آرشیو سه‌شنبه ۱۲ آذر ۱۳۹۸، شماره ۵۵۴۰
رسانه: رادیو و تلویزیون
۶

صدا و سیما چگونه می تواند با پیگیری مطالبات مردم و بیان دغدغه های آنان شرایط سیاسی- اجتماعی را بهبود بخشد؟

رسانه رسانا

علیرضا ملوندی

همیشه وقتی اتفاقی رخ می دهد یا جریان و مشکلاتی در جامعه ایجاد می شود، نگاه خیلی از مردم علاوه بر مسوولان به رسانه هاست؛ فضایی که خانه اخبار و انعکاس خیلی از رخدادهایی است که در گوشه و کنار کشور اتفاق می افتد. این روزها هم به واسطه همه تلخی های ادامه داری که در حوزه سیاست و اقتصاد چشیدیم، بحث رسانه ها بیش از پیش پررنگ شد، موضوعی که تا اسم آن می آید در وهله اول خیلی ها را به یاد صدا و سیما که رسانه ملی کشور است، می اندازد. در تمام این روزها و ایامی که پشت سر گذاشتیم و پیش رو داریم، رادیو و تلویزیون هر کدام در نوع خود به دنبال آن بودند تا با مردم همراه شوند و تا حد امکان اخبار را به گوش مخاطبانشان برسانند، در ادامه اما موضوع برنامه سازی در این فضا نیز مطرح می شود و این سوال را ایجاد می کند که در شرایط فعلی که همه درگیر آن هستند، این رسانه باید با چه رویکردی به سراغ تولید برنامه هایی برود که بتواند حرف دل مردم را بزند و با آنها بیش از پیش همراهی کند و این که اصلا تولید و برنامه سازی در چنین فضایی چقدر می تواند تاثیرگذار باشد؟ و اما در این میان برنامه هایی هستند که سعی دارند با پرداخت به موضوعات روز فاصله شان را بامردم کم کنند و مطالبات آنها را به اشکال گوناگونی از مصاحبه های میدانی گرفته تا حضور کارشناسان و... پیگیری کنند. در ادامه این گزارش علاوه بر صحبت های دو نفر از کارشناسان این فضا، به بعضی از این برنامه ها نیز اشاره شده است.

انعکاس همه جانبه مطالبات مردم
شهرام خرازیها، نویسنده و منتقد

مردم دوست دارند که جعبه جادو انعکاس دهنده واقعیت های جامعه باشد و مثل یک آینه مشکلات آنها را به درستی و به دور از تحریف نشان دهد. این رسانه در طول دهه های گذشته توانسته به حدی از اعتمادسازی برسد و نگاه مخاطبان را به خود جلب کند اما به نظر می رسد که هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله دارد.

در این مدت هم در مورد وقایعی که در کشور رخ داد، می توان گفت که تلویزیون ورود به موقعی داشت و توانست با انعکاس این رویدادها، پرده از حقایق بردارد. جریانی که در آن نوع نگاه تلویزیون به رخدادهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و... در حال بازتر شدن است و واقع بینانه تر در سطح تولید برنامه ها به این رخدادها پرداخته می شود.

در آینده هم اگر قرار است برنامه ای ساخته شود باید مطابق با نیاز و رخدادهای روز باشد. در حال حاضر تلویزیون نیاز دارد که بیش از گذشته مشکلات اقتصادی مردم را منعکس کند. در این بین یکی از غفلت های آشکاری که دولت تدبیر و امید داشت، این است که می توانست برای آماده سازی جامعه از تلویزیون استفاده کند، اتفاقی که رخ نداد و خیلی ناگهانی این اعلام صورت گرفت. حال مساله روز مردم گرانی است، چرا که افزایش قیمت بنزین روی دیگر کالاها نیز تاثیر می گذارد و با وجود همه توضیحاتی که درباره کنترل قیمت ها مطرح می شود اما بار این گرانی روی دوش مردم سنگینی می کند و توقع می رود که تلویزیون هم به این موضوع مبسوط بپردازد.

در مورد شرایط سیاسی نیز به همین ترتیب توقع بر این است که پشت پرده اتفاقات و رخدادها و دست های پنهانی که در مسائل مختلف وجود دارد، رو شود. جریانی که البته در چند روز اخیر در برنامه های مختلف به آن پرداخته شده و جزو پرمخاطب ترین تولیدات محسوب می شود. این روشنگری ها کمک زیادی به آگاهی مردم و نگرش آنها به حکومت و دولت می کند. در این بین چند نکته وجود دارد؛ یکی آن که این رسانه باید مطالبات مردم را به درستی انعکاس دهد، ضمن آن که در تولید و ساخت برنامه های سیاسی روز باید به مواردی هم توجه کند، از جمله سلامت روانی مناسب، چرا که گاهی شاهد بودیم که بیش از اندازه روی بعضی موضوعات تلخ تمرکز می کردند و صحنه ها و موضوعات سوزناکی را نمایش می دادند.

در این بین کسی مخالف انعکاس واقعیت به آن شکل که بوده، نیست اما هر صحنه ای را نباید مدام پخش کرد، چرا که تلویزیون می تواند ابزار قدرتمندی برای ایجاد همدلی و وفاق ملی باشد و به سیاست اقتصاد مقاومتی تحقق ببخشد. با این حال به نظر می رسد که این ابزار مغفول مانده، غفلتی که هم از طرف دست اندرکاران این رسانه است که هنوز نتوانسته اند قدرت آن را کشف کنند و هم از سوی سیاست ورزان و دولتمردان کشور است.

رادیو هم ابزار بسیار قدرتمندی است که با وجود گسترش فضاهای مختلف مجازی و اینترنتی رادیو همچنان با مردم همراه است و خیلی از نیازهای آنها را منعکس می کند؛ من حتی در بعضی بخش ها رادیو را موفق تر می دانم چرا که خیلی وقت ها در ماشین ها و فضاهای مختلف که تلویزیون نیست، مردم به رادیو دسترسی دارند و به آن گوش می دهند.

این رسانه در زمان اتفاقات اخیر هم زنده و پویا عمل کرد و از آنجایی که تریبون بیشتری توسط تماس های مردمی به مخاطبانش می دهد، نسبت به تلویزیون در این فضاها هم تا حدی پیشروتر است و این امکان را بیشتر به مردم می دهد که مشکلات خودشان را مطرح کنند. به همین دلیل رادیو هم در نوع خودش می تواند در فصل جدید تولیدات متناسب با مشکلات و نیاز روز مردم در این حوزه پیش برود.

کنترل قیمت ها با برنامه سازی ویژه
محمد سلطانی فر، دکترای علوم ارتباطات اجتماعی و کارشناس رسانه

این روزها اتفاقات تلخی رخ داد که تعدادی در گیر و دار آن کشته شدند، کسانی که همه شان در یک گروه نمی گنجند و در چنین بحران هایی وظیفه رادیو تلویزیون برای کمک به مردم تولید برنامه های غیرجناحی و انعکاس واقعیت ها بدون نمک پاشیدن روی زخم های شکل گرفته است. به عنوان مثال در این رسانه نباید به چنین نگاهی که همه افرادی که در این گیرو دار حضور داشتند، جزو اغتشاشگران بوده اند دامن زده شود یا اصلا آن را مطرح کنند.

با این اوصاف پیشنهاد من این است که صدا و سیما باید با نگاه بیطرفانه و همه سو نگر آتش این معرکه را کمتر کند و دیدگاه اغلب جناح ها را مدنظر قرار دهد.

یکی دیگر از موضوعاتی که جا دارد به آن پرداخته شود در حوزه اقتصادی است. همه می دانند که وقتی یک کالای اساسی گران می شود، چندین درصد روی دیگر کالاها تاثیر می گذارد و مطرح کردن این صحبت که قیمت باقی کالاها ثابت می ماند، یک شوخی است اما این که همین افزایش چقدر باشد هم مساله ای است که به خصوص این روزها اهمیت زیادی دارد و باید به آن پرداخته شود.

صدا و سیما هم می تواند با تولید برنامه هایی این روند را که این روزها یک شوک اقتصادی به همه وارد کرده است تا حدی در حوزه افزایش قیمت ها کنترل کند. در این بین ناچاریم با آن شوک کنار بیاییم اما با افزایش عجیب و غریب اقلام نه.

خیلی از مردم در سراسر کشور هستند که این رسانه را نگاه می کنند و باید حواس مان باشد که همان طور که گفتم در این بین جناحی عمل نشود.

مشکلات از نگاه مردم در «ثریا»

برنامه تلویزیونی ثریا چهارشنبه شب هر هفته ساعت 23 و 30 دقیقه از شبکه یک سیما با شعار دیدبانی برای پیشرفت با بررسی چالش ها و مسائل روز کشور به روی آنتن می رود. محور اصلی این برنامه، پرداختن به مشکلات از نگاه مردم، استفاده از تحلیل های علمی و آمار موثق و بیان راهکارهای مفید و واقعی برای این مشکلات است. همچنین می توان گفت برنامه ثریا به واسطه استفاده از ظرفیت فکری نخبگان کشور، که تا حدی تنها پل ارتباطی مستقیم میان مردم، رسانه و نخبگان محسوب می شود.

 محسن مقصودی، تهیه کننده و مجری این برنامه اغلب سعی دارد تا به مسائلی که وجود دارد از زاویه ای که باید نگاه کند، دیدگاهی که خیلی وقت ها انتقادی است مثل صحبت هایی که او در یکی از برنامه هایش عنوان کرد و گفت: خیلی اوقات برخی مسوولان مردم را به ساده زیستی و مقاومت در برابر تحریم ها دعوت می کنند اما برخی دیگر حتی خودشان هم سبک زندگی ای که باید را رعایت نمی کنند و ویلاها و خانه های آنچنانی دارند و فرزندان شان در خارج هستند و...

«پایش» اوضاع روز

برنامه پایش تهیه شده در گروه اقتصاد شبکه یک سیما و با رویکرد بررسی مسائل اقتصادی کشور کار خود را در این شبکه آغاز کرده است. پایش به علت بررسی مسائل اقتصادی به صورت قابل درک برای مخاطبان، به برنامه ای تاثیرگذار تبدیل شده است.

این برنامه عموما متناسب با شرایط روز به موضوعات مختلفی از جمله اشتغال، بیکاری، تورم، نقدینگی، کارآفرینی، قیمت گذاری خودرو، مسکن، نرخ ارز و بررسی جدیدترین اخبار روز با حضور فعالان اقتصادی کشور می پردازد. برنامه پایش یکشنبه شب ها و معمولا در دو بخش روی آنتن می رود. اجرای این برنامه را تاکنون چهره های مختلفی چون کیاداوود اسفندیاری، مرتضی حیدری، محمدرضا دلاوری و... به عهده داشته اند.

 پایش توانسته است درلایه های مختلف اجتماع تاحدی تاثیر بگذارد چون برنامه ای مردمی است که از انتقادات و پیشنهادات بینندگان استقبال می کند.

علاوه بر اینها برنامه های متن حاشیه، سلام صبح بخیر، یه روز تازه، دستخط و... هم برخی دیگر از تولیداتی اند که در این مسیر در حال حرکتند و باید دید در ادامه با شرایطی که وجود دارد چه نگاهی را در پیش می گیرند.

یه روز تازه شبکه 5

برنامه صبحگاهی شبکه پنج «یه روز تازه» نام دارد و تلاش می کند علاوه بر داشتن ویژگی مجله های تصویری صبحگاهی که همان ریتم تند و سرحال بودن است به اقتضای حال و هوای روز به مسائل مختلف هم بپردازد.

محمدرضا باقری، سردبیر این برنامه است. جدیدترین ویدئویی که از صحبت های سردبیر و مجری «یه روز تازه» در شبکه های اجتماعی دست به دست می شود موضع گیری او در مورد بحث معافیت مالیاتی هنرمندان است. او گفت: دلیلی ندارد کسی با درآمد میلیاردی معاف از مالیات شود. تعداد قابل توجهی از هنرمندان درآمد میلیاردی دارند؛ گردش حساب، سفر های خارجی، ماشین، املاک و دیگر مخارجشان مشخص است. مردم هم این افراد را می بینند. اگر این افراد در فشار سیاسی از مالیات معاف شوند، مصداق بارز دست کردن در جیب مردم خواهد بود. بعید نیست دولت به جای این که بخواهد از هنرمندان مالیات بگیرد، بگوید صد تومان بنزین را گران تر می کنم. تا اینجا تحمل کردید. صد تومان گران تر بنزین بزنید. بگذارید نور چشمی های ما مالیات ندهند.

«فرمول یک» و انتقادهای ادامه دار

برنامه فرمول یک یکی دیگر از کارهایی است که با اجرای علی ضیا چند روز هفته را به موضوعات مختلف و تازه ای که وجود دارد، می پردازد. ضیا در این برنامه اغلب با نگاه نقادانه صحبت هایی مطرح می کند که خیلی از آنها بعد از برنامه هم در فضاهای مختلف منتشر می شوند. به عنوان مثال، مدتی پیش ضیا بعد از سهمیه بندی بنزین خطاب به دولت گفت: آقای رئیس جمهور چرا با مردم حرف نمی زند؟ اگر می خواهید بنزین را گران کنید چرا با مردم صادقانه حرف نمی زنید؟ شما رئیس جمهور همه این مردم هستید. رهبری حساسیت ماجرا را به گونه ای دیدند که با مردم حرف بزنند، اما رئیس جمهور اصلا با مردم حرف نمی زند.

انتقاد جدی او به فیلم بی احترامی به یک کودک خیابانی هم یکی دیگر از مواردی بودکه او به آن اشاره کرد، روندی که در این برنامه همچنان ادامه دارد.

مطالبه گری با دلاوری

برنامه زنده تهران 20 کاری از گروه اقتصاد و کسب و کار شبکه پنج سیماست که هر هفته یکی از موضوعات اجتماعی و شهروندی مرتبط با زندگی مردم را از زوایای مختلف در بخش های این برنامه مورد تحلیل و بررسی قرار می دهد.

انتخاب موضوعات در گروه فکر این برنامه انجام می شود و ترافیک، آلودگی هوا، حقوق شهروندی، حاشیه نشینی، آموزش و پرورش و... از جمله مواردی اند که تا الان در این برنامه به آنها پرداخته شده است.

محمد دلاوری که بخش گفت وگوی این برنامه را اجرا می کند، اغلب با پرداختن به موضوعات روز و حرف مردم، خیلی اوقات صحبت هایی را مطرح می کند که مورد توجه قرار می گیرد. به تازگی هم مواردی از جمله افزایش قیمت سوخت، گرانی بنزین، قطعی اینترنت و مشکلات مردم، موضوعاتی بودند که دلاوری بدون تعارف به سراغ آنها رفت.

لحن انتقادی این مجری باعث شده خیلی از ویدئوهایش دست به دست در فضای مجازی بچرخد، مثل زمانی که او یک بار در زمانی که گوشت و مرغ گران شده بود از پاسکاری بین دولت و مسوولان انتقاد کرد و گفت: «ما باید چه کنیم، چه کسی باید این موضوع را به گردن بگیرد؟ اصلا می خواهید بگوییم خود ما مقصر هستیم!» یا در زمان افزایش ناگهانی قیمت پراید با اشاره به نوسانات عجیب و غریب آن گفت: «حتی وقتی دلار پایین آمد، پراید گران شد، چه خبر است؟ شاید بهتر است آن را کیلویی کنید!»

دلاوری در برنامه «مدیر مسوول» هم از این قافله عقب نمانده است و در هر قسمت از این برنامه سراغ یکی از مسوولان جریان ها و دستگاه های مختلف می رود و تلاش می کند پای آنان را به چالش های جدید و اتفاقات اجتماعی روز باز کند.

او در این دو برنامه در این روزها هم مشکلاتی که وجود داشت را بارها از زوایای مختلف مطرح و بررسی کرد.