آرشیو سه‌شنبه ۱۲ آذر ۱۳۹۸، شماره ۵۵۴۰
زندگی: فناوری
۱۵

مسابقه دسترسی به اینترنت ماهواره ای

 مایکروسافت و تله دسیک

قرار دادن ماهواره در مدار نزدیک زمین، سال ها پیش به ذهن بیل گیتس (بنیانگذار شرکت مایکروسافت) خطور کرده بود. او در دهه 1370/ 1990 شرکت نوپایی با نام تله دسیک (Teledesic) را راه اندازی کرد تا با هدایت آن، مجموعه ای عظیم از 840 ماهواره را در مدار نزدیک زمین قرار دهد. آنها با استفاده از این ماهواره ها قصد داشتند امواج رادیویی ارسالی از نقطه ای از زمین را دریافت و به نقطه دیگر ارسال کنند. این شرکت می خواست پهنای باند اینترنتی مناسبی در اختیار 95 درصد از مردم دنیا قرار دهد، اما این اتفاق هرگز نیفتاد. شرکت تله دسیک بدون این که بتواند ماهواره ای در مدار نزدیک زمین بگذارد و این فناوری را گسترش دهد یا حتی بودجه ای برای این کار کسب کند، این طرح را رها کرد.

اکنون میلیاردرهای تازه نفس دیگری هستند که می خواهند این روش را با هزینه ای کمتر و البته با فناوری های قدرتمندتر جدید، دوباره امتحان کنند.

وان وب

شرکت وان وب (OneWeb) که از سوی ایرباس، کوآل کام (سازنده تراشه های رایانه ای) و همچنین کارآفرین مشهوری به نام ریچارد برانسون حمایت می شود، قصد دارد ماهواره هایی را در مدار نزدیک زمین قرار دهد و اینترنت ماهواره ای را گسترش دهد.  شرکت وان وب تاکنون شش ماهواره (هر کدام به ارزش یک میلیون دلار) را در زمستان 97 در مدار نزدیک زمین قرار داده است. این شرکت می خواهد تعداد ماهواره ها را تا سال 1400 یا 2021 به 600 ماهواره برساند که بتوانند کاربران خود را به 40 ایستگاه زمینی یا بیشتر متصل و سرویس دهی اینترنتی ماهواره ای فعالیت خود را آغاز کنند.

اما ماهواره های وان وب فقط می توانند فواصل موجود در اینترنت کابلی را پر کنند. آخرین مرحله سفر هر یک از بسته های داده ها به کاربر ممکن است که از طریق فضا انجام شود اما این بسته ها در باقی مراحل باز هم از طریق همان سیم ها منتقل می شود.

اسپیس ایکس، تله ست، لئوست

شرکت های دیگری مانند اسپیس ایکس به مدیریت ایلان ماسک، شرکت کانادایی تله ست و شرکت لئوست واقع در لوگزامبورگ، در حال آزمایش روش های دیگری برای گسترش اینترنت ماهواره ای هستند و قصد دارند تا اوایل دهه 1400/ 2020، فعالیت این نوع خدمات اینترنتی را آغاز کنند.

هرکدام از ماهواره های پرسرعت آنها باید بتوانند با ماهواره های دیگر در شبکه های مربوط به خود ارتباط برقرار کرده و سپس داده ها را از یک نقطه از دنیا به نقطه دیگر بفرستند. ایده این سه شرکت برای عملی کردن این فناوری، استفاده از لیزر است.

از نظر تئوری، لیزر در فضا بسیار هوشمندتر از امواج رادیویی ارتباط برقرار می کند. آنها همچنین در مصرف انرژی بهینه هستند و لازم نیست دستگاه های فرستنده و گیرنده بزرگ باشد. در واقع اندازه این دستگاه ها می تواند کوچک تر از یک دستگاه لیزر باشد. در ضمن لیزر مشکلات مربوط به شلوغی روبه رشد امواج رادیویی را ندارد. در امواج رادیویی معمولا تداخل وجود دارد اما در تشعشعات لیزری چنین تداخلی مشاهده نمی شود و در عین حال سرعت بالایی دارند.

بنابر محاسبات دانشمندان دانشگاه کالج لندن، با استفاده از 12هزار ماهواره استارلینک شرکت اسپیس ایکس می توان داده های اینترنتی را در 45 میلی ثانیه ارسال کرد. در واقع این زمان تقریبا نصف زمان ارسال داده ها با استفاده از فیبر نوری است.

شرکت اسپیس ایکس می گوید اینترنت ماهواره ای بر پایه لیزر آنها می تواند تا سال 1404/ 2025، حدود 40 میلیون کاربر را جذب خود کند که این خدمات دهی در نهایت برایشان 30 میلیارد دلار سود خواهد داشت.

اما لیزرها هم مشکلات خودشان را دارند. از مهم ترین مشکلات آن تمرکز موفقیت آمیز اشعه لیزر با ضخامت یک تار موی انسان روی ماهواره ای است که با سرعت هزاران کیلومتر در ساعت در حال حرکت است.

از طرفی مهندسی از موسسه فناوری ماساچوست روی پروژه ای به نام کلیک (Click) کار می کند که در آن لیزرهایی به کار گرفته شده است که می توانند صدها کیلومتر را با سرعت طی کند و خود را به ماهواره های در اندازه مکعب های روبیک برسانند. این ماهواره ها می توانند با استفاده از لیزرهای دارای زاویه باز به عنوان بیکن، یکدیگر را یافته و برای ارتباط با پهنای باند، تشعشعات باریک تر را فعال کنند.

ناسا قرار است سال 1399/ 2020 این ایده را امتحان کند و ایلان ماسک هم می تواند با استفاده از فناوری مشابه، ماهواره های استارلینک خود را بررسی کند.