آرشیو چهار‌شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۸، شماره ۴۵۲۷
هنر و ادبیات
۹
فرهنگ

به بهانه سالروز تاسیس رادیو پیام

رسانه ای که در سودای کاهش محدودیت ها بود

سجاد تبریزی

امروز بیست و ششمین سالروز تاسیس رادیو پیام است. رادیو پیامی که از مظاهر برنامه کاهش محدودیت های اجتماعی بعد از جنگ بود. در انتهای دهه 60 و ابتدای دهه 70، مرحوم هاشمی رفسنجانی با هدف کاهش فاصله میان مردم و حکومت و برای ترمیم اعتماد عمومی، تغییرات گسترده ای را در برنامه کاری دولت قرار داد. تغییراتی که به سرعت با مخالفت بزرگان و بخش هایی از حاکمیت به بهانه ای برای حملات جدی به دولت تبدیل شد. شاید آنچه در ذهن شخص رییس جمهور وقت می گذشت، به دلایلی هیچ وقت به زبان نیامد اما از روشی که آن دولت در پیش گرفته بود، مشخصا کاهش محدودیت های اجتماعی سال های بعد از انقلاب و جنگ فرسایشی مشهود بود. ایجاد منطقه آزاد کیش به عنوان یک جزیره با آزادی نسبی اجتماعی از مهم ترین آن تصمیمات بود. کسانی که همان ابتدای تبدیل کیش به منطقه آزاد به آنجا سفر کردند، به یاد دارند که در حوزه اجتماعی چه اقداماتی برای احیای استانداردهای بین المللی در آنجا صورت گرفته بود. در پایتخت، بخش بزرگی از این تغییرات به شهردار جوان و خوشنام سپرده شد. روزنامه تمام رنگی همشهری، رنگ و لعاب دادن به شهر، رادیو پیام که قرار بود تحت مدیریت شهرداری لابلای موزیک های جوان پسند، پیام شهری و ترافیکی منتشر کند و از همه مهم تر فرهنگسراها که در کاهش این محدودیت ها موثر بودند. سینماها رونق گرفتند، کافه ها باز شدند و جوان ترها به تعریف جدیدی از جایگاه خود در جامعه رسیدند.

بازار موسیقی رونق گرفت و موسیقی پاپ بار دیگر اجازه فعالیت پیدا کرد و سالن ها پر شد از مشتاقان به موسیقی. مجموعه این اتفاقات در آن دوره در یک جامعه خسته متاثر از سختی ها و مصائب جنگ، مانند خون تازه ای جاری شد و پویایی و نشاط را تا حد زیادی به جامعه باز گرداند و بخش بزرگی از یاس ها و بی اعتمادی ها را ترمیم کرد. اما همانطور که اشاره شد از ابتدای کار، مخالفت ها شکل گرفت و به مرور جدی شد. رادیو پیام که قرار بود رادیو شهرداری تهران باشد، حتی به دست شهرداری سپرده نشد. روزنامه همشهری آماج خبرسازی های بولتن های نهادها قرار گرفت و فرهنگسراها که کارکردی جدی در تغییر فرهنگ عمومی شهروندان داشتند، بعد از کشمکشی طولانی از دست تکنوکرات های هم اندیش دولت وقت خارج شد. مخالفت با تغییرات و کاهش هر چند نسبی محدودیت های اجتماعی، خود موضوعیتی سیاسی پیدا کرد و هر روز شدت و قدرت بیشتری یافت؛ اما جامعه و به ویژه نسلی که در این دوره وارد دهه سوم زندگی خود می شد، برای باز کردن راه ، تلاشی ناخودآگاه داشت که در انتخابات 76 بیش از هر زمان دیگر به چشم آمد. در آن دوره مخالفت ها با دولت به مبارزه برای جلوگیری از کاهش محدودیت ها تبدیل شد و کار را به کارزاری خیابانی کشاند و حتی در برخی موارد محدودیت های قبلی بیشتر هم شد. بگذریم. حالا 26 سال از تاسیس رادیویی می گذرد که در زمان تاسیس، عاملی شد تا نسلی خسته و زخمی جنگ به جای انتظار برای رسیدن نوارهای لس آنجلسی، سبک های موسیقی مورد علاقه خود را در استانداردی ملی از ایستگاهی وطنی گوش کنند. رادیویی پرمخاطب که نگاه مردم عادی را به حاکمیت تغییر داد و به همراه مجموعه ای از تغییرات اندک، سرمایه بزرگ اجتماعی فراهم کرد. 26 سال گذشت و در این ربع قرن، مخالفان و محدودکنندگان آزادی های اجتماعی تا توانستند علیه باریکه راه کاهش محدودیت ها فعالیت کردند که شرح آن گفتنی نیست.

از این مخالفان و محدودکنندگان می توان پرسید که این تلاش بی وقفه برای محدودیت های بیشتر یا دست کم نگه داشتن محدودیت های قبلی چه تاثیری بر چه کسی داشته است؟ آیا این مخالفت ها جامعه را اخلاقی تر کرده است؟ در شرایط امروز که اعتماد عمومی بسیار آسیب دیده است، نتیجه اعمال محدودیت های بیشتر در جامعه را به روشنی می توان دید. در این شرایط به نظر می آید برای ترمیم احتمالی اعتماد میان مردم و حاکمیت، هیچ چیز ضروری تر از شروع فصلی دیگر از کاهش محدودیت های اجتماعی نیست.