آرشیو سه‌شنبه ۲۴ دی ۱۳۹۸، شماره ۴۵۶۲
صفحه آخر
۱۶
در همین حوالی

نگاهی به فضای عکس های نمایشگاه نیم فاصله

پیوند میان تصویر و تصور

منوچهر دین پرست

با پرسه زدن در میان تصاویر و نور و رنگ ها و بدن های متحرک چیزی به نام «نیم فاصله» شکل گرفته که شاید بتوان از این منظومه جذاب و اغواکننده که از یک سو واقعیت را به سخره گرفته و از سوی دیگر می خواهد فضاهای جعلی را در قامت روایتی نوستالژیک - داستانی به کام بیننده معنا دهد؛ بیننده ای که در این فضاهای سرگردان خط کجی را باید پی بگیرد که عکس ها گویی مناسکی در میان نور و رنگ است. ترفندی که عکاس برای عکس های خود برگزیده فضایی نوین در قامتی کهن با روایتی بدیع است، اما شخصیت های مساله دار و فضای مبهم عکس ها، ما را در مرز میان حال، واقعیت و خیال رها می کند.

او با این مرزشکنی می خواهد بیننده را از حالت انزوا بیرون کشیده و جایگاهی تکین و تنها به او دهد که واکنش های هیستریک عکس ها را نه تنها تحمل کند، بلکه خود به پیشگویی درباره عکس ها هم برآید. اما جهان عکس ها را نباید جهانی هراس انگیز تصور کرد، چراکه عکاس می خواهد با ارایه تصاویر جعلی ما را در منظومه ای از تحرک و موقعیت کارناوالی قرار دهد. بیش از آنچه داستان عکس ها گویای روایتی باشد ما مسحور تصاویری هستیم که با خوانش آنها باید پیوندی میان تصویر و تصور ایجاد کنیم. گویی تعمدی از سوی عکاس تحمیل شده که با بازنمایی روایتی از آنچه بر سرنوشت افراد عکس ها رخ داده باید لایه های پیرامونی آنها را در کنش ها و واکنش های بی معنی و معنادار آنها نسبت به یکدیگر دریابیم.

عکس ها در مقام شئی نیز هستند. عکس هایی که با زبان شئی شده می خواهند مضمونی را در لایه های مختلف بیان کنند، چراکه یکی از عرصه هایی که می تواند نقد میکرولوژیک یا ذره نگر را به قصد کشف ساختارهای انتزاعی کلی در آن به کار بست، عباراتی است که در کلام و نوشتار روزمره کاربرد دارند. آنها در حکم نوعی لغزش های زبانی به مفهومی فرویدی اند که از ناخودآگاه خبر می دهند. تمام پدیده ها و اشیا در این عکس ها نشان از همان ارجاع به ناخودآگاهی دارد که می توان آنها را خواند. جست وجو در سطح ابژه ها و اشیا و ادراک پیکربندی های شان و سپس توسل به تحلیل مفهومی در حکم حرکتی است از جزء به کل و برعکس، به واقع شیوه ای است از خواندن که در مواجهه با هر امر جزیی، وساطت تام امر کلی را پیش چشم دارد. این امر جزیی در عکس ها در همان اشیایی دیده می شود که گاه بدون تحرک و گاه یکدست و یکرنگ هستند.