آرشیو دو‌شنبه ۱۶ دی ۱۳۹۸، شماره ۳۶۱۶
جهان
۷

پارلمان عراق در نشستی فوق العاده دولت را به پایان حضور نیروهای آمریکایی ملزم کرد: رای به خروج نظامیان آمریکایی از عراق

عاطفه مرادی

9 سال بعد از آنکه نیروهای آمریکایی با توافقی تصمیم گرفتند خاک عراق را ترک کنند و حدود سه سال پس از بازگشت آنها به این کشور برای مبارزه با گروه تروریستی داعش، حالا پارلمان عراق به اخراج آنها از خاکش رای داد.  

پارلمان عراق روز یکشنبه در جلسه ای فوق العاده خروج نیروهای آمریکایی از این کشور و نقض تمامیت ارضی آن از سوی آمریکا را به رای گذاشت. طرح خروج نیروهای آمریکایی مدت ها بود که در دستور کار مجلس عراق قرار داشت اما تا روز گذشته و فشار ائتلاف سائرون به رهبری «مقتدی صدر» رهبر جریان صدر عراق و ائتلاف فتح به رهبری هادی العامری به آن رسیدگی نشده بود. این جلسه با حضور 180 نماینده از مجموع 328 نفر و به ریاست محمد الحلبوسی پس از آن تشکیل شد که پهپادهای آمریکایی گروهی از فرماندهان ایرانی و حشدالشعبی را در اطراف فرودگاه بغداد هدف موشک های خود قرار دادند. جلسه فوق العاده روز یکشنبه پارلمان عراق تقریبا با سه ساعت تاخیر و ناآرامی در صحن و با سخنرانی عادل عبدالمهدی، نخست وزیر موقت عراق آغاز به کار کرد و با تصویب قطع نامه اخراج نیروهای آمریکایی از عراق به کار خود پایان داد.

عبدالمهدی در سخنان خود به تماس دونالد ترامپ همتای آمریکایی اش پس از حمله معترضان عراقی به سفارتخانه این کشور اشاره کرد که در آن ترامپ از او خواسته عراق نقش میانجی را بین ایران و آمریکا ایفا کند؛ درحالی که هواپیماها و هلی کوپترهای آمریکایی بدون تایید دولت عراق در آسمان این کشور در پرواز بوده اند. نخست وزیر موقت عراق همچنین از قرارش با سردار قاسم سلیمانی گفت؛ دیداری که قرار بوده سلیمانی در آن پیامی را از طرف ایران به عراق به عنوان میانجی میان تهران و ریاض، منتقل کند. او تصمیم گیری درباره اخراج نیروهای آمریکایی را وظیفه پارلمان دانست و دو گزینه برای نمایندگان ترسیم کرد: فورا به حضور نیروهای آمریکایی در عراق پایان دهید و بلافاصله گفت وگوها برای توافق جدیدی را آغاز کنید یا برنامه زمانبندی شده ای را برای خروج این نیروها ارائه دهید. عبدالمهدی خود گزینه اولی را گزینه ارجح توصیف کرد. عبدالمهدی همچنین درحالی که نیروهای حشدالشعبی را بخشی از نیروهای امنیتی عراق دانست، از آمریکا به دلیل عذرخواهی نکردن از بغداد بر سر حمله به پایگاه های این گروه انتقاد کرد.  

حمله تروریستی جمعه سوم ژانویه آمریکا پس از آن انجام شد که حمله راکتی به پایگاه K1 نیروهای آمریکایی در کرکوک منجر به کشته شدن یک نیروی آمریکایی شد. مقامات آمریکایی حزب الله عراق را عامل این حمله معرفی کردند؛ هرچند شواهدی برای اثبات ادعای خود ارائه نداده اند. 29 سپتامبر دو روز بعد از وقوع این حمله، جنگنده های F15 آمریکایی پنج مورد از پایگاه های گردان های کتائب حزب الله عراق در عراق و سوریه را هدف قرار دادند. گستردگی این حمله باعث شد بسیاری از مردم عراق که همچنان در اعتراض به فساد و ناکارآمدی دولتشان در خیابان ها هستند، به سمت سفارتخانه آمریکا در بغداد حرکت و در اطراف آن تحصن کنند. پس از چند ساعت، تحصن به خشونت کشیده شد و تعدادی از معترضان با ورود به سفارتخانه آمریکا بخشی از آن را به آتش کشیدند. دومینوی این حملات تلافی جویانه به حمله تروریستی آمریکا در اطراف فرودگاه بغداد منتهی شد.

با وقوع این اتفاقات تعدادی از نمایندگان مجلس عراق اعلام کرده اند با شکست داعش دیگر ضرورتی برای حضور نیروهای آمریکایی در این کشور نیست. تعدادی از این نمایندگان از جمله عمار الشبلی که در کمیته حقوقی پارلمان عراق عضویت دارند، معتقدند عراق درحال حاضر نیروهای مسلح کارآمدی دارد که از پس مشکلات فعلی این کشور برمی آیند. الزام دولت عراق به لغو درخواست کمک از ائتلاف بین المللی به منظور پایان عملیات نظامی و جنگی در عراق و تحقق پیروزی، یکی از بندهای قانونی است که در پارلمان عراق به رای گذاشته شده است. همچنین دولت عراق باید در راستای پایان دادن به هرگونه حضور نیروهای خارجی در خاک این کشور و جلوگیری از استفاده از حریم هوایی آن به هر دلیلی اقدام کند.

پیش نویس این قطع نامه در حالی در پارلمان عراق مطرح شد که احزاب سیاسی تا پیش از این اختلافات عمیقی در مسائل مختلف با هم داشته اند. ناظران سیاسی و تعدادی از اعضای پارلمان عراق از فراکسیون های سنی و کرد امکان تصویب قطع نامه اخراج نیروهای آمریکایی از عراق را بعید می دانستند. آنها معتقد بودند که حمایت فراکسیون های کرد و سنی از حضور نیروهای آمریکایی در عراق بزرگ ترین مانع در تصویب چنین طرحی است. آنان بر این باور بودند که دولت فعلی عراق، دولت موقت است و اختیار تصمیم گیری درباره چنین موضوعی را ندارد. اما اکنون با تصویب این قطع نامه و در کنار تصمیم گیری جداگانه دولت اقلیم کردستان عراق درباره اخراج نیروهای آمریکایی، اکنون فرضیه استقلال این منطقه با حمایت آمریکایی ها به شدت تقویت شده است. 

نیروهای آمریکایی سال 2003 برای سرنگونی رژیم صدام حسین، دیکتاتور عراق وارد خاک عراق شدند. چهار سال بعد در اواخر سال 2007 با پایان جنگ عراق، روند خروج آمریکایی ها از این کشور آغاز و در سال 2011 تکمیل شد. این خروج براساس توافق دولت جورج بوش، رئیس جمهوری وقت آمریکا و دولت وقت عراق صورت گرفت که در عمل و به صورت رسمی به حضور نیروهای آمریکایی در عراق خاتمه داد و تسهیلات قانونی حضور این نیروها در عراق را متوقف کرد.  

در سال های 2014 تا 2017 هم ز مان با اوج قدرت گیری داعش در عراق، نیروهای آمریکایی که سال 2011 این کشور را ترک کرده بودند، در قالب نیروهای ناتو به عراق بازگشتند تا به دولت عراق در مبارزه با داعش کمک کنند. پس از پایان مبارزه با داعش در عراق با عملیات آزادسازی موصل، حدود پنج هزار سرباز آمریکایی به منظور مشاوره نیروهای امنیتی در عراق ماندند. با حمله تروریستی روز جمعه حضور همین نیروهای آمریکایی در عراق زیر ذره بین قرار گرفته است. بسیاری از معترضان عراقی هم با وجود مخالفت با سیاست های کشورهای ثالث در این کشور باز هم خواهان خروج نیروهای آمریکایی از کشورشان شده اند. 

این معترضان به این موضوع اعتراض دارند که چرا آمریکا باید فرماندهان ارشد کشور دیگری را در خاک آنها هدف و کشور آنها را در آستانه درگیری های شدیدتری قرار دهد. رهبران شیعه عراقی هم که در بسیاری از موارد با هم و البته با معترضان اختلاف نظر دارند، در این موضوع در یک جبهه قرار گرفته اند و در اقدامی که کمتر در میان رهبران سیاسی عراق دیده شده، یک صدا خواهان خروج نیروهای آمریکایی از این کشور شده اند.

در همین حال برخی از تحلیلگران نظامی آمریکایی معتقدند اگر آمریکا به دنبال جنگ با ایران نیست، بهترین راه خروج نیروهایش از عراق است. جو کنت از نیروهای مسلح بازنشسته آمریکایی که بیش از 20 سال در ارتش آمریکا خدمت کرده، اکنون نسبت به وقوع جنگ میان ایران و آمریکا در عراق هشدار داده است: شاید آغاز یک جنگ آسان باشد اما خارج شدن از آن به مراتب کاری دشوارتر است. پیش از آغاز چنین جنگی آمریکا باید از خود بپرسد کدام بخش از امنیت ملی آمریکا در عراق در خطر است؟ پاسخ واشنگتن قطعا این است که باید از سفارت و پایگاه های امنیتی در عراق حفاظت شود.

تحلیلگران آمریکایی اما این سوال را مطرح می کنند که دلیل حضور نیروهای آمریکایی در عراق که حالا حفاظت از آنها به یک اولویت تبدیل شده، نابودی داعش، ایجاد ظرفیت مبارزه در نیروهای عراقی و کمک به رشد اقتصادی این کشور بوده است؛ اما هیچ یک از این مسائل آنچنان دغدغه مردم آمریکا نیست که دولتش برای پاسخ به آن مجبور شود هزاران نفر را در این کشور مستقر کند.

کنت در یادداشتی که برای فاکس نیوز نوشته، آورده است: هیچ دلیلی برای ما وجود ندارد تا منتظر رای پارلمان عراق درباره خروج نیروهای آمریکایی از عراق باشیم. ما باید پیش از آنکه هدف قرار بگیریم، این کشور را ترک کنیم. اگر ما همین پنج هزار نیرویمان را در عراق نگه داریم یا نیروهای بیشتری در این کشور مستقر کنیم به دلیل حمله ای که علیه نیروهای ایرانی انجام دادیم، احتمالا وارد جنگی می شویم که خروج از آن غیرممکن است. به عنوان یک سرباز بازنشسته نیروهای ویژه ارتش با 11 ماموریت خارجی و شوهری که همسرش را سال گذشته حین خدمت در سوریه از دست داد، من هزینه های وحشتناک جنگ را می دانم. حالا با تصویب اخراج نیروهای آمریکایی در پارلمان عراق باید دید دونالد ترامپ چگونه با تبعات تصمیم خودسرانه اش کنار می آید و به قانون گذاران آمریکایی چه پاسخی می دهد اما سوال اصلی اینجاست که آیا رئیس جمهوری آمریکا که تا اینجا به هیچ بندی از قواعد بازی پایبند نبوده، با چنین طرحی حاضر می شود نیروهای آمریکایی را از عراق خارج کند یا خیر؛