آرشیو چهار‌شنبه ۲۵ دی ۱۳۹۸، شماره ۷۲۵۶
ایران اجتماعی
۱۵

مدیر «دفتر فرهنگ معلولین» در گفت و گو با «ایران»: پرونده افراد دارای معلولیت در ناهنجاری ها سفید است

گفتگو: پرستو رفیعی
حضور فعالانه افراد دارای معلولیت در عرصه های مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی باعث شده همواره در کنار افراد عادی موفق جامعه، افراد دارای معلولیت موفق هم به چشم بخورند. این درحالی است که این گروه از جامعه هنوز برای رسیدن به جایگاه مطلوب در جامعه با مشکلات متعددی مواجه هستند. برای آشنا شدن با مشکلات موجود در مسیر پیشرفت این افراد با محمد نوری، مدیر «دفتر فرهنگ معلولین» که یک تشکل فرهنگی مردم نهاد و غیر دولتی است به گفت و گو نشسته ایم:
افراد دارای معلولیت با اختلال مستمر و قابل توجهی در سلامت خود مواجه هستند، به طوری که در بسیاری از موارد این اختلال باعث کاهش استقلال فرد در زمینه های اجتماعی و اقتصادی خواهد شد. با این وجود در بسیاری از کشور های توسعه یافته این قشر از جامعه مورد توجه ویژه هستند. به نظر شما دلیل این توجه و حمایت چه می تواند باشد؟

بر خلاف آنچه بسیاری از افراد جامعه گمان می کنند افراد دارای معلولیت توانمندی های بسیاری دارند. این گروه از جامعه به دو دلیل درمرکز توجه مسئولین بسیاری ازکشورهای جهان قرار گرفته اند. نخست اینکه افراد دارای معلولیت در ناهنجاری ها پرونده سفید دارند به این معنا که کمتر از 10 درصد از آنها در مراجع قضایی پرونده دارند. این واقعیت و باور جهانی باعث شده دیدگاه جامعه نسبت به معلولین مثبت شده و تلاش برای سرمایه گذاری جهت توانمند ساختن آنها افزایش یابد.

اما دومین عاملی که باعث تمایل جامعه برای سرمایه گذاری و استفاده از توانایی های افراد دارای معلولیت شده استعداد ذاتی این افراد است. در حقیقت به دلایل مختلفی از جمله دلایل زیستی برخی از توانایی ها در این افراد بیش از سایر افراد جامعه است برای مثال حس لامسه به عنوان یکی از توانایی های ویژه و برجسته در نابینایان شناخته شده است که می توان از آن بهره برد.

در سه یا چهار دهه اخیر در جهان مدرن دیگر نفت، معادن و سرمایه های مادی تضمین کننده رفاه کشورها محسوب نمی شود و به اعتقاد کارشناسان این نیروی انسانی خلاق و مبتکر است که می تواند جامعه را به سمت موفقیت و رفاه سوق دهد. از نظر شما افراد دارای معلولیت چه سهمی در نیروهای خلاق یک جامعه دارند؟

افراد دارای معلولیت از بهره هوشی بالایی برخوردارند. از این رو می توان گفت این گروه از جامعه انسان های خلاق و سپید پرونده ای هستند که با حمایت و توانمندسازی می توان از آنها به عنوان سرمایه های ارزشمند و عامل موفقیت جامعه نام برد.

با وجود تاکید پژوهشگران و کارشناسان بر توانمندی های بالای افراد دارای معلولیت، متاسفانه در کشور ما همانند بسیاری از کشورهای جهان از این قشر به درستی حمایت و استفاده نمی شود به نظر شما دلیل این موضوع چیست؟

موانع مختلفی در مسیر بکار گیری این افراد در جامعه وجود دارد که از میان آنها می توان به موانع فرهنگی اشاره کرد. متاسفانه ما هنوز نتوانسته ایم منابع فرهنگی ایرانی را پالایش کرده، به روز درآورده و در اختیار مردم قرار دهیم.

فرهنگ سازی یعنی به روز کردن پیشینه و فرهنگ و هویت یک کشور و این امر نیازمند تلاش بسیار است.

رودکی یک نخبه نابینا و عامل فخر ایرانیان است اما تاکنون چقدر در مورد رودکی برنامه ساخته شده یا چقدر در کتاب های درسی به او پرداخته شده است؟ این درحالی است که شناساندن او به جامعه باعث می شود مردم بیشتر به این قشر از جامعه اعتماد کنند و به آنها کار دهند.

بسیاری از کشورهای پیشرفته، موضوع حضور افراد دارای معلولیت در عرصه های مختلف جامعه را پذیرفته اند و برای حمایت از آنها برنامه ها و سرمایه گذاری های قابل توجهی ارائه داده اند ما در بهره برداری از این فرهنگ مدرن چقدر موفق بوده ایم؟

متاسفانه ما از فرهنگ مدرن تنها قسمت توانبخشی را گرفتیم و مسائل علوم انسانی مانند اخلاق و بحث های زیرساختی فرهنگی مانند رشته مطالعات معلولین را مورد توجه و استفاده قرار نداده ایم. متاسفانه ما در ایران یک دانشگاه برای معلولین که رشته معلولیت را تدریس کند نداریم شاید بگویید دانشگاه توانبخشی بهزیستی اما حقیقت این است که این دانشگاه هم مانند دانشگاه تهران است و در آن رشته هایی نظیر جامعه شناسی معلولین، مرجع شناسی معلولین و آسیب شناسی فرهنگی معلولین وجود ندارد. به طور کلی باید بگویم که متاسفانه دستاوردهای مدرن به ایران نیامده و ما از آنها استفاده نمی کنیم.

از نظر حقوقی آیا تصویب قانون حمایت از معلولین توانسته گام موثری در احقاق حقوق این قشر از جامعه بردارد؟

بله قانونی برای این قشر از جامعه تصویب شده است که به خودی خود خوب است اما درست اجرا شدن آن مهم است. متاسفانه این قانون روح ندارد انعطاف پذیر نیست و تحرک قابل توجهی ایجاد نمی کند.

بسیاری از افراد دارای معلولیت تحصیلات دانشگاهی دارند اما در هنگام ورود به بازار کار با مشکلات بسیاری مواجه هستند دلیل این امر را چه می دانید؟

دریافت مدرک دانشگاهی مانند لیسانس، فوق لیسانس و دکترا نمی تواند به توانمندسازی افراد دارای معلولیت کمک کند. آنها باید در دانشگاه ها مهارت بیاموزند تا بتوانند وارد بازار کار شوند. منبت و معرق کاری نمی تواند هزینه زندگی این افراد را تامین کند اما آنها می توانند با کسب مهارت در زمینه تحصیل خود یا حتی مشاغل فرهنگی براحتی هزینه معاش خود را تامین کنند.

ما باید به معلولین مشاغل فرهنگی را آموزش دهیم. خوشبختانه در ایران 200 یا 300 عنوان شغل فرهنگی وجود دارد.

نمایه نگاری، چکیده نویسی کتاب ها گزارش نویسی، رمان نویسی، خبرنگاری و حتی تدریس خط بریل همگی مشاغلی هستند که می توانند یک فرد دارای معلولیت را به جایگاه مناسبی در جامعه برسانند و درآمد خوبی هم داشته باشند.

بهتر است بدانیم درحالی که در کشور ما به مناسب سازی بیش از فرهنگ بها داده می شود در کشورهای پیشرفته مانند انگلیس برای افراد دارای معلولیت دوره های کارآموزی کار و مهارت گذاشته می شود تا پس از فارغ التحصیلی بتوانند وارد بازار کار شوند و مستقل زندگی کنند.