آرشیو چهار‌شنبه ۲۹ آبان ۱۳۹۸، شماره ۳۵۷۶
جهان
۷

تغییر موضع 40 ساله واشنگتن در قبال شهرک سازی ها در کرانه باختری

شلیک ترامپ به امید فلسطینی ها

شاید طرح صلح ایالات متحده برای خاورمیانه به کما رفته باشد، اما دولت ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، از هیچ تلاشی برای اعطای امتیازات دیپلماتیک به اسرائیل کوتاهی نمی کند. روز گذشته مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا، اعلام کرد ایالات متحده دیگر شهرک های اسرائیلی در سرزمین های فلسطینی را نقض قوانین بین المللی نمی داند.

این اقدام دولت ترامپ در حالی انجام می شود که ایالات متحده دهه ها سیاست دیگری را در پیش گرفته بود و شهرک سازی های اسرائیل در سرزمین های فلسطینی را نقض آشکار قوانین بین المللی می دانست. به این ترتیب، دولت ترامپ با این تصمیم، ضربه دیگری به امیدواری ها برای نتیجه بخش بودن راه حل دو کشوری وارد کرد.

اتحادیه اروپا، تشکیلات خودگردان فلسطین و اردن در اولین واکنش، به تبعات این موضع گیری و بحرانی ترشدن وضعیت منطقه هشدار دادند. پمپئو در تشریح موضع گیری اخیر دولت ترامپ گفت: «با توجه به حقایق، تاریخ و شرایط منحصربه فرد منطقه، مخالفت یا جلوگیری از ساخت وساز شهرک های مسکونی در کرانه باختری، برخلاف قوانین بین المللی است و ما قصد نداریم دیگر این اقدام غیرقانونی را ادامه دهیم. بااین حال ما هنوز درباره وضعیت کرانه باختری به نتیجه گیری مشخصی نرسیده ایم و این تصمیم ابدا نشانه ای از مواضع ایالات متحده در قبال این منطقه نیست».

اظهارات پمپئو سیاست ایالات متحده در 41 سال اخیر را تغییر می دهد. در سال 1978 وزارت خارجه ایالات متحده رسما اعلام کرد «ساخت وسازهای اسرائیل در مناطق اشغالی از جمله در کرانه باختری، برخلاف قوانین بین المللی است».

این اقدام ترامپ در شرایطی انجام می شود که در پی انتخابات اخیر و ناتوانی بنیامین نتانیاهو در تشکیل کابینه ائتلافی، آینده سیاسی او در ابهام قرار گرفته و احتمال کناررفتن او از سمت نخست وزیری اسرائیل کم نیست. از آن سو نیز این اقدام باعث شد فلسطینی ها هم درباره نادیده انگاشتن راه حل دو کشوری از سوی دولت ترامپ، مدرک دیگری هم داشته باشند.

دونالد ترامپ در حدود سه سالی که ریاست جمهوری آمریکا را بر عهده دارد، اقدامات دیگری نیز در راستای منافع اسرائیل و برخلاف خواسته فلسطینی ها انجام داده است. رئیس جمهور آمریکا در اقدامی جنجالی، سفارت ایالات متحده را از تل آویو به قدس منتقل کرد، فلسطینی ها را مجبور کرد دفاتر دیپلماتیک خود در واشنگتن را تعطیل کنند و کمک های مالی ایالات متحده به آژانس های امدادرسان تحت مدیریت سازمان ملل به فلسطین را نیز قطع کرد؛ این اقدام باعث شد فعالیت این آژانس ها به طور کامل تعطیل شود. ترامپ در اقدامی دیگر، حق حاکمیت اسرائیل بر بلندی های جولان سوریه را به رسمیت شناخت؛ این اقدام هم برخلاف مواضع رسمی دولت های آمریکا در 50 سال گذشته بود.آرون دیوید میلر، تحلیلگر اندیشکده کارنگی و مشاور ارشد سابق وزارت خارجه آمریکا در مذاکرات اعراب و اسرائیل، سیاست جدید واشنگتن را این گونه تفسیر می کند: «دولت ترامپ با این اقدام تقریبا تمام مواضع بی طرفانه واشنگتن در قبال مناقشه اسرائیل و فلسطین را کنار گذاشت و تلاش ها برای یافتن راه حل در منطقه، باید از سر گرفته شود؛ اما در حال حاضر نکته نگران کننده این است که در شرایط فعلی و حداقل تا پایان دولت ترامپ، امکان حل مشکل اسرائیل و فلسطین تقریبا غیرممکن به نظر می رسد». سیاست جدید واشنگتن در قبال شهرک سازی ها در کرانه باختری، باز هم توجه ها را معطوف به طرح محرمانه دولت ترامپ برای صلح خاورمیانه کرد که به معامله قرن معروف شده است. ترامپ در یکی از اولین اقدامات خود پس از ورود به کاخ سفید، جرد کوشنر، داماد خود را مسئول یافتن راه حلی برای پایان دادن به مناقشه اسرائیل و فلسطین کرد. با وجود آنکه ترامپ بارها اعلام کرد طرح معامله قرن را آماده کرده و حتی کنفرانسی نیز درباره جنبه های اقتصادی این طرح در بحرین برگزار شد، اما تاکنون جزئیات چندانی از این طرح منتشر نشده است. به همین دلیل در ماه های اخیر کارشناسان و دیپلمات های سابق، از دولت ترامپ را بارها به دلیل شفاف نبودن و انتشارندادن جزئیات طرح خود انتقاد کرده اند.

با وجود این، به نظر می رسد موضع گیری هایی که دولت ترامپ به مرور زمان در قبال بحران صلح خاورمیانه اتخاذ می کند، به رونمایی از جزئیات طرح صلح خاورمیانه و نمایان ترشدن برنامه های ترامپ درباره مناقشه اسرائیل و فلسطین منجر می شود.

در این میان دیپلمات هایی هم هستند که اعتقاد دارند ترامپ هنوز هیچ اقدام خاصی برای حل این مناقشه انجام نداده است. دیوید شنکر، دستیار وزیر خارجه آمریکا و از دیپلمات های ارشد وزارت خارجه این کشور، به خبرنگاران گفت: «تردید دارم جرد کوشنر حتی کمترین نقشی در تهیه طرح معامله قرن ایفا کرده باشد».

ایلان گلدنبرگ، مدیر برنامه امنیت خاورمیانه در دانشگاه نیویورک سوسایتی نیز از موضع گیری جدید وزیر خارجه آمریکا ابراز نگرانی کرده و می گوید: «آنچه وزیر خارجه مطرح کرد، کمترین امیدها برای دستیابی به راه حل دو دولتی را از بین می برد. پیش از این نیز ترامپ متهم شده بود اعتقادی به راه حل دودولتی ندارد. این گونه مواضع نه تنها کمکی به حل بحران میان اسرائیل و فلسطین نمی کند، بلکه چشم اندازی مبهم و نگران کننده در برابر ساکنان آن سرزمین قرار می دهد. موضوع هشدار آمیزتر در این میان، آن است که دولت ترامپ با کنار گذاشتن راه حل دو کشوری، هیچ راه حل جایگزینی هم ارائه نداده و جزئیاتی از طرح صلح خود نیز منتشر نمی کند. تبعات این گونه رفتار واشنگتن می تواند غیر قابل کنترل باشد. دولت های ایالات متحده حدود 40 سال امیدها به راه حل دو کشوری را زنده نگه داشته بودند. اگر سیاست های دولت ترامپ در قبال مناقشه اسرائیل و فلسطین این گونه ادامه یابد، نقش رهبری و میانجیگری ایالات متحده در این بحران کم رنگ می شود».