آرشیو سه‌شنبه ۱۲ آذر ۱۳۹۸، شماره ۴۵۲۶
جهان
۶
گزارش روز

سران ناتو در بحبوحه اختلافات در لندن گرد هم می آیند

جشن تولد سازمان منقضی

شهاب شهسواری

امروز دونالد ترامپ، رییس جمهور امریکا به لندن وارد می شود تا در سفری 3 روزه به بریتانیا، فردا و پس فردا در نشست 70 سالگی ناتو با حضور سران 29 کشور عضو شرکت کند. آنگلا مرکل صدر اعظم آلمان، امانوئل مکرون رییس جمهور فرانسه و رجب طیب اردوغان رییس جمهور ترکیه از جمله دیگر مهمانان این مراسم هستند که به میزبانی بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا برگزار می شود. یک سخنگوی ناتو در پاسخ به سوال خبرنگاران در مورد این نشست از آنها خواسته است تا از این نشست با عنوان «اجلاس سران» یاد نکنند و آن را یک نشست رسمی تلقی نکنند. این اظهارنظر از سوی ناتو نشان دهنده میزان شکاف و اختلاف نظر در میان 29 عضو این سازمان نظامی و امنیتی در هفتادمین سالگرد تولدش است. سومین سفر دونالد ترامپ، رییس جمهور امریکا به لندن در شرایطی انجام می شود که انتقادها از سیاست های او در بریتانیا به اوج خود رسیده است. در شرایطی که او تا چندی پیش به صورت پیوسته از بوریس جانسون به عنوان نخست وزیر محبوب خود برای بریتانیا یاد می کرد و به سران حزب کارگر حمله می کرد، رسانه های بریتانیایی خبر داده اند که در آستانه انتخابات هفته آینده بریتانیا، بوریس جانسون نخست وزیر از رییس جمهور امریکا خواسته است تا از دخالت در انتخابات این کشور دست بردارد. همزمان انتشار اسنادی تازه از گفت وگوهای دولت بوریس جانسون با دولت ترامپ در مورد آزادسازی «خدمات ملی بهداشت (NHS)» بریتانیا در قبال یک توافق تجاری به شدت با انتقاد افکار عمومی و کارمندان بخش بهداشت بریتانیا مواجه شده است به همین دلیل هم یکی از اصلی ترین تجمع های اعتراضی که قرار است روز سه شنبه همزمان با دیدار رییس جمهور امریکا با سران ناتو علیه او برگزار شود از سوی پزشکان و پرستاران NHS برنامه ریزی شده است.

رییس جمهور امریکا نیمه شب گذشته وارد لندن شد. سفری که نه یک دیدار رسمی از بریتانیا بلکه یک سفر کاری برای شرکت در نشست غیررسمی سران کشورهای عضو ناتو است. به رغم حضور ترامپ با همراهی دیگر سران ناتو در مراسم خوشامدگویی ملکه بریتانیا و بعد از آن در مراسم استقبال رسمی نخست وزیر بریتانیا هیچ دیدار دوجانبه ای میان او و بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا برنامه ریزی نشده است هر چند ترامپ در حاشیه این نشست غیررسمی با امانوئل مکرون، رییس جمهور فرانسه و آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان دیدار خواهد کرد.

درشت گویی به سبک هم پیمانان

پیش بینی می شود که جلسه سران ناتو در لندن جلسه ای پرتنش و سرشار از انتقادات طرفین از یکدیگر باشد. از یک سو واشنگتن به سهم ناچیز کشورهای دیگر از هزینه های ناتو اعتراض دارد و از سوی دیگر کشورهایی مانند فرانسه به یکجانبه گرایی و بی توجهی امریکا به امنیت دیگر کشورهای عضو پیمان انتقاد کرده اند. به نظر می رسد در آستانه 70 سالگی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی(NATO) انتقادهای اعضا از یکدیگر به بالاترین حد خود از زمان تاسیس این سازمان نظامی غربی در سال 1949 که با هدف مقابله با نفوذ شوروی سوسیالیستی در اروپا تاسیس شد، رسیده است. اکنون دیگر دشمن بزرگی به نام شوروی و کمونیسم وجود ندارد و مهم ترین کشورهای عضو این پیمان یکدیگر را به بدعهدی و این پیمان را در حال انقضا توصیف می کنند. دونالد ترامپ، رییس جمهور امریکا اولین کسی بود که مسیر تحقیر ناتو را آغاز کرد. او این سازمان را «یک سازمان رو به انقضا» توصیف و تهدید کرد اگر کشورهای دیگر عضو این سازمان تعهد خود در سال 2014 برای پرداخت 2 درصد از کل تولید ناخالص داخلی در بخش نظامی را اجرایی نکنند «امریکا در هزینه کردن برای تامین امنیت آنها تجدیدنظر خواهد کرد.» تابستان سال جاری ترامپ هم در انتقاد از کشورهای دیگر عضو ناتو گفته بود:«ما ابله هایی هستیم که داریم پول همه این مجموعه را می دهیم. راستش را بگویم خیلی از این کشورها رقم های عظیمی پول برای سال های گذشته به ما بدهکارند. از نظر من چون باعث شده اند که ایالات متحده پول شان را بدهد همه شان باج گیر هستند.» او در ادامه صحبت هایش دولت آلمان را به صورت ویژه «خلافکار اصلی» در زمینه بودجه ناتو توصیف کرده بود. ترامپ بعدها از اظهارنظر خود در مورد منقضی شدن دوران ناتو عقب نشینی کرد اما شکاف ها در میان اعضای ناتو کم کم بیش از هر زمان دیگری سر باز می کند. دو هفته پیش بود که امانوئل مکرون، رییس جمهور فرانسه در مصاحبه با هفته نامه اکونومیست گفت:«ما اکنون شاهد مرگ مغزی ناتو هستیم.» او در این مصاحبه نسبت به تعهد کشورهای عضو ناتو برای دفاع متقابل از هم پیمانانشان اظهار تردید کرده و به شدت از ایالات متحده امریکا به دلیل عدم مشورت با کشورهای دیگر عضو این پیمان برای اعلام تصمیم عقب نشینی از سوریه انتقاد کرد. دولت فرانسه به شدت از ایجاد یک سازوکار امنیتی مستقل از امریکا برای حفظ امنیت اروپا حمایت می کند هر چند دولت آلمان به عنوان بزرگ ترین اقتصاد اروپا، اظهارات مکرون را «تندروانه» توصیف می کند و آنگلا مرکل صدر اعظم آلمان معتقد است «اروپا در حال حاضر برای دفاع از خود بسیار ضعیف است.» در برابر اظهارنظر امانوئل مکرون در مورد مرگ مغزی ناتو یک عضو دیگر ناتو هم به شدت رنجیده شد. رییس جمهور ترکیه، رجب طیب اردوغان که کشورش بدون مشورت با دیگر کشورهای عضو ناتو عملیات موسوم به «چشمه صلح» در شمال سوریه را بعد از خروج نظامیان امریکایی از این منطقه آغاز کرده بود در اظهارنظری تند، رییس جمهور فرانسه را بیمار معرفی کرد و گفت: «مکرون باید خودش را به پزشک معرفی کند تا ببیند خودش دچار مرگ مغزی نشده باشد.»

لغو سفر مهمان ناخوانده

در کنار 29 رهبر کشورهای غربی عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی(NATO) یک سیاستمدار دیگر هم بدون دعوت قبلی قرار بود روز سه شنبه در لندن حاضر باشد تا از فرصتی کم نظیر برای مذاکره با تعدادی از رهبران ارشد قدرت های غربی استفاده کند. بنیامین نتانیاهو که در سرزمین های اشغالی به دلیل فساد مالی تحت محاکمه قرار دارد و با شکست در تشکیل کابینه جدید، مقام نخست وزیری اش را در خطر می بیند، تصمیم داشت که در سفری ناگهانی به لندن برود تا در حاشیه نشست سران ناتو با برخی از حاضران دیدار کند. هر چند نهایتا عصر دوشنبه اعلام شد که این سفر به دلیل «مشکلات لجستیک» انجام نمی شود. به نوشته هاآرتص دفاتر صدراعظم آلمان و رییس جمهور فرانسه به درخواست نتانیاهو برای دیدار پاسخی نداده اند.

بنیامین نتانیاهو که جایگاه سیاسی اش در سرزمین اشغالی فلسطین در وضعیت بحرانی قرار دارد، علاقه مند بود تا از این فرصت ضمن دیدار با مایک پمپئو، وزیر خارجه ایالات متحده امریکا برای دیدار با رهبران اروپایی و ایجاد یک فرصت تبلیغاتی برای خود استفاده کند. به نوشته هاآرتص بعد از لغو سفر به لندن، نتانیاهو تلاش خواهد کرد تا بتواند هفته آینده در لیسبون، پایتخت پرتغال دیداری با مایک پمپئو، وزیر خارجه امریکا ترتیب دهد. نتانیاهو و پمپئو در روزهای اخیر به ویژه بعد از اعلام 6 کشور اروپایی به پیوستن به سازوکار اینستکس به شدت تلاش می کنند تا جلوی بازگشت اروپا به اجرای تعهدات برجامی اش را بگیرند. بنیامین نتانیاهو، کشورهای اروپایی را به «کمک به ایران برای دور زدن تحریم ها» متهم کرد. او با انتشار یک پیام ویدیویی، ناآرامی های اخیر در ایران، عراق و لبنان را به یکدیگر مرتبط کرده و مدعی شده که این ناآرامی ها در حقیقت، اعتراض علیه فعالیت های منطقه ای ایران است. او سپس خطاب به اروپایی ها می گوید:«در حالی که مردم خاورمیانه شجاعانه در برابر ایران ایستاده اند، موضوع عجیب این است که در چنین شرایطی، کشورهایی در اروپا در تلاش هستند تا تحریم ها علیه ایران را دور بزنند.» نخست وزیر رژیم صهیونیستی سپس ایران را به حمله موشکی به تاسیسات نفتی عربستان سعودی و تلاش برای ساخت تسلیحات اتمی متهم کرده و می گوید:«کشورهای اروپایی با عجله تلاش می کنند تا با اعطای امتیازات بیشتر، ایران را راضی کنند. این کشورهای اروپایی باید از خود شرمگین باشند.» او با متهم کردن اروپا به نادیده گرفتن «تهدید ایران» می گوید:«اکنون زمان تغییر مسیر است. اکنون زمان تشدید فشار علیه ایران است نه کاستن از آن. اکنون زمان پیوستن به ایالات متحده و افزایش تحریم ها علیه ایران است.»

نتانیاهو همچنین یک شنبه شب در تماسی تلفنی با دونالد ترامپ، رییس جمهور امریکا گفت و گو کرد. به نوشته رسانه ها این گفت و گو بر محور ایران متمرکز بود.

همزمان مایک پمپئو هم با انتشار بیانیه ای خطاب به رهبران جدید اتحادیه اروپا تاکید کرده که مقابله با «تهدید ایران» هدف مشترک دو طرف است. او در این بیانیه که به بهانه تبریک برای آغاز کار رییس کمیسیون، رییس شورا و رییس جدید سیاست خارجی اروپا منتشر شده است از رهبران جدید اتحادیه اروپا خواستار «تقویت روابط تجاری مان، تقویت استقلال انرژی اروپا و مقابله با چالش های مشترک در برابر امنیت و ارزش های دموکراتیکمان شامل تهدیدات روسیه، حزب کمونیست چین و ایران» شده است.