آرشیو سه‌شنبه ۲۴ دی ۱۳۹۸، شماره ۷۲۵۵
صفحه آخر
۲۰
حرف روز

چهره های فرهنگی - اجتماعی به سوال «ایران» درباره راهکار برون رفت از وضعیت فعلی پاسخ می دهند

سایه بی اعتمادی را کنار بزنیم

مریم شهبازی

«ناامیدی» و «بی اعتمادی» واژه هایی هستند که این روزها گریبان جامعه مان را گرفته اند. واژه هایی که هرچند کارشناسان طی این سال ها مدام درباره شان هشدار داده اند اما در حال حاضر خود را پررنگ تر از گذشته نشان می دهند. پس از اعلام دیرهنگام علت سقوط هواپیمای مسافربری اوکراین، این واژه ها بیش از پیش به سطح جامعه آمده اند. به همین دلیل با چهره های فرهنگی و فعالان عرصه های مختلف علوم انسانی به گفت وگو نشسته ایم تا راهکارهای برون رفت از این وضعیت خطیر را برایمان بگویند. توصیه آنها توجه به خطر ادامه این روند است و خواهان تلاش مسئولان برای بهبود وضعیت مذکور هستند.

به برطرف شدن شبهات کمک کنید

امیرحسین زادگان مدیرمسئول نشر «ققنوس» یکی از چهره هایی است که ادامه این روند را به ضرر جامعه می داند و معتقد است که ادامه این وضعیت به نفع هیچ کسی نیست؛ او با اشاره به برخی راهکارها برای تلطیف فضای حاکم بر جامعه به «ایران» می گوید:  «دولت و در شکل گسترده تر آن حاکمیت، طی ماجرای شهادت سردار سلیمانی موفق به جلب اعتماد توده عظیمی از مردم شد. هرچند که متاسفانه با پاسخگویی دیرهنگام به چرایی سقوط هواپیمای مسافربری آن را از دست داد.» به گفته حسین زادگان یکی از اثرات منفی و فوری این اتفاقات را طی روزهای اخیر می توان در توقف فعالیت های فرهنگی و حتی دورشدن مخاطبان از تولیدات بخش مهمی از جامعه دید که زیربنای توسعه در همه بخش ها به شمار می آید. مهم ترین مطالبه و حتی درخواست این فعال فرهنگی از مسئولان و حتی اهالی رسانه کمک به برطرف شدن شبهات پیش آمده و بازگویی صادقانه علت های این اتفاق است.

این دیوار شکسته را زودتر ترمیم کنید

علی اکبرفرهنگی، فوق دکترای ارتباطات سازمانی و از اساتید پیشکسوت دانشگاه تهران هم یکی دیگر از کارشناسانی است که از ضرورت تلاش مسئولان و حتی اهالی رسانه برای ترمیم دیوار شکسته اعتماد میان مسئولان و مردم به «ایران» می گوید: «مهم ترین خواسته همه ما، فارغ از اینکه در زمره جامعه دانشگاهی باشیم یا دیگر طبقات اجتماعی این است که مسئولان هر چه زودتر درصدد شفاف سازی برآیند؛ تاریخ نشان داده این مردم از بهترین مردمان هستند و در صورتی که مسئولان صداقت به خرج بدهند از آنان حمایت خواهند کرد.» این چهره دانشگاهی که صاحب تالیفات متعددی در رشته های علوم ارتباطات و مدیریت است ادامه می دهد: «در شرایط فعلی مسئولان چاره ای ندارند جز عذرخواهی صادقانه و از طرفی توجه به اقدامات حمایت گرایانه. متاسفانه این بی اعتمادی گریبان رسانه ها را هم گرفته، امیدوارم اهالی رسانه هم در راستای خواست مردم دست به تحلیل هایی صادقانه از ماجراها بزنند.»

از عواقب ادامه این ناامیدی غافل نشوید

علی اصغر مهاجری، پژوهشگر مسائل اجتماعی و استاد دانشگاه های تهران و شهیدبهشتی هم یکی دیگر از افرادی است که ضمن ابراز گلایه درباره وضعیت رخ داده خواهان توجه مسئولان به عواقب ادامه ناامیدی و بی اعتمادی حاکم بر اجتماع است؛ مهاجری به «ایران» می گوید: «یکی از کلید واژه های مهم جامعه شناسی سرمایه اجتماعی است. این سرمایه هم بدون برخورداری از سه ضلع مهم اعتماد، شفافیت و پویایی در شبکه های ارتباطی و اجتماعی میان مردم فراهم نمی شود.» به گفته این استاد دانشگاه جایگاه این سرمایه در مقایسه با دیگر سرمایه ها از جمله فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و... به حدی است که خدشه دار شدن آن سایر سرمایه ها را ناکارآمد می کند. مهاجری ادامه می دهد: «تنها سرمایه موجود در اجتماع که به مرور زمان نه تنها کاهش پیدا نمی کند بلکه منجر به افزایش دیگر سرمایه ها نیز می شود همین بخش انسانی است. این سرمایه مهم در پی وقوع اتفاقاتی که نیازی به بازتوضیح آنها نیست، تحت تاثیر سنگینی سایه بی اعتمادی خدشه دار شده است.» مهاجری معتقد است سرمایه اجتماعی کشورمان از سوی ضلع های شفافیت و اعتماد با بحران روبه رو شده است؛ او در توضیح بیشتر می گوید: «اتفاقات این سال ها بویژه در یک ماه اخیر و حتی روزهایی که پشت سرگذاشته ایم، خواه ناخواه مهم ترین سرمایه کشورمان را تحت تاثیر قرار داده است. با این حال شهادت سردار سلیمانی به شکل معجزه آسایی بخشی از این اعتماد را به مسئولان بازگرداند، هرچند که در نهایت پاسخگویی دیرهنگام به دلیل واقعه سقوط هواپیمای مسافربری این فرصت را تا حد زیادی سوزاند.» مطالبه این پژوهشگر علوم اجتماعی هم نظیر دیگر کارشناسان علوم انسانی عذرخواهی رسمی از مردم و حتی در صورت نیاز استعفای افرادی است که کناره گیری آنان تا حدی شرایط روحی حاکم بر اجتماع را التیام می بخشد. مهاجری اما پیشنهاد و مطالبه دیگری هم به عنوان یکی از فعالان جامعه شناسی از مسئولان دارد: «راهیابی و بهره گیری از دانش متخصصان و پژوهشگران علوم انسانی به طور خاص و دعوت از جامعه شناسان به طور ویژه در مجلس شورای اسلامی یکی از بهترین راهکارها برای جلوگیری از وقوع مجدد اتفاقاتی است که روح جمعی و به تبع آن سرمایه اجتماعی را خدشه دار می کند.» البته یکی دیگر از مطالبات مطرح شده در گفت و گو با چهره های مذکور، چه چند تنی که به نام آنان اشاره شد و چه آنهایی که خواهان درج نام خود نبودند، شکل گیری احزاب سیاسی به شکل واقعی و از سویی واگذاری بخشی از مسئولیت های اجرایی به تشکل های مردمی در سطح محلی و ملی است.