آرشیو سه‌شنبه ۲۴ دی ۱۳۹۸، شماره ۵۵۷۶
اقتصاد
۳

جام جم از جزئیات اخذ مالیات از مالکان خانه های 10 میلیارد تومانی و خودروهای یک میلیارد تومانی به بالا در سال 99 گزارش می دهد

ثروتمندان در صف مالیات

محمدحسین علی اکبری

اخذ مالیات از خانه ها و خودروهای لوکس با مصوبه کمیسیون تلفیق بودجه سال 1399. این خبر مهمی بود که در اخبار شهادت سردار قاسم سلیمانی و شلیک موشک های ایران به پایگاه عین الاسد عراق (پایگاه نظامی آمریکایی ها) مورد توجه واقع نشد. بخشی از جزئیات این طرح اخذ مالیات از خانه های بالای ده میلیارد تومان و خودروهای بالای یک میلیارد تومان با توجه به ارزش معاملاتی آن است. ایالات متحده آمریکا از برجام خارج شد و به تبع آن همه تحریم های اقتصادی علیه ایران را با شدت بیشتری بازگرداند. آمریکا قصد داشت صادرات نفت ایران را به صفر برساند، با این که هنوز موفق نشده، اما صادرات قابل چشمگیری اتفاق نمی افتد و درآمد ارزی زیادی نصیب دولت نمی شود. هرچند رهبر معظم انقلاب سال ها سیاست جداسازی نفت از بودجه را به دولت ها پیشنهاد دادند و در سال 92 در قالب یک سیاست کلی به نام اقتصاد مقاومتی بیشتر روی این موضوع تاکید کردند، اما وقتی راه باز بود و امکان فروش نفت وجود داشت دولت ها نتوانستند از این درآمد سهل و شیرین چشم بپوشانند. حضرت سعدی در این باره می فرماید: «علاج واقعه پیش از وقوع باید کرد، دریغ سود ندارد چو رفت کار از دست/ به روزگار سلامت سلاح جنگ بساز، وگرنه سیل چو بگرفت، سد نشاید بست». حال در تنگنای اقتصادی، اعضای کمیسیون تلفیق بودجه مجلس تصمیم گرفتند که تا حدی درآمد دولت از بخش مالیات افزایش یابد.

میزان فرار مالیاتی

 رقم تقریبی که برای فرار مالیاتی اعلام می شود حدود 60 هزار میلیارد تومان است. اما نکته قابل توجه اینجاست که فرار مالیاتی به آن معنا نیست که برخی افراد فعالیت های اقتصادی انجام می دهند و قانون را دور می زنند و مالیات نمی پردازند، بلکه در برخی موارد مربوط به ضعف قوانین است. به عنوان مثال افرادی که دارای خانه و خودروی لوکس بودند تاکنون بدون مالیات اقدام به خرید و فروش می کردند. اکنون با مصوبه کمیسیون تلفیق بودجه مجلس امید می رود قانون مالیات بر عایدی سرمایه و مسکن نیز پس از آن به اجرا در بیاید.

در این میان باید توجه داشت قیمت خودروها در بازار تقریبا مشخص است و اخذ مالیات از خودروهای لوکس، آسان است.  اما شناسایی خانه های میلیاردی کمی دشوار است. ممکن است دوخانه در یک محله و حتی یک ساختمان با امکانات مشابه قیمت های متفاوتی داشته باشند که تعیین قیمت در این زمینه کمی سخت می شود. البته کارشناسان  معتقدند باید ضریبی از قیمت منطقه ای برای دریافت مالیات مشخص شود تا خانه های بالای ده میلیارد تومان قابل شناسایی باشند. برخی کارشناسان هم معتقدند سازمان امور مالیاتی و بدنه دولت در این زمینه باید تصمیم گیری کنند. طرحی که قرار است قانون شود می تواند زمینه ساز خوبی برای زیرساخت مالیات در کشور باشد، اما اجرای نادرست آن ممکن است تبعاتی را به دنبال داشته باشد. در این زمینه پیشنهاد می شود دولت از همین ابتدا زیرساخت مربوط به اجرای این طرح را آماده کند تا عملکرد مناسبی را شاهد باشیم.

با یک گل بهار نمیشه

قطعا اجرای قانون دریافت مالیات از خانه و خودروهای لوکس نمی تواند به مشکلات دولت پایان دهد، اما می تواند سرآغازی باشد برای مسیرهای آتی. در کشورهای پیشرفته طبق قانون مالیات بر عایدی سرمایه  اگر یک خانه و خودرو داشته باشید از پرداخت مالیات معاف و در صورت خرید خانه دوم باید بیش از 60 درصد سود حاصل از آن را به عنوان مالیات به دولت پرداخت کنید. در اقتصادهای پیشرفته هزینه های دولت کاملا از محل مالیات تامین می شود و در ازای آن امنیت و ثبات را در کشور فراهم می کنند اما ظاهرا اجرای برخی قوانین مفید در ایران هنوز مخالفانی دارد که بعضا برای خودشان مضر است.

تصمیم برای بهبود زیرساخت اقتصاد

وحید عزیزی، کارشناس اقتصادی درباره طرح دریافت مالیات از خانه و خودروی گران قیمت گفت: این طرح برای اولین سال است که مطرح شده و آن طور که در قانون دیده شده در پایان هر سال مودیان باید نسبت به پرداخت مالیات تعیین شده اقدام کنند.

وی افزود: افرادی که اقدام به پرداخت مالیات تعیین شده در موقع مقرر نکنند مشمول جریمه خواهند شد و معامله خانه یا خودرو در این شرایط امکان پذیر نخواهد بود.

عزیزی به میزان مالیات تعیین شده در این طرح اشاره کرد و گفت: از خودروها و خانه های لوکس میزان اندکی به عنوان مالیات دریافت می شود و به نسبت قیمتی که تعیین شده، درآمد زیادی را نصیب دولت نخواهد کرد. برای خانه های ده تا 15 میلیارد تومان یک در هزار در نظر گرفته شده است. به بیان بهتر یک خانه ده میلیارد تومانی باید سالانه ده میلیون تومان مالیات پرداخت کند. همچنین برای خودروی یک میلیارد تومانی پنج میلیون مالیات سالانه در نظر گرفته شده است.

این کارشناس اقتصادی گفت: برای قیمت گذاری مسکن بهترین راهی که وجود دارد این است که طبق قانون  مالیات های مستقیم یک ضریب برای ارزش منطقه ای خانه ها تعیین شود. اگر تنها ارزش منطقه ای مورد محاسبه قرار بگیرد به دلیل به روز نبودن سیستم، بسیاری از خانه ها مشمول این مالیات نمی شوند.

وی تاکید کرد: این طرح زمینه ساز اجرای طرح های بعدی خواهد بود و در بخش اول درآمد زیادی را نصیب دولت نمی کند. رقمی که پیش بینی می شود در بخش درآمدهای جدید دولتی قرار بگیرد، حدود 4000 میلیارد تومان است.

عدالت خودبه خود ایجاد نمی شود

محسن کوهکن، عضو کمیسیون تلفیق بودجه 99 در این باره  گفت: طرحی که در کمیسیون تلفیق به تصویب رسید اخذ مالیات از خانه های بالای ده میلیارد تومان و خودروهای بالای یک میلیارد تومان است اما محاسبات ما نشان می دهد درآمد حاصل از این طرح زیاد نیست اما اجرای آن به نفع جامعه و گامی در مسیر عدالت است.

وی با اشاره به این که کشورهای پیشرفته این قانون را سال هاست اجرا می کنند، افزود: در بسیاری از کشورهای پیشرفته صنعتی بیش از نصف  مالیات  را حدود یک درصد جامعه پرداخت می کنند و افراد کم درآمد سهمی در پرداخت مالیات ندارند. حتی در برخی موارد خانوارهای کم درآمد یارانه هایی را از دولت دریافت می کنند. همچنین در برخی کشورها مالیات بر دارایی و ثروت نیز اخذ می شود اما هنوز زیرساخت دریافت این نوع مالیات ها در کشور ما وجود ندارد اما اجرای این قوانین می تواند محکی برای اجرای ابعاد دیگر این قانون باشد.

کوهکن به لزوم وجود یک نظام عادلانه برای اخذ مالیات اشاره کرد و گفت: وقتی افراد دارایی بیشتری در اختیار دارند به این معناست که شرایط کشور به گونه ای بوده که آنها توانسته اند فعالیت اقتصادی داشته باشند درنتیجه باید نسبت به دارایی خود، مالیات بپردازند که این در راستای عدالت اجتماعی است.

عضو کمیسیون تلفیق بودجه 99 ادامه داد: اجرای این قانون در اختیار دولت است و می تواند راه های مختلفی را برای آن تعریف کند. آن طور که در این طرح ذکر شده ارزش معاملاتی خانه و خودرو ملاک عمل است و سختی زیادی در این بخش نیست.

وی در مورد تشخیص قیمت خانه تصریح کرد: کسی که در منطقه سعادت آباد خانه 160 متری در برج دارد باید به دولت مالیات پرداخت کند و شناسایی این مالکان بسیار راحت است. عدالت خودبه خود ایجاد نمی شود بلکه باید قوانین را طوری طرح و تصویب کنیم که در این مسیر قرار بگیریم.

کوهکن تاکید کرد: ملاک دریافت مالیات واحد خانه یا خودروست و اگر کسی دارای چند خانه یا خودرو باشد که ارزش آنها بیش از ده میلیارد و یک میلیارد باشد مشمول پرداخت مالیات نمی شود.

ثروتمندان بهره بیشتری از یارانه می برند

عباس گودرزی، عضو کمیسیون تلفیق بودجه مجلس هم به طرح دریافت مالیات از خانه و خودروهای لوکس اشاره کرد و توضیح داد: افرادی که در جامعه ثروت و دارایی بالایی دارند باید مالیات بیشتری پرداخت کنند و این اولین گام برای تحقق عدالت در کشور است.

وی تاکید کرد: اقشار ثروتمند جامعه از  یارانه های پنهان مانند آب، برق، گاز، بنزین و دیگر حامل های انرژی بیشتر بهره می برند. افرادی که خانه لوکس دارند قطعا در بخش حامل های انرژی مصرف بیشتری نسبت به افراد کم برخوردار جامعه دارند؛ درنتیجه باید مالیات بیشتری بپردازند. به گفته این نماینده مجلس، صاحب یک خودروی یک میلیارد تومانی از یارانه بنزین بهره بیشتری می برد و بنزین را با یارانه دریافت می کند، اما کسی که دارای خودرو نیست از یارانه بنزین بهره مند نخواهد شد. گودرزی با بیان این که اخذ مالیات از ثروتمندان در همه کشورها مرسوم است، تصریح کرد: شکرانه بازوی توانا بگرفتن دست ناتوان است و از نظر عقلایی و شرعی این مالیات باید توسط ثروتمندان پرداخت شود تا دولت بتواند به اقشار آسیب پذیر جامعه کمک بیشتری کند.

کاهش فاصله طبقاتی با مالیات بر ثروت

کمیسیون تلفیق مجلس اخذ مالیات سالانه از خودروها و خانه های لوکس را برای سال آینده تصویب کرد. بر این اساس خودروهای بالای یک میلیارد تومان و خانه های بالای ده میلیارد تومان مشمول مالیات شدند. این مالیات که مالیات بر ثروت محسوب می گردد و کمترین اثرات منفی اقتصادی را دارد، علاوه بر افزایش درآمد دولت، موجب کاهش فاصله طبقاتی و تقویت عدالت در جامعه می شود.

بر این اساس واحدهای مسکونی و انواع خودروهای سواری و وانت دو کابین که دارای ارزش های زیر باشند در سال آینده مشمول مالیات هستند:

واحد مسکونی با ارزش روز معادل ده میلیارد تومان و بیشتر به نرخ زیر مشمول مالیات می شود:

1 نسبت به مازاد 10 تا 15 میلیارد تومان، یک در هزار

2 نسبت به مازاد 15 تا 25 میلیارد تومان، دو در هزار

3 نسبت به مازاد 25 تا 40 میلیارد تومان، سه در هزار

4 نسبت به مازاد 40 تا 60 میلیارد تومان، چهار در هزار

5 نسبت به مازاد 60 میلیارد تومان به بالا، پنج در هزار

بر اساس این مصوبه اگر خانه ای 15 میلیارد تومان ارزش داشته باشد صاحب این واحد مسکونی باید سالانه پنج میلیون تومان مالیات پرداخت کند، اگر خانه ای 25 میلیارد تومان ارزش داشته باشد صاحب آن باید سالانه 25 میلیون تومان مالیات بپردازد.

مالیات خودروهای لوکس

1 نسبت به مازاد یک تا 5/1 میلیارد تومان، 5/0 درصد

2 نسبت به مازاد 5/1 تا سه میلیارد تومان، 1 درصد

3 نسبت به مازاد سه میلیارد تومان به بالا، 5/1 درصد

بر این اساس، خودروی سه میلیارد تومانی، مالیات سالانه 15 میلیون تومان و خودروی پنج میلیارد تومانی نیز مالیات سالانه 30 میلیون تومان را باید پرداخت نماید.

معافیت های این مالیات چیست؟

 بر این اساس، خانه های در حال ساخت، خودرو و ملک در سال تملک، املاک و خودروهای دولتی، خودروهای مونتاژ شده یا به فروش نرسیده در نمایندگی های مجاز از این مالیات معاف شده اند.

سازو کار و ضمانت اجرایی این نوع از مالیات بر ثروت چیست؟

در مورد سازوکار اجرایی این مالیات، وزارت مسکن، راه، سازمان ثبت اسناد، شهرداری ها و وزارت صنعت موظفند امکان دسترسی برخط به اطلاعات مالکیت املاک و نیروی انتظامی موظف است امکان دسترسی برخط اطلاعات مالکیت خودروها را برای سازمان امور مالیاتی کشور فراهم کنند. سازمان امور مالیاتی مکلف است نسبت به تعیین دارایی های مشمول و ارزش آنها حداکثر تا پایان خرداد اقدام و مراتب را به نحو مقتضی به اطلاع اشخاص مشمول برسانند.

انتقال خودرو و خانه لوکس بدون پرداخت مالیات ممنوع است

 طبق این مصوبه همه مشمولان حقیقی و حقوقی مکلفند مالیات مربوط به هر یک از واحدهای مسکونی و خودروهای مشمول تحت تملک خود و افراد تحت تکفل را حداکثر تا پایان بهمن پرداخت کنند.

تعویض پلاک خودروها و ثبت نقل و انتقال املاکی که به موجب این بند برای آنها مالیات وضع شده قبل از پرداخت بدهی مالیاتی مورد انتقال شامل مالیات بر دارایی، نقل و انتقال قطعی و اجاره ممنوع است. متخلف از حکم این جزء در پرداخت مالیات متعلقه مسوولیت تضامنی خواهد داشت.

قانون موقتی که باید دائمی و تکمیل شود

این اقدام کمیسیون تلفیق که بر اخذ مالیات از کالاهای تجملی که به نوعی مالیات بر ثروت محسوب می گردد، قابل تحسین است؛ زیرا در شرایط رکود و کسری بودجه، بهترین اقدام حرکت به سمت دریافت مالیات ها، به ویژه مالیات از ثروت و کالاهای لوکس است.

نکته قابل ذکر در این زمینه، ضرورت بهبود این قانون در سال های آتی و تبدیل شدن آن به قانون دائمی است. به این ترتیب درآمدهای مالیاتی دولت بدون آن که پیامد منفی بر اقتصاد بگذارد، افزایش پیدا می کند و از سوی دیگر این سیاست به بهبود توزیع درآمدها و عدالت در جامعه می انجامد.