آرشیو سه‌شنبه ۲۴ دی ۱۳۹۸، شماره ۹۶۸۴
صفحه آخر
۱۲

«رسالت» در گزارشی اثرات مخرب اسباب بازی های خارجی را مورد بررسی قرار داد

غبار فراموشی بر اسباب بازی های سنتی

معصومه شمسینی غیاثوند

بازی یکی از نیازهای اصلی کودکان یک جامعه است و کودکان برای بازی نیاز به اسباب بازی هایی دارند که بتوانند با کنکاش در آن با دنیای پیرامون خود آشنا شوند.  این اسباب بازی ها در عین اینکه می توانند موجب شکوفا شدن استعداد کودکان شوند و از طریق آن رویا و احساساتشان را بروز دهند می توانند اثرات مخربی بر روی کودکان داشته باشد.

طبق آمار اعلام شده بیش از 80 درصد اسباب بازی های تولید داخل، کپی نمونه خارجی هستند و در این میان اسباب بازی هایی که انطباق بیشتری بافرهنگ سنتی و ایرانی دارند سهم ناچیزی را به خود اختصاص داده اند. برای همین می توان گفت در کنار اینکه این اسباب بازی ها می توانند ساعاتی خوش و فرح بخش برای کودکان ایجاد کنند می توانند خطراتی برای آن ها نیز داشته باشند.

نقش اسباب بازی ها در دنیای کودکان

به منظور بررسی اثرات مخرب اسباب بازی ها در فرهنگ ما با برخی از کارشناسان حوزه کودک و نوجوان به گفت وگو پرداختیم. فریبا دلبرنسب، روانشناس بالینی در گفت وگو با «رسالت» در خصوص نقش اسباب بازی در دنیای کودکان می‎ گوید: «اسباب بازی نقش مهمی در زندگی کودکان دارد و آن ها با بازی کردن آینده خود را می سازند. اسباب بازی ها باید مطابق بافرهنگ جامعه ما باشد و کودکان با اسباب بازی خارجی نمی توانند تمرین زندگی کنند. به عنوان نمونه عروسک های باربی کاملا بافرهنگ ما مغایرت دارد؛ این عروسک ازنظر چهره، رنگ مو، رنگ چشم با چهره های ایرانی تفاوت زیادی دارد و برای همین وقتی دختربچه ایرانی با این عروسک بازی می کند تصویر او از زیبایی، چهره و تیپ عروسک باربی است درحالی که این عروسک به هیچ وجه به نژاد و فرهنگ ایرانی شباهتی ندارد.»

این روانشناس بالینی با اشاره به اثرات مخرب عروسک باربی ادامه داد: «دختران دبیرستانی به خاطر شبیه شدن به عروسک باربی رژیم سخت می گیرند درحالی که فرم زن ایرانی شبیه این عروسک نیست. درگذشته عروسک هایی مثل دارا و سارا بافرهنگ ما همخوانی داشت اما این عروسک ها به فراموشی سپرده شدند و برای همین لازم است که فرهنگ سازی شود تا در ساخت و تولید اسباب بازی ها، این موضوع در نظر گرفته شود که بافرهنگ کشور ما هم خوانی داشته باشد.»

دلبرنسب با تاکید برساخت عروسک هایی که با فرهنگ جامعه ما همخوانی داشته باشد، گفت: «در کشور ژاپن عروسک باربی که وارد شد مسئولان این کشور هوشیارانه با آن برخورد کردند و عروسک های مطابق فرهنگ ژاپن را ساختند و به نوعی بافرهنگ کشورهای غربی مقابله کردند، لذا لازم است که با واردات عروسک ها و اسباب بازی هایی که بافرهنگ کشور ما مغایرت دارد به شدت مقابله شود.» 

وی بابیان اینکه در رابطه با اسباب بازی بحث بازی کودکان بسیار مهم است گفت: «کودکان با استفاده از اسباب بازی باید هم لذت ببرند و هم آموزش ببینند و باید اسباب بازی مطابق فرهنگ یک منطقه باشد مثلا اسباب بازی که یک کودک در تهران از آن استفاده می کند با کودک بلوچی  در جنوب کشور لزوما نباید شباهت داشته باشد چراکه سردرگمی روانی ایجاد می کند و ممکن است که آسیب زا باشد.»

این روانشناس بالینی  ادامه داد: «لازم است آسیب های اسباب بازی ها موردبررسی قرار بگیرد و مطابق بافرهنگ جامعه و کشور بومی سازی شود، مثلا درگذشته کودکان تیله بازی می کردند اما به مرورزمان ما این بازی را در کشور بایگانی کردیم و رو به فراموشی رفت درحالی که بازی های قدیم مثل هفت سنگ و تیله بازی می توانست برای کودکان این دوره هم جذاب باشد.»

دلبر نسب در خصوص شکافی که بین نسل ها به وجود آمده است و منجر به فراموشی برخی از بازی های قدیمی شده است، گفت: «رشد سریع عصر دیجیتال و عدم سرعت ما برای رسیدن به دنیای کودکان منجر به شکاف بین روابط کودکان و والدین شده است و برای همین شاهد هستیم که بسیاری از والدین استفاده از بازی های کودکان در این دوره را بلد نیستند درحالی که می توانیم با واردکردن بازی سنتی رابطه بین والدین و کودکان را اثربخش کنیم.»

وی با تاکید بر حضور فعال و همراهی والدین برای بازی کردن با کودکان گفت: «برای همراهی والدین با کودکان آن ها می توانند از قصه های کهن الگو بگیرند و از تمام قهرمان های ملی که مطابق بافرهنگ کشور ما و نه کشور بیگانه هستند اسباب بازی هایی به جای اسباب بازی های خارجی ساخته شود تا کودکان با قهرمانان ملی کشور خودمان آشنا شوند.»

این روانشناس بالینی شکاف نسل ها را نتیجه افزایش سرعت اطلاعات و فناوری بالا دانست و تصریح کرد: «سرعت والدین برای رسیدن به دنیای کودکان کند است و ما نتوانستیم به سرعت اطلاعات و فناوری روز برسیم درحالی که می توانستیم با بازسازی فضای بازی درگذشته در آپارتمان ها کودکان را با بازی ها و اسباب بازی ها گذشته آشنا کنیم اما ما با کنار گذاشتن گذشته باعث شدیم که بازی ها و اسباب بازی های قدیمی و بومی به فراموشی سپرده شود.»

گسترش  تنوع برای تولید اسباب بازی

محمد حیدرپور، جامعه شناس فرهنگی نیز در گفت وگو با «رسالت» در خصوص اثرات مخرب اسباب بازی ها در فرهنگ جامعه می گوید: «متاسفانه در جامعه ما طراحان داخلی و تنوع کارهای آن ها به رسمیت شناخته نشده است و تنها از یک نوع سلیقه خاص برای تولید اسباب بازی استفاده می شود برای همین نمی توانیم اسباب بازی ها را متناسب بافرهنگ سنتی و بومی جامعه تولید کنیم.»

وی با تاکید بر ایجاد تنوع برای تولید اسباب بازی در کشور و اینکه باید دست طرحان داخلی کشور برای تولید اسباب بازی باز باشد، خاطرنشان کرد: «مسئولان ما نباید به دنبال یک سلیقه خاص باشند بلکه باید نخبگان هنری در این رابطه وارد عرصه کار و تولید شوند و محصولی را تولید کنند که موردتوجه کودکان قرار بگیرد.»

این جامعه شناس فرهنگی با اشاره به خلا موجود در جامعه و گسترش شبکه های اجتماعی عنوان کرد: «نباید سبک و سیاق خاصی را در جامعه موردتوجه قرارداد و باید از همه مفاخر ملی کشور از دوره های مختلف ازجمله دوره قبل از اسلام، دوره اسلامی و دوره بعد از پیروزی اسلام هنرمندان و طراحان و افرادی که ذهن شاد و بانشاط دارند با ظرافت هایی که در وجود آن ها است محصولاتی را تولید کنند که موردعلاقه کودکان قرار بگیرد.»

حیدر پور، بابیان اینکه تولید اسباب بازی باید در چارچوب هنری و تنوع فرهنگی از لایه های مختلف هویت فرهنگی در کشور شکل بگیرد، خاطرنشان کرد: «به منظور تولید یک اثر باید دست هنرمندان و طراحان کشور باز باشد و نیاز به مدیریت استراتژیک فرهنگی وجود دارد چراکه تنوعات فرهنگی مختلفی در جامعه ایرانی وجود دارد که با در نظر گرفتن آن ها می توان در این عرصه موفق شد در غیر این صورت صنعت اسباب بازی سازی در کشور به سرنوشت صنعت کفش دچار می شود که با ورود بی رویه محصولات خارجی از کشورهای دیگر  با مشکل مواجه شد برای همین باید دست هنرمندان و طراحان برای تولید محصولات داخلی باز گذاشته شود.»