آرشیو سه‌شنبه ۵ آذر ۱۳۹۸، شماره ۳۵۸۱
دیپلماسی
۱۵
نگاه بیرون

دیوارنگاره های ضدآمریکایی در تهران از نگاه فارین پالیسی

دیپلماسی ایرانی: در چهلمین سالگرد تسخیر سفارت آمریکا در تهران، تهران از مجموعه دیوارنگاره هایی پرده برداری کرد که بر دیوارهای سفارت قدیمی ایالات متحده کشیده شده اند. در این تصاویر، جنبه های مختلف تنش های بین ایران و ایالات متحده پس از خروج واشنگتن از برجام و اعمال دوباره تحریم ها نمایش داده شده است. تصاویر تازه روی تصاویر قدیمی ای نقش بسته اند که پس از انقلاب کشیده شده و منعکس کننده سیاست های آن زمان بودند. شباهت ها و تفاوت های بین دیوارنگاره های تازه و قدیمی کاملا گویاست. در تصاویر قدیمی از رنگ های ملایم و دارای تناژ پایین استفاده شده بود، درحالی که در تصاویر تازه رنگ های تند قرمز، سفید و آبی دیده می شود. همچنین در دیوارنگاره های تازه با صراحت بیشتری از تکنیک کمیک استریپ یا داستان های مصور برای به سخره گرفتن دولت آمریکا و بی اهمیت دانستن قدرت این کشور - به جای القای حس ترس از ایالات متحده در تصاویر قدیمی - استفاده شده است. اگرچه در تصاویر تازه برخی موضوعات روز - مانند جنگ سوریه و سرنگونی پهپاد آمریکایی - نیز وجود دارد، اما شباهت های دیوارنگاره های قدیمی و تازه کاملا چشمگیر است؛ مثلا در تصاویر جدید، تفنگی منقش به پرچم آمریکا نمایش داده شده که در دیوارنگاره های قدیمی هم موجود بود، اما این بار لوله تفنگ به طرف پایین خمیده شده است که رنگی تمسخرآمیز به تصویر می دهد. مجسمه آزادی نیز در تصاویر تازه، بدون بازوی حامل مشعل نمایش داده شده و به جای صورت، جمجمه دارد. سیم خاردار و فرهنگ پاپ آمریکایی نیز در دیوارنگاره های تازه تکرار شده، اما سیم خاردار این بار به جای اشاره به جنگ ایران و عراق، به زندان گوانتانامو اشاره دارد که معیاری برای احساسات ضدآمریکایی در میان نسل جوان تر است. فرهنگ پاپ آمریکا نیز با نمایش سیم خاردار به جای سیب زمینی سرخ کرده مک دونالد، تفنگ در حال دودکردن در دست میکی موس و خارج شدن موشک از کلاه جادویی عمو سام مورد انتقاد قرار گرفته است. جمجمه موضوعی تکراری در دیوارنگاره های تازه است. در یکی از آنها تعداد فراوانی جمجمه شناور در دریایی از خون می بینیم که چشم ایزدی، نماد استفاده شده در پشت دلار آمریکا، از این دریای خون سر برآورده است. در تصویری دیگر تک تیراندازان پنهان در میان ستاره ها و خطوط پرچم آمریکا نقش بسته اند. این تصاویر به جنگ های طولانی ایالات متحده در جهان اسلام اشاره دارند. در دیوارنگاره های قدیمی تصویر دستی پوشیده با پرچم آمریکا نمایش داده شده بود که این دست از دیش ماهواره خارج شده و با کبریتی روشن قصد به آتش کشیدن گل های انقلاب را داشت. این تصویر بیانگر نقش ویرانگر نفوذ تبلیغات آمریکایی از طریق تولیدات ماهواره ای مانند صدای آمریکا بود. عجیب است که در تصاویر تازه هیچ اشاره مستقیم یا غیرمستقیمی به استفاده از رسانه های اجتماعی یا تولیدات خبری آمریکا و نقش آنها در تبلیغات علیه ایران نشده است. نکته دیگر عدم حضور تصاویر آیت الله خمینی در دیوارنگاره های جدید است. تصویر بنیان گذار انقلاب اسلامی، به ویژه بازگشت او از پاریس، در دیوارنگاره های قدیمی حضور پررنگی داشت. اما اکنون او در هیچ جایی دیده نمی شود. در تصویری که یک سیاست مدار آمریکایی و همتای ایرانی اش در کاخ سفید شطرنج بازی می کنند، لباس سیاست مدار آمریکایی نظامی و لباس فرد ایرانی غیرنظامی است که نشان می دهد ایران قدرت بیش ازحد نظامی شده نیست و هرگز نمی تواند به اهداف ایالات متحده اعتماد کند. تصاویر رزمندگان و شهدای جنگ ایران و عراق جای خود را به تصاویر جنگ های معاصر خاورمیانه داده اند، از جمله نابودی داعش و سرنگونی پهپاد آمریکایی بر فراز خلیج فارس که به عنوان نمادی برای قدرت نظامی و حاکمیت ملی ایران نمایش داده شده اند. در تصاویر جدید، عراق همانند تصاویر قدیمی دیگر به عنوان یک دشمن بزرگ نمایش داده نشده و این بیانگر نفوذ ایران در این کشور همسایه است. شاید مهم ترین این تصاویر، دیوارنگاره ای باشد که به مسائل داخلی ایالات متحده اشاره دارد. در این نقاشی «نشان بزرگ ایالات متحده» نمایش داده شده است، اما به جای مجموعه ستاره های بالای سر عقاب، ستاره سرخ داوود نقش بسته و عقاب به جای شاخه زیتون و 13 پیکان، تعدادی گلوله و سرنگ تزریق مواد مخدر در چنگال هایش دارد. از پرچم منقش بر سینه عقاب خون می چکد و گلوله و تفنگ های بسیاری در سمت چپ نشان و سرنگ و مواد مخدر فراوانی در سمت راست آن ریخته که اشاره ای مستقیم به خشونت مسلحانه و بحران اعتیاد در ایالات متحده است. این دیوارنگاره به ایرانیان یادآوری می کند که ایالات متحده، فراتر از یک دشمن قدرتمند، درگیر مشکلات و فساد اخلاقی خودش است. اگرچه در دیوارنگاره های تازه، تصاویر [امام] آیت الله خمینی و سایر نمادهای انقلاب جای خود را به ملاحظات معاصر و تازه تر داده اند، اما این سخن او که «ما آمریکا را زیر پا خواهیم گذاشت» از گذشته بر دیوارهای بلند آجری سفارت نقش بسته بود و همچنان در آنجا باقی خواهد ماند. پس از تمام این سال ها به نظر می رسد که این سخن [امام] آیت الله خمینی بیانگر اصلی ترین پیامی است که حکومت ایران می خواهد آن را به آگاهی همگان برساند.