آرشیو سه‌شنبه ۱۲ آذر ۱۳۹۸، شماره ۴۵۲۶
زنان
۱۵
گزارش

مشارکت 9% زنان تا روز دوم ثبت نام انتخابات مجلس یازدهم

هنوز زنان به میدان نیامده اند؟

نیلوفر رسولی

ثبت نام در یازدهمین دوره از انتخابات مجلس شورای اسلامی در حالی دومین روز خود را پشت سر گذاشت که برخلاف دوره قبل، هیچ یک از گروه های مرجع زنان اعم از فعالان مدنی، فعالان حوزه زنان و فعالان سیاسی فراخوانی برای افزایش مشارکت سیاسی زنان منتشر نکرده اند. برخلاف سال 94 که کمپین هایی چون «تغییر چهره مردانه مجلس» توانستند از زنان بخواهند تا پا به میدان بگذارند و کاندید شوند، حالا در سکوت این فعالان صدایی زنان را به مشارکت سیاسی نمی خواند و آمار ثبت نامی های روز اول نیز چندان نشانی از شور و شوق زنان ندارد. به گفته سید اسماعیل موسوی، سخنگوی ستاد انتخابات، در مجموع از «نخستین روز ثبت نام در انتخابات، یک هزار و 551 نفر ثبت نام کرده اند و 91 درصد از ثبت نام کنندگان و داوطلبان آقا و مابقی خانم هستند.» غیاب کمپین هایی که روزی می خواستند چهره مردانه مجلس را تغییر دهند و نصف کرسی های پارلمان را از آن زنان کنند بیش از همه می تواند دستاورد 6 درصدی سال 94 که منجر به حضور 17 زن در مجلس دهم شد را تحت الشعاع قرار دهد. دستاوردی که در قیاس با سایر کشورهای همسایه چندان چشمگیر نیست اما چنانچه زنان به میدان فراخوانده نشوند، همین دستاورد نیز می تواند از دست برود و چهره مجلس مردانه تر از دوره پیش باقی بماند.

چهره مردانه مجلس

تغییر چهره مردانه مجلس عزم جدی سال 94 بود، مطالبه ای متشکل از سخنرانی پرشور فعالان سیاسی زن درباره سهم محقق نشده زنان در مشارکت سیاسی و جامعه مدنی که بدون حضور نیمی از اعضای خود راه توسعه را لنگان لنگان خواهد پیمود. کمپین «تغییر چهره مردانه مجلس» به سهم 3 درصدی پارلمانی زنان معترض بود و می خواست با هدف گذاری کسب 50 کرسی از مجلس دهم، قاعده بازی مردانه در بهارستان را تغییر دهد. سه کمیته «من کاندیدا می شوم»، «50 کرسی برای زنان برابری طلب» و «کارت قرمز برای کاندیداهای زن ستیز» در همین ایام پرچنب و جوش نیمی از جامعه رافعالانه به نامزدشدن در انتخابات ترغیب می کردند. این کمپین که با پایان کارزار انتخاباتی فعالیت خود را با صدور بیانیه ای پایان داد ، توانست با ایجاد گفتمان «افزایش حضور زنان در مجامع قانونگذاری» واجدان شرایط را برای کاندیداتوری ترغیب کند تا جایی که مطابق آمار رسمی در دوره دهم مجلس شمار زنانی که خود را کاندیدای نمایندگی در مجلس اعلام کردند نسبت به دوره قبل 5 برابر افزایش پیدا کرد، با اینکه اکثریت این زنان از سوی شورای نگهبان رد صلاحیت شدند و فقط 600 زن در کل کشور امکان رقابت بر سر کرسی های مجلس را به دست آوردند، مجلس دهم با داشتن 17 نماینده زن رکورددار در تاریخ جمهوری اسلامی ایران است. حضور 17نفره زنان معادل مشارکت 6 درصدی در مجلس بود و به رغم این رکوردشکنی، همچنان زنان در قیاس با کشورهای همسایه از سهم قابل توجهی در پارلمان بهره مند نیستند. بنا به اطلاعات بانک جهانی، در سال 2018 کشورهای همسایه ایران با پیشه گرفتن سیاست تبعیض مثبت و اختصاص دادن سهمیه های مشخصی به زنان توانسته اند کرسی های بیشتری از پارلمان خود را در اختیار زنان قرار دهند. در حال حاضر زنان در افغانستان 27، 3 درصد، عراق 25، 2 درصد، امارات و پاکستان بیش از 20 درصد، قزاقستان 27، 1درصد، عربستان 19، 9 درصد، قرقیزستان و تاجیکستان بیش از 19 درصد، در ترکیه 17، 4 درصد و در سوریه با 13، 2 درصد، کرسی های مجلس کشورشان را در اختیار دارند.

شاید که 30 درصد از آن ما

«تلاش می کنیم سهم زنان در مجلس آینده حداقل 30 درصد شود.» معصومه ابتکار معاون زنان و خانواده ریاست جمهوری 2 سال پیش در نخستین نشست مدیران کل امور بانوان و زنان مشاور وزارتخانه ها و نهادهای اجرایی با اشاره به این موضوع نیاز کشور را حضور بیش از پیش زنان در عرصه های سیاسی خوانده بود. تلاش برای اختصاص کرسی پارلمانی برای زنان از همین زمان قوت گرفته بود تا اینکه اواخر فروردین 1398 بود که طرح نمایندگان زن برای اختصاص حداقل یک ششم فهرست های انتخاباتی به زنان در مجلس رد شد.

پروانه مافی، عضو فراکسیون زنان مجلس و نماینده تهران با ارائه این طرح به دنبال آن بود تا سهم زنان از صندلی های مجلس به 30 درصد افزایش پیدا کند، اما با وجود موافقت دولت و کمیسیون شوراها برای اختصاص این سهم، در نهایت طرح نتوانست رای اکثریت را در مجلس به دست آورد و تنها 63 نماینده با آن موافقت کردند.

پروانه مافی در توییتی مخالفت مجلس را با افزایش مشارکت سیاسی زنان، بیش از همه نشانگر فاصله عمیق کشور تا توسعه یافتگی خوانده و گفته بود: «اغلب مخالفان، زنان را با این پرسش جدی مواجه کردند که آیا با وجود شعار و عمل متناقض آنان، می توان به بهبود وضعیت زنان و کشور امیدوار بود؟»

سکوت فعلی فعالان زن

زهرا شجاعی، دبیرکل مجمع زنان اصلاح طلب 14 اردیبهشت امسال در گفت وگو با ایسنا از پیگیری سیاست هایش در زمینه تحقق سهمیه 30درصدی زنان از لیست انتخاباتی صحبت کرده بود که مجمع زنان اصلاح طلب در چارچوب تصمیمات شورای عالی در انتخابات شرکت خواهد کرد. زهرا شجاعی پیش از این نیز در 29 شهریور 96 و در گفت وگو با همین خبرگزاری از برنامه های خود برای مجلس یازدهم گفته بود، با اینکه شجاعی اعلام برنامه های دقیقش را برای مجلس یازدهم دو سال پیش «زود» دانسته بود، اما حالا و با گذشت دو روز از ثبت نام در انتخابات مجلس یازدهم به نظر می رسد وقت اعلام این برنامه ها نرسیده است و این مجمع تاکنون برنامه هایش را اعلام نکرده است. این درحالی است که اوایل بهمن ماه 97، چهار حزب زنان اصلاح طلب یعنی انجمن روزنامه نگاران زن ایران، جمعیت حمایت از حقوق بشر زنان، جمعیت زنان مسلمان نواندیش و مجمع زنان اصلاح طلب اولین اردوی مشترک تشکیلاتی، ائتلاف خود را اعلام کردند و شورای عالی سیاستگذاری زنان اصلاح طلب را تشکیل دادند و با گذشت 9 ماه، نشست «زنان و انتخابات» با حضور شهیندخت مولاوردی، دبیرکل جمعیت حقوق بشر زنان، فائزه هاشمی، نماینده پیشین مجلس و فعال سیاسی، فاطمه راکعی، رییس شورای هماهنگی اصلاحات، زهرا شجاعی، دبیرکل مجمع زنان اصلاح طلب و البته سیدمصطفی تاجزاده، معاون سیاسی وزارت کشور دولت اصلاحات برگزار شد. با اینکه زهرا شجاعی در این جلسه نیز افزوده شدن تعداد زنان نماینده در مجلس شورای اسلامی را جزو اصلی ترین اهداف دانست با این حال از زمان برگزاری این نشست تاکنون که دو روز از زمان ثبت نام در انتخابات می گذرد، هنوز هیچ کدام از این احزاب و گروه ها رسما فراخوان خود را برای حضور هرچه بیشتر زنان در انتخابات به عنوان نامزد را آغاز نکرده اند. زمان ثبت نام در مجلس محدود است و تعلل بیش از این نیز می تواند فرصت اندیشیدن و بررسی ابعاد ثبت نام در پارلمان را اززنان بگیرد. حال سوال اینجاست که چرا فعالان زن، شورای عالی سیاستگذاری زنان اصلاح طلب، مجمع زنان اصلاح طلب، انجمن زنان روزنامه نگار، جمعیت زنان مسلمان نواندیش و جمعیت حمایت از حقوق بشر زنان برخلاف رویه چهارسال پیش خود تاکنون بیانیه ای برای حضور زنان در انتخابات منتشر نکرده اند؟ و در غیاب آنها آیا تمایل زنان برای کاندیداتوری کاهش خواهد یافت یا خیر. اینها سوالاتی هستند که برای پاسخ شان ناگزیریم تا آخرین روز ثبت نام مجلس یازدهم منتظر بمانیم. باید دید کدام صدا بالاخره این سکوت را خواهد شکست و با عزمی محکم تر از چهار سال گذشته زنان را به مسوولیت پذیری سیاسی دعوت خواهد کرد.

تهران رکورددار ثبت نام زنان در انتخابات مجلس دهم

شهیندخت مولاوردی معاون سابق رییس جمهوری در امور زنان و خانواده درباره مشارکت سیاسی زنان در انتخابات مجلس دهم گفته بود: «حدود 11درصد ثبت نام کنندگان نامزدهای انتخاباتی در مجلس شورای اسلامی را زنان تشکیل دادند. برای ما حضور زنان جهت ثبت نام مهم بود که امیدواریم در مرحله بعدی زنان در مجلس شورای اسلامی حضور جدی یابند.» در میان داوطلبان انتخابات مجلس دهم حضور زنان از استان های مختلف به چشم می خورد، به طوری که از استان تهران 466 زن، از استان اصفهان 119 و از استان خراسان رضوی 108 زن در این دوره ثبت نام کرده اند. در استان آذربایجان شرقی 61 نفر از داوطلبان ثبت نام کننده در انتخابات مجلس شورای اسلامی زن هستند، 27 داوطلب زن از حوزه انتخابیه کرج، فردیس، اشتهارد و آسارا برای شرکت در انتخابات مجلس شورای اسلامی ثبت نام کرده اند. در استان بوشهر نیز 12 تن کاندیداهای انتخابات بانوان هستند. همین طور تاکنون 50 زن برای حضور در دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی از حوزه انتخابیه شیراز نام نویسی کرده اند. در استان کرمان از مجموع داوطلبان 30 تن خانم هستند و به گفته مدیرکل سیاسی و انتخابات استانداری مازندران 25 زن برای حوزه های انتخابیه دهمین دوره مجلس شورای اسلامی در این استان ثبت نام کرده اند. همچنین استان کهگیلویه وبویراحمد با سه زن در این دوره انتخابات شرکت کرده است که از این میان استان تهران بالاترین و استان کهگیلویه وبویراحمد کمترین تعداد ثبت نام کننده زن را به خود اختصاص داده است.