آرشیو سه‌شنبه ۲۴ دی ۱۳۹۸، شماره ۹۶۸۴
سیاسی
۳

رضا شولن، فعال محیط زیست در گفت و گو با «رسالت»: مشکلات زیست محیطی اولویت همسایگان نیست

گروه سیاسی: محیط زیست امروز نه تنها در ایران بلکه در همه دنیا با چالش های جدی روبه رو شده است. تولید گازهای گلخانه ای توسط وسائط نقلیه، رهاسازی پساب ها و فاضلاب ها و تولید ریزگردها از جمله مهم ترین معضلات زیست محیطی در جهان محسوب می شوند. گسترش آلودگی های زیست محیطی طبیعت را با خسارات فراوانی روبه رو کرده و باعث به خطرافتادن حیات تمامی موجودات زنده به ویژه انسان شده است. 

ایران نیز با توجه به سوء مدیریت ها و مشکلاتی که کشورهای همسایه به وجود آورده اند در بستری از معضلات محیط زیستی قرار گرفته و نقش دیپلماسی در این بخش بسیار پررنگ و تاثیرگذار می شود، درحالی که استمرار این مشکلات می تواند منجر به اعتراضات و در نهایت بروز مسائل امنیتی در کشور شود. 

رضا شولن فعال محیط زیست در گفت وگو با «رسالت» چالش های محیط زیستی کشور را برشمرد و گفت: کشور با چندین مشکل زیست محیطی مواجه است که هرکدام در زمان های مختلف سال بروز پیدا می کنند. در فصل زمستان وارونگی هوا مشکل آلودگی را ایجاد می کند. این مسئله در بسیاری از کشورها حل شده، زیرا منشا آلودگی را شناسایی کرده اند و کاتالیزورهایی دارند که منبع آلودگی را مشخص می کند.

وی ادامه داد: دومین مشکل زیست محیطی را ریزگردها تشکیل می دهند. بسیاری از تالاب های ما به دلیل کمبود آب و سوء مدیریت ها خشک شدند و احیا کردن آن ها بسیار سخت است. در شرایط فعلی باید تالاب های موجود که در خطر نابودی هستند را احیا کنند. در مسئله ریزگردها وزارت امورخارجه نقش بسیار مهمی دارد و باید از دیپلماسی در این زمینه کمک بگیرد. لازم است با کشورهایی مانند عراق که ریزگردها را وارد ایران می کنند، مذاکره شود و یا با مجامع زیست محیطی بین المللی که با این مشکل مقابله می کنند، همکاری های لازم صورت بگیرد.

شولن از دیگر مشکلات زیست محیطی را رهاسازی پساب ها و فاضلاب های صنعتی و شهری عنوان کرد و افزود: رهاسازی فاضلاب ها که به دلیل نبود تصفیه خانه های مناسب و کوچک مقیاس که هزینه بالایی ندارند، مشکلات زیادی ایجاد می کنند. رهاسازی فاضلاب ها در طبیعت کشور را با موج بی سابقه ای از سرطان مواجه می کند، زیرا به محصولات کشاورزی وارد می شود و بیماری های زیادی  ایجاد می کند. 

این فعال محیط زیست تصریح کرد: عدم مدیریت آب یکی دیگر از مشکلات زیست محیطی است، زیرا با وجود میزان متعادل بارش در یکی دو سال گذشته هنوز برنامه ای برای مدیریت منابع آب کشور نداریم. در سال های گذشته سدهای ما لایروبی نشدند و به همین دلیل آب پشت سدها رهاسازی می شوند. از سوی دیگر از آب های زیرزمینی بهره برداری زیادی می شود و چاه های غیرمجاز و برداشت های بی رویه باعث پوک شدن خاک و نشست زمین می شود. 

وی اظهار کرد: کشور ما در منطقه خشک آب و هوایی قرار دارد و خطر کاهش آب های زیرزمینی بسیار جبران ناپذیر است. اگر حمایت ها از آبیاری کشاورزی با استفاده از روش های نوین عملیاتی نشود باعث بروز مشکلات اساسی در کشور می شود. 

شولن درباره وجود قوانین لازم زیست محیطی در کشور گفت: خوشبختانه قوانین مناسب و به روز شده ای مانند قانون هوای پاک وجود دارد، اما سازمان حفاظت محیط زیست باید نقش پررنگ تری در این زمینه ایفا کند، زیرا خلاهای مدیریتی احساس می شود. مشکل اصلی ما در نظارت و اجرای قوانین است، زیرا قوانین پشتوانه اجرایی قوی ندارند و با مشکل بودجه ای هم مواجه هستیم. 

وی بر لزوم تمرکز و نظارت بر اجرای درست قوانین گفت: بررسی طرح ها و اصلاحات قوانین به دلیل بوروکراسی زیاد در کشور زمان زیادی را صرف می کند. به همین دلیل اگر بر اجرا متمرکز باشیم موفق تر خواهیم بود تا این که به دنبال تغییر قوانین باشیم. ما از نظر داشتن قوانین مناسب در راستای حفاظت از محیط زیست نمره متوسط رو به بالا را کسب می کنیم، اما به لحاظ اجرا بسیار ضعیف هستیم. 

شولن درباره اقدامات سازمان حفاظت از محیط زیست در راستای حفظ محیط زیست بیان کرد: بودجه این سازمان پایین است و بیشتر به عنوان سازمان مصرف کننده بودجه به آن نگریسته می شود که نگاه درستی نیست. معتقدم نقش این نهاد بسیار دارای اهمیت و فراسازمانی است و بر بسیاری از ارگان ها تاثیرگذار است. سرمایه گذاری در سازمان حفاظت از محیط زیست باعث می شود فواید آن را در حوزه های بهداشتی، نیرو و کشاورزی در آینده ببینیم. 

این فعال محیط زیست بیان کرد: بعضی از نهادها و ارگان ها این سازمان را در برابر خود می بینند. مدیران این سازمان با تبیین مواضع خود و نگاه های راهبردی محیط زیستی می توانند باعث توسعه پایدار کشور شوند نه این که به نهادی که جلوی رشد سازمان های دیگر را می گیرند، تبدیل شوند. چنین نگاهی باید تغییر کند. 

شولن به قوانین حقوقی در راستای احقاق حقوق محیط زیست در میان کشورها گفت: همه توافقات و پیمان نامه ها در حوزه بین الملل در چارچوب همکاری چندجانبه و منطقه ای است و هیچ کدام قدرت الزام و اجبار ندارند و فقط در حوزه قوانین داخلی کشورشان قدرت اجرایی دارند. در حوزه بین الملل باید اصل بر تعامل سازنده باشد. 

وی در پایان سخنانش تاکید کرد: متاسفانه کشورهای اطراف ما دارای مشکلات امنیتی هستند و محیط زیست از اولویت های آن ها محسوب نمی شود. 

در این وضعیت نقش وزارت امورخارجه پررنگ تر می شود. به عنوان مثال در کشورهای همسایه بیابان زدایی جزء اولویت ها نیست در نتیجه ما باید سرمایه گذاری کنیم تا از آسیب این کشورها در امان باشیم، زیرا وجود ریزگردها بخش هایی از کشور را خالی از سکنه می کند و عوارض بلندمدتی دارد.