آرشیو دو‌شنبه ۲۳ دی ۱۳۹۸، شماره ۵۵۷۵
رسانه: دور دنیا
۸

سفر عادل عبدالمهدی به اقلیم کردستان چه پیامی دارد؟

اخراج از نقطه شمالی

زهرا ساختمانیان

نخست وزیر امور پیشبرد عراق دیروز در سفری بسیار مهم و تعیین کننده، به اقلیم کردستان رفت. عادل عبدالمهدی در اربیل با مسرور بارزانی، رئیس منطقه کردستان و مسعود بارزانی، رئیس حزب دموکرات دیدار و گفت وگو کرد. عادل عبدالمهدی، سپس به استان سلیمانیه رفت و با مقامات حزب اتحادیه میهنی کردستان نیز دیدار و گفت وگو کرد. اهمیت این سفر، بر تحلیلگران مسائل عراق و منطقه پوشیده نیست. این نخستین سفر عادل عبدالمهدی به اقلیم کردستان عراق از زمان تصدی پست نخست وزیری (در اکتبر سال 2018) تاکنون است. به زعم تحلیلگران این سفر با اهداف مهمی صورت گرفته که مهم ترین آنها، رایزنی بر سر نحوه خروج نیروهای آمریکایی از عراق است.

پارلمان عراق هفته گذشته و در پنجم ژانویه، در مصوبه ای تاریخی، رای به اخراج نیروهای آمریکایی از این کشور داد. براساس این مصوبه، نیروهای آمریکایی از این پس درکل عراق، به مثابه نیروهای اشغالگر تلقی می شوند و باید خاک این کشور را ترک کنند. فراتر از آن، توافق نامه امنیتی بغداد - واشنگتن نیز (که تاریخ مصرف آن تا سال 2011 میلادی بوده است) دیگر باطل شده و قابل استناد نیست.

عادل عبدالمهدی که به لحاظ جایگاه قانونی، اختیار اجرای مصوبه پارلمان در خصوص اخراج نیروهای آمریکایی را دارد، این موضوع را به دولت آمریکا و ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا ابلاغ کرده است. با توجه به این که پنج پایگاه ایالات متحده آمریکا در عراق، در منطقه کردستان قرار دارد، عادل عبدالمهدی در این سفر، رایزنی ها و هماهنگی گسترده ای را با مقامات اقلیم کردستان در خصوص نحوه اجرایی شدن خروج نیروهای آمریکایی از عراق صورت داده است.

فرصت تاریخی اخراج

بدون شک در این خصوص مقاومت هایی نیز از سوی برخی گروه های کرد وجود دارد. حضور نداشتن نمایندگان کرد پارلمان در جلسه رای گیری در خصوص خروج نیروهای آمریکایی از عراق، بیانگر همین مساله است. با این حال مصوبه پارلمان و خواست اکثریت مردم و نمایندگان عراقی برای همه گروه ها و احزاب در این کشور لازم الاجراست. شهادت مظلومانه سردار سپهبد سلیمانی و شهید ابومهدی المهندس توسط ایالات متحده آمریکا، به مثابه کاتالیزور و عاملی تسریع کننده، میل به اخراج نیروهای آمریکایی از عراق را در میان ملت عراق و بسیاری از گروه های عراقی تقویت کرده است. با مصوبه اخیر پارلمان عراق نیز دیگر عملا جایی برای مانور نیروهای اشغالگر آمریکایی در عراق باقی نمانده است.

این ملاقات در حالی صورت گرفته است که مقامات کاخ سفید، سعی دارند مقامات اقلیم کردستان را وادار به مخالفت با خروج نیروهای آمریکایی از عراق کنند. آخرین بار  درپی عملیات تلافی جویانه ایران، وزیر خارجه آمریکا با مسرور بارزانی، نخست وزیر اقلیم کردستان عراق تلفنی گفت وگو کرده است. مایک پمپئو در تماسی تلفنی با نخست وزیر اقلیم کردستان گفت وگو کرد تا از آخرین تحولات حملات ایران به پایگاه های آمریکایی که یکی از آنها در اربیل است مطلع شود. وی همچنین در این تماس از وضعیت دیگر پایگاه های آمریکایی مستقر در اقلیم کردستان نیز اطلاع حاصل کرده است.

نقشه آمریکایی

رایزنی های مقامات آمریکایی با مقامات اقلیم کردستان، مدت هاست ادامه دارد. مقامات آمریکایی سعی دارند از ظرفیت های جغرافیایی اقلیم کردستان و ظرفیت های سیاسی گروه های سیاسی کرد در عراق، به سود منافع منطقه ای و مداخله گرایانه خود استفاده کنند. این در حالی است که ساکنان کردستان سر موضوعاتی مانند همه پرسی استقلال کردستان (که به آن رای منفی دادند) بارها مخالفت خود را با دخالت ایالات متحده و رژیم صهیونیستی در امور این منطقه اعلام کرده اند.

همپچنین شایان ذکر است که جو بایدن معاون رئیس جمهور سابق ایالات متحده آمریکا و یکی از نامزدهای اصلی حزب دموکرات در انتخابات ریاست جمهوری سال 2020، از اصلی ترین طرفداران «تجزیه عراق» به سه کشور کردی، سنی نشین و شیعه نشین است. بنابراین، طمع مقامات آمریکایی نسبت به اقلیم کردستان، معطوف و محدود به دولت ترامپ و حزب جمهوریخواه در ایالات متحده نیست و حزب دموکرات آمریکایی نیز در صدد تسلط بر اقلیم کردستان است.

موضوع دیگری که عادل عبدالمهدی در خصوص آن با مسرور بارزانی و مسعود بارزانی گفت وگو کرده است، مربوط به تحولات جاری در عراق (در حوزه امنیت و سیاست داخلی) است. عراق تحت تاثیر مداخله مستقیم ایالات متحده آمریکا، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، طی سه ماه اخیر شاهد درگیری ها و تظاهرات های مستمری بوده است. این وضعیت بی ثبات در نهایت منجر به استعفای عادل عبدالمهدی به عنوان نخست وزیر امور پیشبرد عراق شده است. در اوج بحران های داخلی در عراق، مقامات اقلیم کردستان از استمرار حضور عادل عبدالمهدی در قدرت حمایت کرده و مخالف استعفای وی بودند.

در طول یک سال نخست وزیری عادل عبدالمهدی، روابط دولت و مقامات اقلیم کردستان، روابطی دوستانه و به دور از تنش بود و حتی در برخی موارد نیز طرفین در جهت حل اختلاف ها حرکت کردند.

مقامات اربیل، همچنان نیز خواستار حضور و بقای عادل عبدالمهدی در راس معادلات سیاسی و اجرایی بغداد هستند.

مقامات اقلیم کردستان عراق بارها اعلام کرده اند که در میان سایر گزینه هایی که در خصوص تصدیگری پست نخست وزیری این کشور مطرح می شود، از گزینه ابقای عادل عبدالمهدی در قدرت حمایت می کنند.