آرشیو چهار‌شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۸، شماره ۵۵۴۱
زندگی: سلامت
۱۴

مادران مراقب دردهای شدید دوران قاعدگی دختران شان باشند

دردهای دختران را جدی بگیرید

گفتگو: پونه شیرازی

دردهای دوره قاعدگی از آن دست مشکلاتی است که بیشتر خانم ها با آن موجه اند. اما متاسفانه اکثر دختران و زنان به اشتباه تصور می کنند که درد شدید دوره قاعدگی طبیعی است، در حالی که در برخی موارد به ویژه دردهای شکم و گرفتگی های عضلانی را که در این دوره ادامه دار باشد باید جدی گرفت. بی توجهی به بررسی علت این دردهای شدید و آزاردهنده ممکن است که تشخیص برخی بیماری های مهم زنانه مانند اندومتریوز را سال ها به تعویق اندازد و شخص را به ویژه برای بارداری با مشکلات جدی روبه رو کند. با توجه به اهمیت این موضوع با دکتر رکسانا کارگر، جراح و فلوشیپ زنان و زایمان و لاپاروسکوپی، عضو تیم تخصصی درمان ناباروری و سقط مکرر ابن سینا به گفت وگو نشسته ایم .
چه نوع دردی در دوران قاعدگی طبیعی محسوب می شود؟

هرگونه دردی در دوران قاعدگی باید پیگیری شود و دردهایی که فرد را از فعالیت روزمره باز می دارد یا کیفیت زندگی را مختل می کند نیاز به بررسی دارد.

 اصولا درد در دوران قاعدگی طبیعی نیست، ولی ممکن است به مداخله جراحی نیاز نداشته باشد و با مسکن معمولی درد سرکوب شود.

درد قاعدگی، اختلال شایع زنان است و حدود 60 درصد زنان دارای قاعدگی را مبتلا می کند.

دردهای قاعدگی به دو صورت هستند، درد قاعدگی اولیه که بدون پاتولوژی لگنی رخ می دهد در حالی که در درد قاعدگی ثانویه پاتولوژی زمینه ای وجود دارد.

درد قاعدگی اولیه معمولا در عرض یک تا دو سال بعد از شروع قاعدگی یعنی همزمان با تثبیت چرخه های تخمک گذاری پدیدار می شود. درد قاعدگی ثانویه معمولا سال ها بعد از شروع قاعدگی دیده می شود.

درد قاعدگی اولیه ناشی از انقباض رحمی، کاهش جریان خون رحمی و افزایش حساسیت اعصاب محیطی است. این درد معمولا چند ساعت قبل یا درست بعد از شروع چرخه قاعدگی آغاز می شود و ممکن است 48 تا 72 ساعت به طول انجامد. درمان آن نیز به صورت مصرف مسکن خوراکی (یک تا سه روز) قبل از شروع خونریزی قاعدگی و در صورت قاعدگی نامنظم هنگام آغاز اولین یا حتی خفیف ترین درد یا خونریزی شروع و به طور مداوم هر شش تا هشت ساعت مصرف شوند. برای تعیین پاسخ خوب بیماران به درمان باید یک دوره چهار تا شش ماهه درمان انجام شود.

آیا چرخه های قاعدگی در دوران نوجوانی متفاوت با دوران بزرگسالی است؟

چرخه های اول قاعدگی به دلیل عدم تخمک گذاری ممکن است نامرتب باشد که با گذشت زمان و شروع تخمک گذاری مرتب می شوند.

طی دو تا پنج سال اول بعد از شروع قاعدگی بیشتر چرخه ها فاقد تخمک گذاری هستند با وجود این، این چرخه ها تا حدودی منظم هستند و در محدوده تقریبا 21 تا 45 روزه رخ می دهند. برخلاف زنان بزرگسال که چرخه های آنها 21 تا 38 روزه هستند، بیشتر دختران در دوران نوجوانی در انتهای دومین سال شروع قاعدگی دارای چرخه های همراه با تخمک گذاری هستند، اما اکثر چرخه ها همچنان در محدوده 21 تا 42 روزه رخ می دهند.

چه علائمی در دوران قاعدگی نوجوانان هشداردهنده است؟

دردهای قاعدگی در نوجوانان نیاز به بررسی دارد. درد مرتبط با قاعدگی که در ارتباط با اختلالات زمینه ای لگن رخ می دهد نیاز به بررسی دارد. این درد اغلب یک تا دو هفته قبل از خونریزی قاعدگی شروع می شود و تا چند روز بعد از قطع خونریزی ادامه می یابد.

 در صورت بروز علائم هشداردهنده، والدین باید چه پیگیری هایی انجام دهند؟

با مراجعه به پزشک و گرفتن شرح حال و استفاده از روش های تصویربرداری توسط پزشک امکان تشخیص زودهنگام ایجاد می شود.

دردهای شدید قاعدگی ممکن است نشان دهنده چه اختلالات یا بیماری هایی باشند؟

دردهای لگن علل مختلفی دارد که می تواند ناشی از کیست های تخمدانی، اندومتریوز، عفونت های لگنی، چسبندگی، احتقان لگنی، علل گوارشی، علل ارولوژیک، علل عضلانی اسکلتی و روان شناختی باشد. از بین این علل فقط اندومتریوز است که با چرخه های قاعدگی تشدید می شوند.

بیماری اندومتریوز چیست و چرا ایجاد می شود؟

رشد بافت اندومتر که پوشاننده حفره رحم است در جایی خارج از رحم اندومتریوز گفته می شود که بیشترین محل شیوع آن داخل حفره لگن است. هنوز علل قطعی برای ایجاد اندومتریوز یافت نشده است.

تشخیص زودهنگام این بیماری چه اهمیتی دارد؟

با تشخیص بیماری اندومتریوز با گرفتن شرح حال، معاینه و استفاده از روش های تصویربرداری که در حال حاضر سونوگرافی واژینال و رکتال (برای دختران مجرد) توسط فرد با تجربه است و با تشخیص زودهنگام و درمان جلوی پیشرفت بیماری گرفته می شود.

راه های کنترل و درمان بیماری اندومتریوز چیست؟

راه های کنترل، استفاده از درمان های هورمونی مثل قرص های جلوگیری یا قرص های حاوی پروژسترون است تا جلوی پیشرفت بیماری گرفته شود. بیمار در صورت عدم پاسخ درمان های دارویی برای سرکوب درد نیاز به جراحی دارد.

آیا پولیپ ها و فیبروم های رحم هم ممکن است در دوران نوجوانی شکل بگیرند؟

میزان بروز فیبروم در 35 سالگی  40 درصد و در 50 سالگی تقریبا به 70 درصد افزایش می یابد و چون در بروز فیبروم، هورمون استروژن و در رشد فیبروم، هورمون پروژسترون تاثیر دارند احتمال بروز فیبروم قبل از بلوغ وجود ندارد.

آیا غربالگری های منظم خاصی، مثل سونوگرافی یا آزمایش برای نوجوانان لازم است؟

بعد از سن بلوغ در دوران نوجوانی در صورت منظم بودن چرخه های قاعدگی و نبود علائم خاصی مثل دردهای قاعدگی یا نبود موی زائد نیاز به غربالگری خاصی نیست.