آرشیو چهار‌شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۸، شماره ۴۵۲۷
صفحه اول
۱
نگاه کارشناس

خسارت های سوانح طبیعی

دکتر مهدی زارع

ایران ما طی تاریخ همواره در معرض مخاطرات و سوانح طبیعی بوده و خسارت های گوناگونی دیده و هر سال می بیند. طبیعی است که مهم ترین خسارت تلفات انسانی و سپس خسارت های زیر ساختی و تجهیزات است.

زلزله طی 90 سال منتهی به سال 1398 حدود 91000 کشته (سالی حدود 1000کشته به طور متوسط) و سیل طی 68سال منتهی به سال 98 حدود 16000 کشته (سالی حدود 235 کشته) برجا گذاشته است. مساحت مزارع آسیب دیده در سیل های 68 سال اخیر حداقل 4.5 میلیون هکتار برآورد می شود. خسارت مالی سوانح طبیعی در سال حدود 3 میلیارد دلار است، که حدود 1.4 میلیارد دلار از آن به خسارت های مستقیم از خشکسالی مربوط است. یک برآورد اخیر ما نشان می دهد که در یک زلزله شدید (با بزرگای شش به بالا) که در محیط شهری تهران رخ دهد، میزان خسارت مالی وارده به تهران حدود 330 میلیارد دلار خواهد بود. این خسارت برابر با یک سال تولید ناخالص داخلی ایران درسال جاری است. همچنین در صورت وقوع یک سیلاب واریزه ای وسیع در تهران که با زمین لغزشی بزرگ بخشی از شهر را درگیر کند، برآورد می شود که حدود 50 میلیارد دلار به شهر تهران خسارت وارد شود.

کشور ما گرفتار سانحه مهم انسانی به نام تصادفات رانندگی است.در ایران طی 10 سال منتهی به سال 1397، حدود سالی 16000 نفر در تصادفات رانندگی کشته شده اند و سالانه حدود 750 هزار نفر مجروح تصادف به بیمارستان ها منتقل می شوند. (عمده این آمار به تصادفات جاده ای مربوط است) . خودرو های گروه پراید و پژو 405 بیشترین آسیب را در این تصادفات دیده اند، و عامل حدود 80 درصد تصادفات انسانی است. از این تعداد حدود 350 هزار نفر دچار مصدومیت شدید و حدود 50 هزار نفر دچار معلولیت می شوند. آمار پلیس راهنمایی و رانندگی نشان می دهد که در سال 98 حدود 21 میلیون خودرو در ایران شماره گذاری شده که حدود 4میلیون از آنها در شهر تهران هستند. تعداد موتوسیکلت هایی که در شهر تهران وجود دارد، 3میلیون دستگاه است . وسعت کل معابر تهران حدود 3000 کیلومتر است به نحوی که تعداد خودروها 8 برابر ظرفیت معابر است. در کشور آلمان سالانه حدود 3600 نفر جان خود را در تصادفات از دست می دهند و 25 هزار نفر مجروح می شوند که از این تعداد حدود 2500 نفر دچار معلولیت دایمی می شوند. این در حالی است که در آلمان حدود 100 میلیون اتومبیل وجود دارد. جمعیت ایران و آلمان در سال جاری برابر (حدود 83 میلیون نفر) برآورد شده است. بین سال های 1383 تا 1391 حدود 61 درصد تلفات ناشی از تصادفات در جاده های برون شهری اتفاق افتاده است. بیش از 66 درصد رانندگان در تصادفات مناطق برون شهری جان خود را از دست داده اند. گروه سنی 30 تا 39 سال بیشترین میزان متوفیات ناشی از حوادث ترافیکی را تشکیل می دهند. بیش از 70 درصد متوفیات حوادث ترافیکی افراد با سطح سواد پایین بوده اند (بی سواد، ابتدایی و راهنمایی). بیشترین میزان کشته شدگان حوادث ترافیکی کشور دارای شغل آزاد بوده اند (28 درصد) . همچنین بیش از 39 درصد متوفیات حوادث ترافیکی کشور در این سال ها عابرین پیاده بوده اند. بر همین اساسا می توان برآورد کرد که کل تلفات تصادفات در جاده های بین شهری و در داخل شهر ها حدود 26000 کشته در سال و حدود یک میلیون نفر مصدوم در سال، باشد. ما ایرانی ها یک پنجم آلمانی ها خودرو داریم و حدود 8 برابر آلمانی ها در سال در تصادفات رانندگی کشته می دهیم!

تلفات ناشی از آلودگی هوا در کل کشور در سال هنوز برآورد نشده، ولی برآوردهای اولیه از تلفات آلودگی هوای تهران نشان می دهد که در سال حداقل 10 هزار تهرانی مستقیما در اثر عوارض ناشی از آلودگی هوا فوت می کنند.

این آمارها نشان می دهد که کشور ما در برابر سوانح طبیعی و انسانی بسیار آسیب پذیر است. چنین آسیب هایی علاوه به صدمات جبران ناپذیر، بخش مهمی از سرمایه های انسانی و اقتصادی ما را سالانه از بین می برد. بررسی گزارش هایی که به آمار فوق انجامیده اند، نشان می دهد که فقط با ملاحظات پیشگیرانه می توان بین 5 تا 10 برابر از میزان خسار ت های جانی و مالی در سوانح طبیعی و انسانی یاد شده در فوق کاست. ضمن اینکه موارد یاد شده در فوق تنها سوانح آسیب زننده به کشور ما نیستند. اگر بر اساس برنامه ریزی علمی و اجرای این برنامه ها عمل نکنیم، میزان خسارت ها با افزایش جمعیت و افزایش تعداد خودرو ها به تدریج افزایش نیز می یایبد. واقعیت را نه می توان فراموش کرد و نه می توان با انعکاس آنها از سر ستیز درآمد، با واقعیت ها باید با روش علمی مواجه شویم و به تدریج از ریسک ناشی از سوانح در کشور بکاهیم.