آرشیو یک‌شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۸، شماره ۳۶۱۵
دیپلماسی
۶
نگاه

دیگری هم هست

علیرضا غریب دوست

حاج قاسم سلیمانی در اقدامی که با همه موازین و تعریف های ملی و بین المللی اقدامی تروریستی قلمداد می شود، به شهادت رسید.

این در حالی است که حاج قاسم به حدی از محبوبیت در ایران و خاورمیانه برخوردار بود که ترور او از لحاظ منطقی به دلیل هزینه بسیار بالای سیاسی و گستردگی پاسخ احتمالی جمهوری اسلامی غیرممکن به نظر می رسید.

به این معنی که سرویس های امنیتی و نظامی  کشورهای مخالف با جمهوری اسلامی ایران امکان ترور حاج قاسم سلیمانی را داشته اند؛ اما به دلیل محبوبیت ملی و حمایت تمام عیار داخلی و پرهزینه و خطرناک بودن واکنش جمهوری اسلامی، هیچ گاه چنین اقدامی از لحاظ منطقی متصور نبوده است.

اما اکنون دونالد ترامپ به عنوان یک احمق بی بدیل و فاقد درک از ابعاد چنین حرکت خطرناکی، دستور ترور یکی از برجسته ترین فرماندهان نظامی ایران را صادر کرده و با بلاهت تمام مسئولیت آن را نیز بر عهده گرفته است! به دیگر سخن این از معدود مواردی است که دولت ایالات متحده آمریکا اقدام به ترور یک مقام رسمی نظامی کشور دیگری کرده و مسئولیت آن را برعهده می گیرد.

چرایی این اقدام، بیش از هر چیز به شخصیت ساده لوح، متوهم و بیماری خودشیفتگی رئیس جمهور آمریکا بازمی گردد. 

او درک درستی از امکانات نظامی آمریکا و عواقب استفاده از آن ندارد و کوته نظرانه به این اندیشیده است که صرف در اختیار داشتن قدرت نظامی برتر، ایجاد بازدارندگی کرده و می تواند امنیت مردم آمریکا را تضمین کند و مانع از واکنش های تلافی جویانه و متقابل علیه آنها شود. با این اوصاف، نکته مهم در این واقعه تلخ، چگونگی واکنش ایران به مسئله است. 

نگارنده این سطور مبتنی بر مفهوم «امنیت ملی» و «منافع ملی» بر این باور است که راه دیگری غیر از پاسخ نظامی علیه آمریکا و منافع آن در منطقه و جهان وجود دارد.

ای بسا بتوان با طرح فوری دعوا علیه ایالات متحده در دیوان کیفری بین المللی یا پیگیری مسئله از طریق شورای امنیت سازمان ملل متحد و به کارگیری ظرفیت های دیپلماتیک، حقوقی، سیاسی و رسانه ای، دولت آمریکا را از این اقدام زشت پشیمان کرده و هزینه های به مراتب بیشتری به این کشور تحمیل کرد و در برابر، هزینه واکنش به چنین رفتار خصمانه ای را برای کشور کاهش داد. ضمن اینکه بایسته است پاسخ محکمی به طرف مقابل داده شود؛ اما شایسته است این پاسخ و واکنش بر مدار تدبیر و خردورزی و مبتنی بر درک منافع ملی و با استفاده از زمینه های سیاسی و حقوقی بین المللی صورت گیرد تا ناخواسته در مسیر جنگ و مخاصمه که مطلوب و مقصود ترامپ و شرکای منطقه ای اوست، قرار نگیریم و ابتکار عمل در دست ایران باقی بماند.