نگهبان تو با من

رحمت نم آن شورش رگبار کم آورد

هم کاسه نشد بارش گیلان تو با من

 
عباس باقری

دیوارها

جوری لم داده اند روی سینه خاک

که خورشید مجبور می شود

هر روز

راهش را کج کند به سمت بیغوله ها

و از خاموشی و سکوت گلایه کند

عاقبت، اما از درون دیوارها

پنجره هایی برخواهند خاست

که نشانی خانه ها را به خورشید بدهند.

آیینه ها را طوری روی طاقچه ها بچینند

که پلک ها

از خواب های عادت، بدشان بیاید

و پرنده ها هر بامداد،

روشنایی را به منقارشان بگیرند

بیاورند برای مردم ابری

برای مادرانی

که می خواهند رخوت شبانگاهی شان را

از بسترها بتکانند

برای عابرانی که شمعدانی ها را

کنار پنجره ها خوب می بینند

برای زوج هایی که دوست داشتن را

کنار پنجره ها یاد می گیرند...

دیوارها نمی دانند از پنجره ها

چه کارهای شوق برانگیزی ساخته است

 
پرویز بیگی حبیب آبادی

چتر تازه ای واکن ، بر سر غزل هایم

سایه ای بساز از عشق ، سایه ای ، که تنهایم .

بی تو آن چه با من بود، سنگی و سترون بود

با تو ای مسیحایی ، سر بر آسمان سایم .

موج موج گیسویت ، آبشار بشکوهی است

حس تازه ای دارد، شانه های فردایم .

بی تو ای اهورایی ، ای همیشه فردایی

غنچه ای نمی خندم ، لحظه ای نمی پایم .

ای درخت بارآور، در سترونستان ها

سایه ای فراهم ساز، تا دمی بیاسایم .

انبساط لبخندت ، طیف تازه ای دارد

بی سبب نمی چرخد، تازه تر غزل هایم .

ای تغزل دیروز، ای تفاهم امروز

روح آبی فردا، ای همه تمنایم

ای غزال صحرایی ، هر زمان که می آیی

مثل چشم و آیینه ، غرق در تماشایم .

ای شکوه رستاخیز، ای همیشه شورانگیز

هر کجا بفرمایی ، می دود سروپایم .

 
مفتون امینی

وقتی که بهار یعنی «نام تو چیست؟»

تابستان

یعنی که «دوستت دارم»

پاییز

یعنی

«آیا برای یک تن تنها این شب‎ها زیاد نیست؟»

و زمستان یعنی

«باید که روی این یخ و برف تنها برویم

اما در هر فاصله‎ای

مواظب هم»

...

و خوب شد خدا فصل دیگری نیافرید

تا در ماورای عشق

مرگ منتظر زندگی باشد

نه زندگی منتظر مرگ...

 
منصور اوجی

1

پشت این پنجره در تاریکی

مثل این است که از شاخه گلی می چینند.

گوش کن می شنوی؟

2

ترسم از مرگ این نیست

که مرا می برد از خاطره ها.

ترسم این است که می گیرد از من

آسمان را

و درختان و گل و باغچه را.

آب را، آیینه را

و نمک را

و تو را.

ترسم از مرگ این است

همه دلهره ام.

3

ما آمده ایم و باز می گردیم

و آخر کار

نه هیچ گلی، به جای خواهد ماند.

نه هیچ پرنده ای، در این آفاق.

نه برق ستاره ای، نه لبخندی.

نه طعم خوشی ز هیچ بادامی.

نه طرح شلال تو، در آیینه.

نه آب زلال و نه آفتاب صبح.

و حسرت شان به سینه های ما.

ما آمده ایم و باز می گردیم.

تا حسرت ما به سینه های کی؟

بدرود

 
گیله مرد شاعر / بهمن صالحی

شیرمردا! به تو در بیشه آهن چه گذشت

بر تو در حجم شب دشنه و دشمن چه گذشت

پشت آن پنجره منفعل از تابش ماه

بر تو ای اختر پاک شب میهن چه گذشت

زیر آوار جنون آور شلاق و سکوت

چه به روح تو فرود آمد و بر تن چه گذشت

بر دلت «روزنه عاشق خورشید بهار»

در سیه چال بدون در و روزن چه گذشت

بر لبت در دل تاریک ترین لحظه عشق

جز پیام گل و آینده روشن چه گذشت

من چه گویم که به مرغان هراسان دگر

بی تو در وسعت تنهایی گلشن چه گذشت

برق شمشیر پدر صاعقه وحشت بود

آه بر خرمنت ای پور تهمتن چه گذشت

گر چه جامم به لب ازخون جگر بود دریغ

کس ندانست که در سوگ تو بر من چه گذشت

 
حسین اسرافیلی

به دنبال تو می گردم نمی یابم نشانت را

بگو باید کجا جویم مدار کهکشانت را

تمام جاده را رفتم، غباری از سواری نیست

بیابان تا بیابان جسته ام رد نشانت را

نگاهم مثل طفلان، زیر باران خیره شد بر ابر

ببیند تا مگر در آسمان رنگین کمانت را

کهن شد انتظار اما به شوقی تازه، بال افشان

تمام جسم و جان لب شد که بوسد آستانت را

کرامت گر کنی این قطره ناچیز را شاید

که چون ابری بگردم کوچه های آسمانت را

الا ای آخرین طوفان! بپیچ از شرق آدینه

که دریا بوسه بنشاند لب آتش نشانت را

 
یوسفعلی میرشکاک

گفتی پلنگ رام نخواهد شد

آری نه رام و نه آرام

یک عمر با گراز شب و گاو روز

درافتادم

اما هنوز هم تمام جهان روشن است و من تاریک.

نه هیچ گردش چشمی

نه خانه ای

نه خاطره ای دارم

همین مخاطره ای دارم

میان آتش و آب

سهم من از غریو بلندم همین ترانه مهجور است

که زیر سایه کرکس

به آفتاب بیندیشم

آه

نه خواب دامنه در شب

نه ماه

 
محمدرضا سهرابی

می رفت که آسوده شود، رفت که رفت

می خواست که پالوده شود، رفت که رفت

آمد رمضان که پاکمان سازد، دید

کم مانده که آلوده شود رفت که رفت

2

افتادم اگر چابک و چست افتادم

فرجام نگر جای نخست افتادم

گفتند مبادا که بلغزی در عشق

لغزیدم و در راه درست افتادم

3

برخاست دریچه افق را بگشاد

پا در دل سایه روشن کوچه نهاد

خورشید، به شیطنت، سحر سنگی زد

با تیرکمان کبوتر ماه افتاد

4

بر قله امید وطن خواهم کرد

بدگویی تو به مرد و زن خواهم کرد

ای یاس برو ورنه به یاری خدا

با دست خودم تو را کفن خواهم کرد

 
غزل تاجبخش

یک زن به ژرف چشمه غم، آب می‏ شود

سیلاب می شود و دیده بی خواب می‏ شود

جانش درون کوره‏ی غیرت، گداخته

تا می شود، چو گوهر شب‏تاب می‏ شود

وقتی هزار مرحله تحقیر را شکست

تندیس عشق و تجربه‏ ای ناب می‏ شود

تا بر کند ز جا، همه دیوارهای جهل

قد می‏کشد چو آفتاب و جهان‏تاب می‏ شود

یک زن برای دیدن معنای دردها

در چشم ساده‏ بین جهان، خواب می‏ شود

تا گوش پیر و خسته‏ی دنیا نیوشدش

فریاد می شود و زخمه مضراب می‏ شود

در لحظه‏های سرکشی، آن چه بایدش...

آنک عنان‏ کشیده و بی تاب، می شود

او با حضور دائم خود در شکوه عشق،

روشن‏ ترین، چکیده مهتاب می‏ شود

بالا بلند، یک غزل آسمانی است

آن زن، که در درون خودش آب می شود

 
محمدعلی معلم دامغانی

به دریاهای بی ‏پایاب برگردان صدف‎ها را

به ماهی‎ها، به شهر آب برگردان صدف‎ها را

بگو چیزی که پنهان آرزو دارید، باید شد

بگو ساحل تهیدست است، مروارید باید شد

که می ‎داند که حتی در غرور آب‎سالی‎ها

کنار چشمه خشکیدند، تنگس‎ها و شالی‎ها؟

پدرها نیمه‎شب کشتند بی ‎خنجر پسرها را

مکاری ‎ها که برگشتند، آوردند سرها را

زنی در منظر مهتاب، سنجاقی به گیسو زد

چراغ چشم شب‎گردی به قعر باغ سوسو زد

تفنگی عطسه کرد از بام، رشکی توخت بر خشمی‏

دوتاری ضجه کرد از کوه، اشکی سوخت در چشمی

به من گفتی که بادآبستن خاک‎اند آدم‎ها

و من گفتم ورای حد ادراک‎اند آدم‎ها

تو خندیدی که محبوس اند و مهجورند ماهی‎ها

و من گفتم که نزدیک اند، اگر دورند ماهی‎ها

تو رنجیدی که بی‎مغز است اگر نغز است افسانه‏

و من گفتم برون از پوست‎ها مغز است افسانه...

 
ناهید یوسفی

از درد روییدم مرا با درد بنویسید

بر خاک من لیلای صحرا گرد بنویسید

طرح خزان دارد سرا پای غزل‏هایم‏

هر بیت آن را روی برگ زرد بنویسید

ابیات غمناکم پیام خسته روحی را

تا هر کجا در ذهنتان آورد بنویسید

همداستان با من اگر هستید بنشینید

یک قصه از یک شاعر همدرد بنویسید

تا انتهای قصه با من همسفر باشید

زخم شکستن آنچه با من کرد بنویسید

یاد مرا بر گیسوان باد بنشانید

بر هیات هستی مرا یک گرد بنویسید

از سرزمین حس من خورشید می‏روید

شعر مرا بر سینه‏های سرد بنویسید

 
جلیل واقع طلب

می ترسم ازحسادت خودکم بیاورم

گر پیش جمع نام تو را هم بیاورم

بگذار جای اسم تو یک شاخه اطلسی

همراه چند قطره شبنم بیاورم

معصومی آن چنان که برایم سند شدی

ایمان به حجب وعصمت مریم بیاورم

گفتم که شرحه شرحه دهم شرح اشتیاق

یا سینه ای شبیه محرم بیاورم

من اهل این غریب کش آبادی ام، چرا؟

باید دلیل قاطع و محکم بیاورم

من درکجای خاک خدا پرسه می زنم

من از کدام طایفه پرچم بیاورم

افراسیاب معرکه بر طبل می زند

خوب است در مقابله رستم بیاورم

در قحطسال آدمی آدم نخواه، نیست

من از کجا برای تو آدم بیاورم...؟

این شعرهای دق زده بی قرار را

امکان نداشت بی تو فراهم بیاورم

سرمی دهم به پای تو با آبرو، مباد

در ابروی مقاومتم خم بیاورم

 
یارمحمد اسدپور

به تالار دل نمی گنجد

دمی به فرصت ماه

که ما از میان جنگل

غرفه های پاییزی دیدیم!

نه صدای شریف دلی

نه آوای وحش و

تبسم بلبلی

چه بسیار

بر این رکاب منتظر ماندیم و

دل برکندیم

اکنون دریاب

دلی که به پریشانی گیسو می گذرد

و این کهنه اندوهانی که به دل دارم

 
محمدرضا ترکی

شکوفه کرد جهان، عطر سیب پیدا شد

به بوی سیب دل بی نصیب پیدا شد

زلال بود جهان مثل آب و آیینه

در آن تجلی روی حبیب پیدا شد

جهان بهشت برین بود، با تبسم تو

به یک کرشمه دل بی شکیب پیدا شد

هنوز تازه جهان بوی عشق یافته بود

که با رسیدن شیطان رقیب پیدا شد

برای لقمه نانی که تر شود در خون

گناه و گندم آدم فریب پیدا شد

به اوج قله رسیدیم و در هبوطی تلخ

کویر و رنج و فراز و نشیب پیدا شد

تمام قصه همین بود اگرچه بعد از آن

هزار حرف عجیب وغریب پیدا شد

 
سیدمحمود سجادی

چه عالمی دارد

برابر تو نشستن به دنج آن تریا

و شعر خوب فروغ از لب تو نوشیدن

در آشنایی باران پشت شیشه مات

و دلنوازی لحظه

و بی قراری دل در فضای خوب قرار

و قهوه و سیگار

چه عالمی دارد

برابر تو نشستن

و در صمیم نگاه تو غوطه ور گشتن

 
سهیل محمودی

آغاز من، تو بودی و پایان من تویی

آرامش پس از شب طوفان من تویی

حتی عجیب نیست، که در اوج شک و شطح

زیباترین بهانه ایمان تویی

احساس هایی از متفاوت میان ماست

آباد از توام من و، ویران من تویی

آسان نبود گرد همه شهر گشتنم

آنک، چه سخت یافتم: «انسان» من تویی

پیداست من به شعله تو زنده ام هنوز

در سینه من، آتش پنهان من تویی

هر صبح، با طلوع تو بیدار می شوم

رمز طلسم بسته چشمان من تویی

هر چند سرنوشت من و تو، دوگانگی است

تنهای من! نهایت عرفان من تویی

 
ساعد باقری

دیری است که دل، آن دل دلتنگ شدن ها

بی دغدغه تن داده به این سنگ شدن ها

آه ای نفس از نفس افتاده کجایی؟!

در نای نی افتادن و آهنگ شدن ها ؟

کو ذوق چکیدن ز سر انگشت جنون، کو؟

جاری به رگ سوخته چنگ شدن ها

زین رفتن کاهل چه تمنای فتوحی؟

تیمور نخواهی شد از این لنگ شدن ها

پای طلبم بود و به منزل نرسیدم

من ماندم و فرسوده فرسنگ شدن ها

 
زکریا اخلاقی

ما را خوش است سیر سکوتی که پیش روست

گشت و گذار در ملکوتی که پیش روست

بر گیسوی تغزل ما شانه می کشد

شیوایی دو دست قنوتی که پیش روست

تجریدی از طراوت گل های مریم است

این سفره معطر قوتی که پیش روست

بگذار با ترنم مستانه بگذرد

این چند کوچه تا جبروتی که پیش روست

ما راهیان وادی سبز سلامتیم

آسوده ایم از برهوتی که پیش روست

وا می نهیم خستگی خاطرات را

در سایه سار خلوت توتی که پیش روست

تصنیف سیر ساده یک شاخه گل است

معراج نامه ملکوتی که پیش روست

یا رب! مباد بی غزل عاشقی شبی

موسیقی بلند سکوتی که پیش روست

 
اکبر بهداروند

چون روح بیشه در نظرم سبز می شوی

مثل سپیده در سحرم سبز می شوی

پیراهن بهار به تن کرده ای مگر

کاین گونه سبز در نظرم سبز می شوی

یاد تو زاد راه مگو صبر آمده

چون لحظه لحظه در سفرم سبز می شوی

افتد به پرده دلم آتش ز یاد تو

با رقص شعله در شررم سبز می شوی

چون رود شعر، راه به دریای دل کشد

در جان پاک هر اثرم سبز می شوی

باغی مگر؟ که در تو مرا آشیانه ای ست

داغی مگر؟ که در جگرم سبز می شوی

آغوش انتظار پر از نو شکوفه هاست

وقتی خیال گون به برم سبز می شوی

 
حسین مهرآذین

کس به من کاری ندارد از غباری کمترم

سایه بر خاری ندارم از حصاری کمترم

عشق خورشید درخشان ذره را رقصان کند

من به راه عشق بازی از غباری کمترم

مرده ها را هفته ای یک روز یادی می کنند

من فراموشم ز دل ها از مزاری کمترم

تارو پودم از گذشت عمر چون مو نازک است

تاب مضرابی ندارم از سه تاری کمترم

جلوه گل حنجر بلبل به فریاد آورد

در بیان شوق از حلق هزاری کمترم

آن چنان از خیش رفتم که ندارم سایه ای

ای که گفتی کمترم از هیچ آری کمترم

خار هم دامان گل بگرفته اما من هنوز

در توسل بر گل رفعت ز خاری کمترم

شاخص خمیازه هم در من فروپاشیده است

آگه از دردم نگردی از خماری کمترم

چاره این مردگی دلجو ز بویحیی بجوی

تا نگویی این چنین از مرده واری کمترم

 
کیومرث عباسی قصری

نه در چاهم نه در زندان، خجل از بودن خویشم

خودم هم یوسفم، هم قاصد پیراهن خویشم

ز دستم دشمنی هم بر نمی آید مگر با خود

برای دشمنانم دوست هستم، دشمن خویشم

تو هم جز دست بستن بر نیامد کاری از دستت

شکستی دستم و انداختی بر گردن خویشم

نه تنها رو به خورشیدم دری از غیب نگشودی

به مشتی گل نمودی ناامید از روزن خویشم

سزایم هر چه باشد خواری غربت نمی باشد

بسوزانم ولی در کوره های میهن خویشم

قناری جز غزلخوانی ندارد هیچ تقصیری

به جرم دیگری بیرون مکن از گلشن خویشم

اگر خوارم نمی خواهی چرا سرگشته ام داری

چو گردابی که گرداند چو خس پیرامن خویشم

چنان از یاد خویشم برده ای کایینه هم دیگر

 نمی آرد به یاد خویشتن با دیدن خویشم

نماند از قصر شیرینم به جز نامی به جا«قصری»

مگر غربت به تلخی پرورد در دامن خویشم