آرشیو دو‌شنبه ۲۳ دی ۱۳۹۸، شماره ۴۵۶۱
صفحه اول
۱
دیپلماسی

سفر امیر قطر به ایران

داوود غرایاق زندی

امیر قطر «شیخ تمیم بن حمد» روز یکشنبه 22 دی ماه در سفری از قبل اعلام نشده، به تهران سفر کرد و در این سفر با مقامات عالیرتبه ما از جمله مقام معظم رهبری و رییس جمهور دیدار داشته است. این سفر در حالی صورت می گیرد که در 14 دی ماه نیز وزیر خارجه این کشور محمد بن جاسم آل ثانی یک روز پس از ترور شهید سردار سلیمانی به تهران سفر کرد. این میزان سفر و افزایش دیدارها در سطح عالی تر نشان از علایق دو طرف برای گسترش روابط دارد.

در کنار این موضوع به این نکته هم باید اشاره کرد که امیر قطر قبل از سفر به تهران دیداری با پادشاه جدید عمان«هیثم بن طارق» داشته است. عمان کشوری است که همیشه به واسطه موقعیت جغرافیایی اش روابط متعادلی با ایران داشته و در جریان شکل گیری برجام نیز میانجیگری سطح بالایی داشته و حتی در نقل و انتقالات مالی در شرایط سخت به ایران کمک کرده است. قطر نیز از دو سال قبل در پی نزدیکی مواضع این کشور با ایران در سوریه، مورد اعتراض و قطع رابطه توسط عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و مصر قرار گرفت که در این شرایط ایران و ترکیه حمایت زیادی از این کشور کردند که بارها مورد اشاره مقامات قطری قرار گرفته و از ایران قدردانی کردند. شاید در این شرایط قطر با توجه به تغییر و تحولات عمان، سعی دارد موقعیت سنتی عمان را در شرایط سخت کنونی بر عهده گیرد. در عین حال این دو کشور رابطه بسیار خوبی با امریکا دارند و ستاد فرماندهی مرکزی امریکا (سنتکام) در العدید قطر مستقر است. این همان پایگاهی است که برخی از منابع اعلام کرده بودند که پهپاد ضارب سردار شهید سلیمانی از آنجا بلند شده یا از آنجا کنترل و فرماندهی شده ولی واکنش موشکی ایران به پایگاه عین الاسد در عراق نشان می دهد که این سوءظن وجود ندارد و اگر این طور بود این دیدار در این سطح بلافاصله پس از این ترور صورت نمی گرفت. امیر قطر هدف از سفر خود را دو موضوع اعلام کرده است: تلاش برای عدم وخامت اوضاع منطقه و دیگری گفت وگو دوجانبه میان دو کشور. اگر این دو موضوع مورد توجه باشد در مورد نکته نخست به نظر می رسد که این موضوع از اهمیت بیشتری برخوردار باشد اطمینان از عدم استفاده از خاک قطر علیه ایران است. از آنجا که ایران اعلام کرده این تنها یک ضربه اولیه تلافی جویانه به امریکا بوده، احتمال ضربات دیگر از جانب طرفداران ایران در منطقه در آینده پیش رو بیشتر خواهد شد زیرا که امریکا بیشتر درگیر انتخابات سال آینده خود خواهد شد و رییس جمهور بعدی هم مشخص نشده، ورود به درگیری وسیع تر برای این کشور در یک سال آینده سخت تر خواهد شد و همین موضوع ممکن است که زمینه افزایش درگیری را بیشتر کند و موقعیت را به شرایط غیرقابل کنترلی در منطقه سوق دهد. لذا در این شرایط تلاش امیر قطر این است که از وخامت اوضاع جلوگیری کند. این بدون در نظر گرفتن این موضوع است که برخی گمانه زنی ها اشاره به دست داشتن برخی عوامل خارجی در اختلال سیستم کنترل و مراقبت موشکی ایران و برخورد آن با هواپیمای مسافربری اوکراینی دارد. شاید اگر قرار است از وخیم تر شدن موضوع جلوگیری شود و به تعبیر برخی منابع پیامی از طرف امریکا ارسال شده باشد به روشن تر شدن این موارد کمک کند. قطر و کشورهای شیخ نشین منطقه به خوبی می دانند که اگر درگیری ایران و امریکا افزایش یابد، امکان کنترل این موضوع برای آنها ممکن نیست و لذا بهترین راه برای قطر حل موضوع از طریق مذاکره و گفت وگو است.

در نهایت آنچه سفر امیر قطر را برای ما و منطقه در شرایط کنونی، ضروری و مهم می سازد این است که وضعیت و موقعیت به شرایط غیرقابل کنترل نیل نکند و امکان تبادل اقتصادی و مالی بیشتری برای ایران از طریق قطر فراهم شود. تشکر امریکا از قطر پس از سفر وزیر خارجه این کشور به ایران و خاتمه جو اعلام نظرهای خصمانه عمومی از طرف ایران و امریکا پس از تلافی موشکی ایران، حکایت از موفقیت قطر در کاهش وخامت اوضاع تا حال حاضر دارد. باید امیدوارانه به انتظار نشست که آیا نتایج این دیدار در سطح عالی تر زمینه کاهش وخامت اوضاع و بهبود روابط مالی و اقتصادی دو کشور را فراهم خواهد کرد؟