آرشیو سه‌شنبه ۲۴ دی ۱۳۹۸، شماره ۴۵۶۲
جهان
۶
ترجمه روز

امریکا نگران قدرت راهبردی روسیه در شرق مدیترانه

داگلاس جی فیت

باراک اوباما سیاست عقب نشینی از منطقه خاورمیانه را آغاز کرد و دونالد ترامپ آن را پیش می برد. در نتیجه روسیه در حال ظهور به عنوان یک نیروی نظامی و سیاسی مسلط در منطقه است. مسکو در جنگ داخلی سوریه مداخله کرد و در نجات دولت اسد نقش محوری داشت. این کشور در مذاکرات هسته ای ایران هم نقش محوری داشت و گاهی از وارد آوردن فشار بر ایران حمایت کرد و گاه از ایران در سازمان ملل دفاع کرد. روسیه مهندسی معاهده ای جدید میان پنج کشور حاشیه خزر را به عهده گرفت. این کشور درخصوص پایان دادن به جنگ داخلی سوریه مذاکره کرد.

عملیات نظامی روسیه در سوریه بر جنگ داخلی تاثیر داشت و همچنین قابلیت هایی را به نمایش گذاشت که جسارت، مرگبار بودن، انعطاف پذیری و دسترسی روسیه را نشان داد. روسیه همچنین از سوریه به عنوان زمینی برای آزمایش قابلیت های پیشرفته جنگ الکترونیک استفاده می کند. روسیه از طریق دریای خزر به اهداف شورشیان سوری حمله کرد. روسیه از طریق عملیات دریایی، برد نفوذ نظامی خود را گسترش داده است. حضور روسیه «قواعد بازی» جدیدی را در سراسر خاورمیانه ایجاد کرده و این امر بر توان امریکا و اسراییل برای اقدام آزادانه تاثیر داشته است. تمهیدات روسیه در شرق نیز به این کشور اجازه خواهد داد، سامانه های زیر آبی را به صورت خودکار اجرا، تعمیر و فعال کند. این کشور همین حالا هم از قابلیت های پیشرفته نظارتی، شناسایی و عملیاتی برای محدود کردن کابل های ارتباطی در زیر دریا برخوردار است. زیردریایی های روسی مستقر در سوریه نه تنها می توانند در مدیترانه موشک کروز را به اهدافی دور شلیک کنند، بلکه زیرساخت های زیر دریا را نیز تهدید می کنند.

روسیه دلایل متعددی برای مداخله در شرق مدیترانه برای کمک به متحدان نظام سوریه و به دست آوردن اهرم در برابر امریکا دارد. در هر صورت، بالا بودن بهای جهانی انرژی در زمره منافع منطقه ای مهم روسیه است. اقتصاد روسیه عمدتا تجارت صادرات نفت و گاز است. این امر چندین دهه است که به همین صورت بوده است. روسیه و پوتین برای وجود خود به بهای بالای انرژی نیاز دارند. باعث تعجب است که مقالات زیادی درباره سیاست روسیه در خاورمیانه و دیگر سیاست های خارجی نوشته شده، اما هیچ کدام به این موضوع اشاره نکرده اند. کلید درک اینکه روسیه در منطقه شرق مدیترانه چه می کند، درک این مساله است که این کشور می خواهد در تصمیمات مربوط به انرژی عربستان و دیگر دولت های مهم تولیدکننده، از قدرت نفوذ برخوردار باشد. درک این موضوع به توضیح این مساله کمک می کند که چرا فرض شریک بودن روسیه با منافع امریکا در ثبات خاورمیانه اشتباه است. برعکس روسیه اغلب دقیقا بی ثباتی را ترجیح می دهد، زیرا این امر به فشاری رو به تزاید برای بهای انرژی منجر می شود. روسیه همچنین نفع مهمی در فروش تسلیحات دارد. به دلیل آنکه به منافع تجاری روسیه توجه زیادی نشده است، در اینجا بر آن تاکید می شود، اگرچه سیاست های روسیه صرفا برگرفته از چنین ملاحظاتی نیست.

راهبرد امنیت ملی ترامپ، روسیه را به عنوان یکی از دو کشور دنیا (در کنار چین) می نامد که قدرت، نفوذ و منافع امریکا را به چالش می کشد و می کوشد امنیت و رفاه امریکا را از بین ببرد و مصمم است آزادی و عادلانه بودن اقتصاد را کاهش دهد. روسیه اکنون صاحب قدرت مهمی در سوریه است. سوریه هم در سوی مخالفان و هم در سوی حامیان محور شیعه از اهرم فشار برخوردار است؛ یعنی در ترکیه، عربستان و دیگر دولت های سنی مذهب و نیز در اسراییل. مقامات امریکایی نگران افزایش قدرت نظامی روسیه در شرق مدیترانه هستند؛ اگرچه ترامپ خواستار خروج نیروهای روسیه از سوریه شده است. تحت فشار گذاشتن روسیه برای ترک سوریه حالا که داعش تا حد زیادی از بین رفته به نفع امریکا خواهد بود. مقامات امریکایی به صورت غیرعلنی گفته اند که اسراییل باید چنین فشاری را به روسیه وارد کند. مقامات اسراییلی می گویند در موقعیتی قرار ندارند که با روسیه مانند دشمن رفتار کنند و قابلیت نظامی اسراییل برای مبارزه با روسیه کافی نیست.

در دوران جنگ سرد که اسراییل با امریکا علیه شوروی همکاری کرد، فضای راهبردی متفاوت بود. در آن زمان خاورمیانه در صدر اولویت ها قرار داشت و امریکا از جایگاه نظامی قوی در آن منطقه برخوردار و بر مدیترانه مسلط بود و با جدیت برای محدود کردن نفوذ شوروی کار می کرد؛ اما بعد از جنگ سرد و به ویژه بعد از دولت جورج بوش، سیاست امریکا در قبال منطقه تغییر کرد.

امریکا امروز برنامه ای برای احیای قدرت نظامی دوران جنگ سرد در مدیترانه ندارد. مقامات امریکایی روسیه را برای خروج نیروهایش از سوریه تحت فشار نمی گذارند و در چنین شرایطی انتظار انجام این کار توسط اسراییل انتظاری غیرواقع گرایانه است.

مقامات اسراییلی می توانند در سوریه همکاری لازم را با روسیه داشته باشند و در عین حال به امریکا اطمینان دهند که اقدامات تحریک آمیز روسیه را جدی می گیرند و برای روابط اسراییل با امریکا اهمیت قائلند.

ترجمه: شورای راهبردی روابط خارجی