آرشیو یک‌شنبه ۱۵ دی ۱۳۹۸، شماره ۳۶۱۵
دیپلماسی
۱۵

تماس ها و گفت و گوهای مقامات منطقه با ظریف

در انتظار تصمیم ایران

بعد از ترور سپهبد سلیمانی، فرمانده نیروهای قدس سپاه پاسداران، حالا کشورهای منطقه و بلکه بسیاری در دیگر نقاط دنیا در انتظار و تلاش برای فهمیدن «زمان و مکان مناسبی» هستند که ایران برای واکنش خود وعده داده است. وزیر خارجه ایران روزهای شلوغی را می گذراند و تماس ها و دیدارهای او در این باره احتمالا بیشتر نیز خواهد شد. محمدجواد ظریف که در دوران فرماندهی سردار سلیمانی بر نیروهای قدس سپاه پاسداران خود را در کنار او می خواند و مواضع مشابهی هم از طرف او در قبال خودش دریافت می کرد، حالا در تماس های منطقه ای در دوران پس از او مشغول گفت وگو با مقاماتی است که نگران منتظر تصمیم ایران و نیز در تلاش برای تاثیرگذاری بر آن هستند.

برجسته ترین این گفت وگوها، در سفر همتای قطری ظریف به تهران انجام شد. شیخ محمد عبدالرحمن آل ثانی، معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه قطر، دیروز راهی تهران شد. قطر از جمله کشورهایی بود که در واکنش به خبر ترور سپهبد سلیمانی، موضعی حاکی از نگرانی گرفت و از تمامی طرف ها خواست خویشتن داری کنند. قطر همچنین درباره خشونت های ادامه دار در عراق که ممکن است به نتایج ناگواری منجر شود، هشدار داده بود. قطر، البته میزبان پایگاه های نظامی آمریکا نیز هست و این موضوع، حتما در سفر فوری وزیر خارجه این کشور به ایران در نظر گرفته شده است. وزیر خارجه قطر، در این سفر در دو نوبت با محمدجواد ظریف دیدار و گفت وگو کرد. این دو گفت وگو در این سفر، نشانه دیگری از این احتمال است که همتای قطری ظریف برای پیگیری، اطلاع و رایزنی با ظریف درباره احتمالات پیش روی منطقه در روزهای پس از ترور سلیمانی به منطقه آمده است و بعید نیست در فاصله این دو سفر، او مشغول تماس و هماهنگی با دیگر کشورهای منطقه درباره مواضع ایران و انتقال پیام بین دو طرف بوده است. اداره کل اطلاع رسانی و امور سخنگوی وزارت خارجه، دیدار دوم را «خصوصی» توصیف کرده بود.

  ظریف: حضور نیروهای خارجی باعث افزایش تنش در منطقه است

در دیدار با همتای قطری، وزیر امور خارجه ایران با تروریستی خواندن اقدام آمریکا، رژیم آمریکا را مسئول عواقب و پیامدهای آن خواند و تاکید کرد حضور و دخالت نیروهای خارجی و فرامنطقه ای باعث بی ثباتی، ناامنی و افزایش تنش در منطقه است. ظریف افزود: «جمهوری اسلامی ایران خواهان تنش در منطقه نیست و حضور و دخالت نیروهای خارجی و فرامنطقه ای باعث بی ثباتی، ناامنی و افزایش تنش در منطقه حساس ماست». وزیر امور خارجه قطر شرایط تنش زای جاری در منطقه پس از تحولات روز گذشته را حساس و نگران کننده توصیف و اظهار کرد باید راه حلی مسالمت آمیز برای کاهش این تنش ها و بازگشت آرامش به منطقه پیدا کرد.

  گفت وگو با ظریف، از گوترش تا حکیم

محمدعلی الحکیم، وزیر خارجه عراق، شب گذشته در گفت وگویی تلفنی با ظریف ضمن تسلیت شهادت سردار حاج قاسم سلیمانی، درباره آخرین تحولات منطقه و عراق تبادل نظر کرد. در این گفت وگو ظریف ضمن تاکید بر تروریستی بودن اقدام نظامیان آمریکا در به شهادت رساندن سردار سلیمانی و ابومهدی المهندس و همراهان شان بر لزوم احترام به استقلال و تمامیت ارضی عراق تاکید کرد. آثار و پیامدهای اقدام تروریستی اخیر آمریکا نیز مورد گفت وگو و تبادل نظر دو وزیر خارجه قرار گرفت. دیروز سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه هم در تماس تلفنی با همتای ایرانی خود ضمن بررسی آخرین تحولات منطقه ای و بین المللی پس از ترور سردار سلیمانی، شهادت فرمانده سپاه قدس را تسلیت گفت. وزیر امور خارجه پیش تر با آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل درباره اقدام آمریکا در ترور سپهبد قاسم سلیمانی به صورت تلفنی گفت وگو کرده بود. همچنین وانگ یی، وزیر امور خارجه جمهوری خلق چین، سراج الدین مهرالدین، وزیر امور خارجه تاجیکستان و المار محمدیاراف، وزیر خارجه جمهوری آذربایجان شنبه در گفت وگوهای تلفنی آخرین وضعیت مناسبات دوجانبه، تحولات منطقه ای و بین المللی به ویژه پس از ترور سپهبد سلیمانی را بررسی کردند. عبدالله عبدالله، رئیس اجرائی دولت افغانستان نیز در تماس تلفنی، شهادت سردار سلیمانی را به وزیر امور خارجه، دولت و ملت ایران و خانواده ایشان تسلیت گفت. مولود چاووش اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه نیز در تماس تلفنی با ظریف، شهادت سردار سلیمانی را به دولت و ملت ایران تسلیت گفت. همچنین هشام شرف عبدالله، وزیر خارجه دولت نجات ملی یمن در پیامی به ظریف شهادت سردار سلیمانی توسط نیروهای آمریکایی در بغداد را تسلیت گفت. او خاطرنشان کرد که دولت نجات ملی یمن این اقدام آمریکا را محکوم می کند و آن را نقض قوانین بین المللی و دخالت آشکار در امور داخلی دیگر کشورها می داند و این امر باعث ایجاد بی ثباتی در منطقه و جهان می شود.

  توقع روحانی از کشورهای منطقه

احمد بن عبدالرحمن آل ثانی، در این سفر دیداری نیز با حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران، داشت. پایگاه اطلاع رسانی رئیس جمهوری گزارش داد در این دیدار روحانی گفت: «شهادت سردار سپهبد حاج قاسم سلیمانی، مردم ما را قوی تر و مصمم تر از همیشه کرده است و مسئولیت تمام پیامدهای این اقدام تروریستی در منطقه بر عهده آمریکا خواهد بود و در این زمینه هزینه سنگینی را پرداخت خواهد کرد». روحانی بر ضرورت رایزنی و هماهنگی های بیشتر دو کشور در شرایط کنونی تاکید کرد و گفت: «آمریکایی ها متاسفانه وارد مسیر جدیدی شده اند که می تواند برای منطقه بسیار خطرناک باشد؛ بنابراین در چنین شرایطی رایزنی و هماهنگی نزدیک تر بین کشورهای دوست ضروری است». رئیس جمهوری همچنین تاکید کرد: «در شرایط کنونی از کشورهای دوست و همسایه توقع داریم که با لحن صریح، آمریکا را در این جنایت محکوم کنند؛ چرا که آمریکا یک فرمانده بزرگ نیروهای مسلح ایران را در کشور دیگری با جنایت بارترین شکل به شهادت رسانده است. امیدوارم همه با صدای واحد تروریسم دولتی را محکوم کنیم و کشورهای منطقه وحدت، انسجام و تفاهمات خود را بیشتر از گذشته تقویت کنند». این موضع گیری در آستانه اتفاق ناشناخته ای که در راه است، پیام مهمی برای کشورهای منطقه دارد. روحانی اضافه کرد: «اقدام اخیر آمریکا هم توهین به مردم عراق و نقض حاکمیت ملی عراق بود و هم سردار بزرگی را که مورد احترام همه ایرانیان و منطقه بود، به شهادت رساند».

  وزیر خارجه قطر: در تاریخ هیچ گاه آسیبی از ایران به ما نرسیده است

وزیر خارجه قطر در این دیدار تلاش کرد بر حسن روابط دوحه با تهران تاکید کند. او بر تعمیق و گسترش هرچه بیشتر روابط تهران- دوحه تاکید کرد و گفت: «قطر اهتمام فراوانی به گسترش روابط با ایران دارد و جمهوری اسلامی ایران را کشور همسایه و برادر خود می داند و مصمم هستیم مناسبات و همکاری های خود را با تهران بیش از پیش توسعه دهیم». وزیر خارجه قطر با قدردانی از موضع و حمایت تهران از دوحه گفت: «قطر هرگز حمایت و کمک های ایران را در شرایط بسیار سختی که در آن قرار گرفته بودیم، فراموش نخواهد کرد و خود را در کنار ایران می دانیم». او با بیان اینکه قطر درد و ناراحتی عمیقی را که ملت و دولت ایران در شرایط کنونی از این حادثه تحمل می کنند، درک می کند و به مردم ایران تسلیت می گوییم، گفت: «به هیچ عنوان پیش بینی نمی کردیم که چنین اتفاقی بیفتد و چنین تصمیمی روزی گرفته شود. این گونه اقدامات سابقه نداشته است و از این نظر بسیار ناراحت و نگران هستیم». وزیر خارجه قطر خاطرنشان کرد: «در طول تاریخ هیچ آسیب و ضرری از ایران متوجه قطر نبوده است؛ در حالی که با آنهایی که وجوه مشترک زیادی داریم، دچار مشکل و مزاحمت شده ایم». این موضع گیری، احتمالا کنایه وزیر قطری به روابط این کشور با عربستان سعودی، به عنوان رقیب اصلی ایران و متحد بزرگ ایالات متحده در منطقه است که با تحریم، محاصره اقتصادی و درگیری های سیاسی همراه بوده است.

  تماس روحانی با اردوغان

از سوی دیگر، معاون دفتر رئیس جمهوری از گفت وگوی روحانی با وزیر امور خارجه قطر و رئیس جمهوری ترکیه خبر داد. علیرضا معزی در توییتر نوشت: «رئیس جمهوری بعدازظهر دو گفت وگوی مهم داشت. ابتدا وزیر امور خارجه و فرستاده ویژه امیر قطر با رئیس جمهوری دیدار کرد و بلافاصله اردوغان نیز با ایشان گفت وگوی تلفنی داشت».