آرشیو چهار‌شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۸، شماره ۴۵۲۷
صفحه آخر
۱۶
زیر ذره بین

هر اتفاقی نشانه بی تفاوتی اجتماعی نیست

علی سوندرومی

در روزهای اخیر ویدیویی در شبکه های اجتماعی پخش شده که صحنه مشاجره دو نفر را در پمپ بنزین نشان می دهد، دقیقه ای نمی گذرد که یکی از طرفین ، دیگری را با بنزین و فندک به آتش می کشد. چنین ویدیویی به مثابه نمادی از کمرنگ شدن اخلاق در جامعه ایرانی و بی تفاوتی افراد نسبت به هم در نظر گرفته شده است. آیا می توان چنین نتیجه گیری ای از این ویدیو داشت؟ این اتفاق از سه منظر قابل بررسی است: منظر اول: ما باید حواس مان باشد تعمیم جز به کل ندهیم و اگر می خواهیم بی تفاوتی اجتماعی را بسنجیم باید ارجاع مان به پژوهش های قابل استناد باشد. با تعمیم جزء به کل بدون رعایت اصول علمی خطاهای فاحشی به وجود می آید که گرچه خوراک رسانه ای را فراهم می کند اما علمی نیست. براساس این اتفاق ما می توانیم این پرسش را مطرح کنیم که سطح آستانه حساسیت ما نسبت به آنچه واقعا می گذرد چقدر است؟ برای پاسخ به این پرسش باید کار پژوهشی انجام دهیم و از این اتفاق تنها به عنوان یک نشانه و جزء استفاده کنیم که لزوما قابلیت تعمیم را ندارد. منظر دوم: وقتی یک جامعه به سمت مدرن شدن حرکت کرده و در آن قوانین نهادینه می شود، انتظار می رود نظم و امنیت عمومی از سوی نهادهای متولی تامین شود. در این حالت مداخله های فردی و گروهی که در جامعه سنتی داشتیم و در آن ریش سفیدان و گیس سفیدان نقش حاکم یا قاضی را ایفا می کردند از بین رفته و جای آنها را وکیل، دادگاه می گیرند. هر چه جامعه پیشرفته تر و مدرن تر باشد در آنها مداخله های فردی کاهش بیشتری پیدا کرده و نهادهای متولی هر حوزه، قدرت بیشتری پیدا می کنند. منظر سوم: به اتفاق روی داده در این ویدیو می توان به عنوان یک عارضه اجتماعی نگریست. گاهی در جامعه همدلی برای حل مشکلات دیگران کاهش پیدا کرده و افراد نسبت به هم بی تفاوت می شوند. این موضوع دلایل مختلفی دارد که از جمله آنها می توان به خودخواهی افراد، فشار اجتماعی و اقتصادی اشاره کرد. در چنین حالتی فرد به دنبال مراقبت از خود و تامین نیازهای اولیه اش رفته و نگاه همدلانه و تسهیلگرانه در او کاهش پیدا می کند. در مقابل چنین رویه ای، کانال های مختلفی برای ایجاد حس مسوولیت ایجاد می شوند که شامل خیریه ها وتشکل های اجتماعی هستند. افراد از این کانال ها استفاده می کنند تا مداخله همدلانه و تسهیلگرانه در جامعه داشته باشند و بتوانند به کمک نهادهای رسمی برای حل چالش های اجتماعی بیایند. نتیجه آنکه، واکنش اجتماعی که به درگیری و ناامنی منجر می شود را نمی توان به عنوان بی تفاوتی اجتماعی در نظر بگیریم و باید در بستر خاص خود آن را بسنجیم.