آرشیو دو‌شنبه ۲۳ دی ۱۳۹۸، شماره ۷۲۵۴
جهان
۴

بررسی آینده مسقط در گفت و گوی «ایران» با قاسم محبعلی

تداوم سیاست اعتدال در عمان

گفتگو: عبدالرحمن فتح اللهی
پادشاهی عمان رسما از تعیین جانشین سلطان قابوس، پادشاه فقید این کشور خبر داد و هیثم بن طارق آل سعید، پسرعموی 65 ساله سلطان قابوس صبح دیروز (شنبه) مقابل پارلمان این کشور سوگند یاد کرد. با توجه به تغییرات در کادر رهبری عمان و طرح این سوال که مسقط از این پس آبستن چه تحولاتی خواهد بود، با قاسم محبعلی، سفیر اسبق ایران در مالزی و یونان و کارشناس مسائل خاورمیانه و جهان عرب گفت و گو کردیم که در ادامه از نظر می گذرانید:
مهم ترین ویژگی حکومت سلطان قابوس، نگاه بی طرفانه وی بود. آیا با روی کار آمدن هیثم بن طارق آل سعید سیاست خارجی و دیپلماسی عمان به راه سابق ادامه خواهد داد؟

همان گونه که اشاره کردید کشور عمان در طول 50 سالی که از سلطنت سلطان قابوس، پادشاه این کشور می گذرد توانست با پیگیری یک سیاست موازنه قوای مثبت یک رضایت نسبی را در میان همه بازیگران منطقه ای و جهانی نسبت به عملکرد خود ایجاد کند. به گونه ای که همزمان مناسبات موفقش را با ایران، عربستان، امارات، بحرین، امریکا، انگلستان و اخیرا رژیم صهیونیستی حفظ و تداوم بخشید. اگر چه نمی توان با قاطعیت از کم وکیف سیاست بن طارق سخن گفت، اما به نظر من کماکان همان نگاه و سیاست پادشاه فقید این کشور در دستور کار باشد. بویژه آنکه بن طارق علاوه بر تصدی گری وزارت میراث و فرهنگ عمان در برهه ای به عنوان معاون وزیر امور خارجه در دستگاه دیپلماسی عمان فعالیت کرده و حتی در مقاطعی به عنوان فرستاده ویژه سلطان قابوس در برخی از تحولات دیپلماتیک نقش آفرینی خود را داشته است.

پیشتر برخی گمانه زنی ها از تلاش یوسف بن علوی، وزیر امور خارجه عمان برای جانشینی سلطان قابوس خبر می داد. آیا نبرد قدرتی میان او و بن طارق شکل خواهد گرفت؟

در دوران سلطان قابوس تنش ها و اختلافات داخلی در سایه رقابت قدرت تا حد زیادی مرتفع شد. اما بجز این یوسف بن علوی از خاندان سلطنتی این کشور نبود. لذا بدیهی بود، چون سلطان قابوس دارای فرزندی نبود دیوان یا شورای سلطنتی عمان یکی از اعضای خانواده وی را به عنوان پادشاه جدید این کشور انتخاب کند. اکنون انتخاب بن طارق به عنوان پادشاه جدید عمان تقریبا مورد وفاق تمامی شخصیت ها و مقامات این کشور است. پس بعید است جنگ قدرتی میان بن علوی و بن طارق شکل بگیرد. در کنار آن به نظر من پختگی سیاسی، ثبات شخصیت و دوراندیشی بن علوی به حدی رسیده که اگر چه شاید نیم نگاهی به کسب قدرت داشته باشد، اما هیچ گاه این انگیزه را به ابزاری برای ایجاد تنش داخلی بدل نخواهد کرد.

آیا تلاش های دیپلماتیک میانجی گرایانه عمان که مورد تاکید سلطان قابوس بود، در دوران بن طارق نیز ادامه پیدا خواهد کرد؟

بن طارق در شرایط حساسی به پادشاهی عمان رسیده است. بخصوص بعد از اقدام ایالات متحده امریکا در ترور سردار سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و همچنین حمله موشکی سپاه به پایگاه های نیروهای امریکایی مستقر در عراق. دامنه این تحولات می تواند باعث پررنگ تر شدن جنگ و تنش در یمن شود که تاثیر مستقیمی بر امنیت کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و به تبع آن عمان خواهد داشت. به موازات این امر اکنون زمزمه هایی در خصوص فروپاشی برجام نیز وجود دارد، اگر روند تحولات به این سمت پیش رود، عمان به ناچار سعی خواهد کرد در این میان سیاست خود را به گونه ای تنظیم کند که حداقل مناسباتش با بازیگران بزرگ جهانی بخصوص ایالات متحده و انگلستان به هم نخورد. البته امنیت کل کشورهای منطقه خاورمیانه به هم گره خورده است. لذا ایجاد هر گونه ناامنی، تلاش برای تداوم و تشدید آن می تواند کل منطقه را درگیر کند. از این رو به نظر نمی رسد بن طارق بخواهد از میانجیگری های صورت گرفته پا پس بکشد.

آیا ممکن است، کشورهای منطقه و بخصوص عربستان و امارات و بعد از آن کشورهای فرامنطقه ای مانند امریکا و انگلستان سعی کنند، در دوران پادشاهی بن طارق، مسقط را وادار به دوری گزیدن از سیاست بی طرفی بکنند؟

کشور عمان بواسطه قراردادها، پیمان نامه ها و معاهدات عمدتا نظامی و امنیتی که با بازیگرانی مانند ایالات متحده امریکا و انگلستان بسته است، نمی تواند سیاستی مغایر با نگاه واشنگتن و لندن داشته باشد. اما نکته بسیار مهم اینجاست که چون اکنون همه طرف ها از ایران گرفته تا عربستان، امارات، بحرین، امریکا، انگلیس و حتی رژیم صهیونیستی از سیاست بی طرفی عمان یک رضایت نسبی دارند، بعید به نظر می رسد که لندن، واشنگتن و حتی تل آویو و ریاض بخواهند که عمان را به سمت دوری گزیدن از سیاست بی طرفی در دوران پادشاهی جدید کنند.

قاسم محبعلی : اکنون انتخاب بن طارق به عنوان پادشاه جدید عمان تقریبا مورد وفاق تمامی شخصیت ها و مقامات این کشور است. پس بعید است جنگ قدرتی میان بن علوی و بن طارق شکل بگیرد