آرشیو دو‌شنبه ۲۳ دی ۱۳۹۸، شماره ۴۸۰۲
باشگاه اقتصاددانان
۲۳

چشم های نیمه بسته فدرال رزرو

ریچارد هنری ساتمایر

 رئیس بانک مرکزی آمریکا دو ماه پیش در گزارش هایی که در جمع اعضای دو کمیته از کنگره این کشور ارائه کرد سخنانی به زبان آورد که سبب نگرانی هایی شده است. او گفت: «بانک مرکزی هیچ گونه ریسکی از جانب حباب در دارایی ها مشاهده نمی کند.» به نظر می رسد بانک مرکزی اکنون مانند سال 2000 و سال 2008 حباب ها را نادیده می گیرد. در آن دو سال حباب قیمت سهام شرکت های فعال در حوزه اینترنت و وام های مسکن در ایالات متحده بحران های بزرگ در جهان پدید آورد. در حال حاضر بانک مرکزی تعدادی از مهم ترین حباب های موجود را نادیده می گیرد. در ادامه به آنها اشاره می کنیم.

حباب اول قیمت مسکن است. تازه ترین شاخص قیمت مسکن که از سوی موسسه استاندارد اند پورز ارائه شده نشان می دهد شاخص قیمت ها در 20 شهر بزرگ سال قبل 2 درصد رشد کرده است و بیشترین رشد قیمت ها در فونیکس، شارلوت و تامپا مشاهده شده است. این شاخص ژوئیه سال 2006 به اوج خود رسید و طی چند سال بعد همزمان با ترکیدن حباب قیمت مسکن، 35 درصد کاهش یافت. از آن زمان این شاخص بیش از 62 درصد افزایش یافته و رقم آن در حال حاضر 6/ 5 درصد بالاتر از اوج قبلی است. اگر در سال جاری میلادی نرخ رشد اقتصادی کاهش یابد، وضعیت قیمت مسکن می تواند به یک مشکل بزرگ تبدیل شود.

دومین حباب به بدهی دولت ها در جهان مربوط است. داده های منتشر شده از سوی موسسه بین المللی مالی که چندی پیش منتشر شد نشان می دهد بدهی جهان در نیمه نخست سال گذشته با 5/ 7 هزار میلیارد دلار افزایش به 250 هزار میلیارد دلار رسیده و بیشترین رشد بدهی ها در آمریکا و چین مشاهده شده است. اگر بانک های مرکزی با اجرای سیاست های انبساطی به چاپ پول ادامه دهند حباب بدهی ها همچنان بزرگ تر می شود و به جایی می رسد که ترکیدن آن قطعی خواهد بود. رئیس بانک مرکزی آمریکا در سخنان خود در کنگره اعلام کرد هیچ نشانه ای از ترکیدن حباب ها در آینده نمی بیند و هیچ خطری از هزاران میلیارد دلار بدهی و کسری در جهان احساس نمی کند. قبل از سقوط بازارها در 2008 مشکلاتی مانند مشکلات اکنون وجود داشت و امروزه حباب بدهی ها در وضعیتی بسیار وخیم تر قرار دارد.

سومین حباب، بدهی خانواده هاست. بنا بر گزارش منتشر شده از سوی مرکز داده های اقتصاد کلان فدرال رزرو نیویورک، بدهی خانوارها در سه ماهه سوم سال گذشته میلادی با 7/ 0 درصد افزایش به حدود 14 هزار میلیارد دلار رسیده است. این بیست و یکمین فصل پی درپی رشد بدهی خانواده هاست. این میزان حدود 1300 میلیارد دلار بالاتر از اوج قبلی یعنی 68/ 12 هزار میلیارد دلار است که در سه ماه سوم سال 2008 مشاهده شد. کل بدهی خانوارها نسبت به سه ماه دوم سال 2012 بیش از 25 درصد بالاتر است. تراز کل بدهی خانواده ها نیز وضعیت نگران کننده ای دارد. وام های مسکن بزرگ ترین بخش بدهی خانوارها را تشکیل می دهد. این بخش از بدهی ها به 9440 میلیارد دلار رسیده که بالاتر از 9300 میلیارد دلار یعنی اوج آن در سه ماه سوم سال 2008 است. از سوی دیگر 45 میلیون دانشجو وام دارند و رقم آن به حدود 1500 میلیارد دلار رسیده است. همچنین وام خودرو در سه ماه سوم سال قبل با 160 میلیارد دلار افزایش به 1315 میلیارد دلار رسید. بدهی کارت های اعتباری نیز در سطح 880 میلیارد دلار قرار دارد. یکی از موارد بدهی که در تحقیق یادشده ذکر نشده بدهی پزشکی است. متاسفانه 66 درصد ورشکستگی های شخصی به مسائل پزشکی وابسته است. بین 137 میلیون آمریکایی که درگیر بدهی پزشکی هستند عده زیادی برای پرداخت بدهی خود از حساب بازنشستگی شان استفاده می کنند. این یک مشکل بلندمدت است و هنگام رسیدن اعضای خانواده به سن بازنشستگی این مشکل نمایان خواهد شد.

حوزه دیگری که نگران کننده است تراز بانک مرکزی است. ماه آگوست سال قبل تراز بانک مرکزی به 3760 میلیارد دلار کاهش یافت. این تراز در اوج خود به 4500 میلیارد دلار رسیده بود. هدف تعیین شده از سوی رئیس بانک مرکزی آمریکا برای کاهش تراز این نهاد 3500 میلیارد دلار بود. از آن زمان بار دیگر تراز رشد کرده و به 4050 میلیارد دلار رسیده است زیرا بانک مرکزی بار دیگر به تزریق نقدینگی به اقتصاد اقدام کرده است. میزان بسیار بالای پول در سیستم بانکی بر حجم بدهی های جهان افزوده است.