آرشیو چهار‌شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۸، شماره ۵۵۴۱
جامعه
۱۸

رئیس هلال احمر استعفا کرد؛ او که بود و با این سازمان چه کرد؟

استعفای سرخ

میثم اسماعیلی

دو سال زمان کوتاهی است برای این همه اتفاق و حاشیه، آن هم وقتی این زمان برای مدیریت سازمانی به نام جمعیت هلال احمر باشد، اما علی اصغر پیوندی که دیروز نامه استعفایش را تقدیم رئیس جمهور کرد، این سازمان را طی دو سال مدیریتش با پرسش های بسیار و حاشیه های جور واجور ترک کرد. علی اصغر پیوندی مهرماه 96 به ریاست سازمان جمعیت هلال احمر رسید، منشا حرف و حدیث ها درباره نسبت خانوادگی اش با حسن روحانی احتمالا به واسطه محل تولدش است؛ چرا که او هم زاده سرخه سمنان است، هر چند بارها این نسبت خانوادگی را تکذیب کرد اما وقتی پای نقد و گلایه از او و سازمان متبوعش به میان می آمد همیشه این نسبت خیالی سرفصل انتقادات از او قرار می گرفت. این تنها حاشیه های او نبود، بحران های بسیاری هم در میانه سال 96 تا 98 شکل گرفت، هنوز امضای ریاست او بر سازمان هلال احمر خشک نشده بود که زلزله غرب ایران رخ داد، آزمونی سخت برای به چالش کشیدن عملکرد او؛ آزمونی که حداقل پیش چشم افکار عمومی نتوانست از آن سربلند بیرون بیاید، ابتدای امسال هم سیل بود که عملکرد او را با انتقادهای بسیاری همراه کرد، هر چند ناگفته نماند این بار کفه انتقادات نسبت به زلزله کرمانشاه سبک تر بود اما حاشیه های شخصی رئیس جمعیت هلال احمر این بار به عملکرد کاری او تنیده شده بود. در میانه این سال ها بسیاری از از رسانه ها از تخلفات احتمالی او گزارش دادند تا بالاخره پای او به مراجع قضایی باز شد و چندی بعد هم خبر رسمی بازداشت و آزادی با وثیقه اش نقل محافل رسانه ای شد. واکنش این جمعیت در برابر این حاشیه ها هم سکوت بود اما وقتی او در متن استعفایش دلیل را «مشکلات شخصی» عنوان کرد، بسیاری باز پای همان تخلفات احتمالی را به میان کشیدند. این نگاه از جایی بیشتر جان گرفت که همین دیروز علی نوبخت، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس و نماینده رئیس جمهور در شورای عالی هلال احمر در نامه ای به علی اصغر پیوندی خواستار کناره گیری وی از ریاست جمعیت هلال احمر شد. او در نامه اش خطاب به علی اصغر پیوندی نوشت «توصیه می نمایم تا دیر نشده جهت حفظ حرمت جناب رئیس جمهور و دولت محترم و حفظ احترام خود و جامعه پزشکی از مسوولیت خود در جمعیت هلال احمر استعفا دهید تا تمام پل های پشت سر خراب نشود.»

آزمون اول؛ زلزله غرب ایران

شامگاه 21 آبان 1396 زلزله ای به بزرگی 7.3 در مقیاس ریشتر در پنج کیلومتری شهر ازگله از توابع استان کرمانشاه رخ داد. اولین آزمون سخت علی اصغر پیوندی از زمان کوتاهش در مدیریت جمعیت هلال احمر. ورود این جمعیت به مناطق زلزله زده همراه شد با سیلی از انتقادات از عملکرد این سازمان در مناطق زلزله شده، هر چند بسیاری از این انتقادات آن قدر دور از واقع بود که کمتر فرد منصفی دل به آن بسپرد؛ اما همین حجم انتقادات خلا مهمی را به نام عدم اعتماد عمومی به نهادی به نام جمعیت هلال احمر را نشان می داد. ورود چهره های سرشناس و معروف به موضوع زلزله کرمانشاه کار را برای هلال احمر سخت تر هم کرد، چرا که در همان بدو راه اندازی پویش های مردمی از سوی این چهره ها، بسیاری از مردم آنها را جایگزینی برای کمک به هلال احمر کردند تا این بی اعتمادی خودش را عیان تر از گذشته نشان دهد. البته که علی اصغر پیوندی بر این باور بود که اعتماد میان مردم و سازمان متبوعش همچنان برقرار است. او در همان روزها درباره راهکاری برای افزایش اعتماد به هلال احمر اعلام کرد: «در این زمینه شبکه های اجتماعی نیز نقش داشتند ولی من معتقدم اعتماد به هلال احمر هنوز وجود دارد و روز به روز بیشتر می شود. مردم اعتماد زیادی دارند و کمک های زیادی به ما دادند.» او برای اثبات این گفته مصداق هایی هم داشت و میزان کمک های مردمی را با عدد و رقم با میزان کمک های مردمی در زلزله ورزقان مقایسه کرد و آن طور که در آن سال ها استدلال کرد این کمک ها در زلزله کرمانشاه 1.5 برابر زلزله ورزقان بوده است. در این میان بودند افرادی هم که از عملکرد جمعیت هلال احمر در زمانه رخداد زلزله دفاع می کردند، محمدهاشم، مدیر منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (منا)  فدراسیون بین المللی جمعیت های ملی صلیب سرخ و هلال احمر یکی از این افراد است که در بحبوحه زلزله کرمانشاه عملکرد این سازمان را «قابل قبول» توصیف کرد و البته هلال احمر ایران را «یکی از قوی ترین جمعیت های ملی در سطح جهان» دانست. فارغ این واکنش تقریبا احساسی بودند افرادی که با ذکر دلایل جزئی تر از عملکرد این سازمان در زلزله کرمانشاه دفاع کردند. حسن صفاریه، معاون بهداشت، درمان و توانبخشی جمعیت هلال احمر در این باره به ایسنا گفته بود «آمایش سرزمینی، توسعه و ارتقای سخت افزار و تجهیزات و همچنین توسعه بخش نرم افزاری مانند تقویت آموزش های تئوری به همراه آموزش های عملی، آموزش، بازآموزی، برگزاری کارگاه ها و مانورها همگی از دلایل عملکرد موفقیت آمیز جمعیت هلال احمر در حادثه زلزله کرمانشاه بود.»

آزمون دوم؛ سیل شمال ایران

هنوز تبعات زلزله کرمانشاه ادامه داشت که وقوع سیل، ایران را عزادار و جمعیت هلال احمر را غافلگیر کرد. میزان بارش ها در استان های شمالی از 26 اسفند بین 50 تا 70درصد کل بارش سالانه در بازه زمانی کمتر از پنج روز بود! این حجم از بارش در این منطقه در تمام دوران ثبت داده های هواشناختی، دست کم در 70 سال گذشته، بی سابقه بوده است. و جالب این که بسیاری از کارشناسان بر این باور بودند که سیل استان های گلستان و مازندران، اصطلاحا یک «سیل دورانی» بوده است که هر صد سال یکبار رخ می دهد و این بار در دوره ریاست کوتاه علی اصغر پیوندی رخ داده است! خبر فوت 13 نفر در همان روزهای ابتدایی سیل و انتشار ویدئوهای فراوان از وضعیت سیل در دروازه قرآن شیراز باعث شد دوباره تیغ تیز انتقادها به سمت این سازمان بچرخد. افزایش ضریب نفوذ اینترنت در ایران و گسترش شبکه های اجتماعی هم بازار نقد و انتقادها را داغ تر کرد. در میانه این آشوب سیل ها، انتشار تصاویری از حضور علی اصغر پیوندی بر سر سفره پر رنگ و لعاب غذا هم بنزینی شد روی آتش خشم افکار عمومی، از شیطنت های رسانه ای صورت گرفته در زمان انتشار این تصاویر هم نباید گذشت اما این بار هم غالب افکار عمومی نگاه معتمدانه ای به  جمعیت هلال احمر نداشتند. خط انتقادها البته همانی بود که در زلزله کرمانشاه هم مطرح می شد. این که هلال احمر عملکرد مناسب و به موقعی از خود نشان نداده و نتوانسته توقعات را آن چنان که بایسته و شایسته است جواب دهد. حتی بعضی از فیلم ها و گزارش هایی حاکی از بی نظمی در توزیع اقلام و مواد خوراکی دست به دست می شد به نحوی که کمک های امدادی به دست بعضی از مردم سیل زده شهرستان ها دوبار و چند بار رسیده اما به شهرستان دیگر اصلا کمکی نرسیده است.این سازمان هم خیلی زود با انتشار اطلاعیه ای فعالیت های جمعیت هلال احمر را در سیل و برف و کولاک اخیر را منتشر کرد تا از عملکرد خود دفاع کرده باشد. سه ماه پس از این سیل البته که علی اصغر پیوندی، رئیس جمعیت هلال احمر در سفر یکروزه به استان قم با تعدادی از علما و مراجع عظام تقلید هم دیدار کرد و به ارائه گزارشی در مورد فعالیت ها و اقدامات جمعیت هلال احمر در جریان سیل اخیر پرداخت. همان جا دلجویی هایی هم از سوی مراجع از او شد تا کمی از حجم انتقادات را از او بکاهد.

آزمون سوم؛ توفان حاشیه

علی اصغر پیوندی متولد سرخه سمنان است و این گزاره هیچ وقت برای رسانه ها خبر نمی شود، اما وقتی رئیس جمهور هم سمنانی است پای شایعات برای گرفتن پست ریاست او در جمعیت هلال احمر باز می شود. از همان بدو ورود او به هلال احمر همیشه عنوان شده بود او نسبت فامیلی نزدیکی با رئیس جمهور دارد و احتمالا دلیل این گفته هم سمنانی بودن هر دو فرد بوده است! این ماجرا آن قدر رسانه ای شد که او پیش از انتخابش به عنوان رئیس جمعیت هلال احمر مجبور به انتشار یک بیانیه شد. او در این بیانیه اعلام کرد «به استحضار عموم هم میهنان عزیز می رساند آنچه طی روزهای اخیر در مورد نسبت خویشاوندی این جانب با رئیس جمهور و تاثیر آن بر فرآیند تعیین ریاست جمعیت هلال احمر در رسانه ها و فضای مجازی انتشار یافته بی پایه و اساس است و صحت ندارد. رابطه خویشاوندی با رئیس جمهور به جای خود برای بستگان ایشان مایه مباهات است، لکن این جانب صراحتا اعلام می نمایم که هیچ نسبت خویشاوندی نسبی یا سببی با رئیس جمهور ندارم.» حاشیه های ابتدای ورود او به هلال احمر اگرچه با انتشار یک بیانیه آرام گرفت اما توفان بعدی در راه بود. توفانی که احتمالا حالا یکی از دلایل استعفای علی اصغر پیوندی از جمعیت هلال احمر را هم تشکیل می دهد. آرام آرام رسانه ها از تخلفات احتمالی او در زمان ریاستش بر جمعیت هلال احمر گزارش هایی را منتشر کردند. واکنش او این بار سکوت بود. این ماجرا اما اآن قدر ادامه یافت تا این بار علی ربیعی، سخنگوی دولت در مهرماه 98 در گفت و گویش با خبرنگار صدا و سیما صراحتا اعلام کرد «هیچ گزارشی مربوط به تخلف علی اصغر پیوندی در جمعیت هلال احمر دریافت نشده است اما در زیرمجموعه ایشان تخلفاتی هست که درحال پیگیری هستیم.» اما تنها یک ماه بعد از این اظهارنظر سخنگوی دولت خبر بازداشت چند ساعته او در رسانه های رسمی منتشر شد. آن طور که خبرگزاری فارس در 11 آبان نوشته است برای علی اصغر پیوندی قرار بازداشت صادر و پس از چند ساعت با تبدیل قرار به وثیقه سه میلیاردی آزاد شد. این ماجرا تا دیروز مسکوت ماند تا  خبر آمد رئیس جمعیت هلال احمر به «دلایل شخصی» از این سمت استعفا کرده است.

زاویه مثبت

ایده های مردمی

مثبت یک: شاید مهم ترین اتفاقی که در دوره ریاست علی اصغر پیوندی در جمعیت افتاد، این بود که هلال احمر حوزه فعالیت هایش را گسترش داد؛ به این مفهوم که پیش از این، فعالیت های هلال احمر خلاصه شده بود به حوزه امداد و نجات، در حالی که بر اساس اساسنامه  امداد و نجات تنها یکی از وظایف حاشیه ای این سازمان است.

ورود این جمعیت به حوزه های اجتماعی به پشتوانه همان اساسنامه موجب شکل گیری طرح هایی همچون «نذر آب» یا «یلدانه» و «طرح ققنوس» بود که اتفاقا مورد اقبال افکار عمومی هم قرار گرفت. تجهیز مدارس ابتدایی سیستان و بلوچستان به بخاری یکی از کارهایی است که در این طرح ها صورت گرفت.

مثبت دو: نکته مثبت دیگر حضور او در هلال احمر را باید شفافیت عملکرد کاری اش در میانه بحران هایی همچون زلزله و سیل دانست. در همان زلزله کرمانشاه، او ریز ارقام کمک های مردمی را در رسانه ها اعلام و حتی جزئیات هزینه کرد این ارقام را به مردم توضیح داد. هر چند شفافیت سیاست رایجی میان نهادها شده بود، اما پیشقدمی این جمعیت در اعلام چگونگی هزینه کرد این ارقام قابل توجه بود.

مثبت سه: در چند سال اخیر سازمان داوطلبان هلال احمر عملا منفعل شده بود؛ سازمانی که در بسیاری از نقاط جهان پایه و اساس جمعیت هلال احمر است، اما در ایران به شکلی نمادین وجود داشت و هیچ کارکردی نداشت، اما در دوره علی اصغر پیوندی شاهد احیای این سازمان مهم مردمی بودیم. آن قدر که به واسطه استقبال مردمی و احیای این سازمان همان طرح های موفق اجتماعی شکل گرفت. به عنوان نمونه طرح نذر آب به وسیله سازمان داوطلبان این جمعیت صورت پذیرفت.

زاویه منفی

ضعف های مدیریتی

منفی یک: پیوندی گرفتار همان ساختاری شد که قبلا در هلال احمر ایجاد شده بود؛ این یعنی حضور در فعالیت های اقتصادی که اساسا هلال احمر نباید وارد آن حوزه می شد. نشانه های این حضور البته که خیلی عجیب هم بود به عنوان مثال  کمتر شخصی می داند هلال احمر دستی در تولید چای کیسه ای دارد! یا فعالیت شرکت کشت و زرع در دوره او هم ادامه پیدا کرد.هر چند ناگفته نماند این شرکت های اقتصادی در دوره او تاسیس نشد، اما ادامه این روند توسط او، عملکردش را در جمعیت هلال احمر کند و توسعه ساختاری هلال احمر، این جمعیت را از وظیفه اصلی اش دور کرده بود.

منفی دو: انتشار روزنامه هم عملا در دسته بندی اشتباهات علی اصغر پیوندی در هلال احمر قرار می گیرد؛ چرا که به باور بسیاری، نه از لحاظ عرفی و اخلاقی و نه از نظر قانونی،  بودجه عمومی ای که باید خرج آموزش های عمومی بشود نباید برای انتشار یک روزنامه و فعالیت های سیاسی هزینه شود. البته انتشار این روزنامه در دوره او اتفاق نیفتاد، اما عدم تعطیلی این بنگاه خبری هم از نگاه بسیاری به عنوان یکی از ضعف های مدیریتی او در هلال احمر پای علی اصغر پیوندی نوشته شده است.  

منفی سه: در رابطه با انتصابات دوره او هم نقدهایی وارد است، هر چند این سلیقه مدیریتی فرد را نشان می دهد، اما انتصاب های او به ویژه در رده مشاورانش همیشه مورد انتقاد برخی از کارشناسان این حوزه بود. البته عدم مدیریت او در مواردی همچون اختلاف های درون سازمانی هم بسیار به نوع مدیریت او خدشه وارد کرد؛ جایی که یک اختلاف درون سازمانی به بیرون از این سازمان منتقل و باعث شد این اختلاف به ویترینی از سوء مدیریت علی اصغر پیوندی در جمعیت هلال احمر تعبیر شود.