آرشیو چهار‌شنبه ۲۵ دی ۱۳۹۸، شماره ۷۲۵۶
ایران اجتماعی
۱۴
یادداشت

ازدواج معکوس را سپید و سیاه نبینیم

رویا بلوری

درباره ازدواج و رابطه زن و شوهری از منظر های مختلفی می توان سخن گفت و در نتیجه احتمالا نتیجه های مختلفی هم گرفت. به طور مثال روانشناسان این موضوع را بیشتر از بعد فردی و روحی و روانی مورد بررسی قرار می دهند ولی جامعه شناسان در عین پذیرفتن این نتایج، چون از ابعاد دیگری به موضوع نگاه می کنند به نتایج دیگری هم اذعان دارند، بنابراین طبیعی است که دیدگاه جامعه شناختی بیشتر به ابعاد اجتماعی این موضوع بپردازد.

هرچند هرگونه اظهار نظر قطعی و تحلیلی در این مورد نیاز به پژوهش های تجربی دارد ولی در عین حال با توجه به آمارهای موجود، گمانه زنی هایی می توان انجام داد. بر طبق آمار ارائه شده توسط منابع رسمی، از کل ازدواج های ثبت شده حدود 11درصد بین زوج هایی بوده است که سن زنان بیشتراز مردان بوده است که اصطلاح «ازدواج معکوس» را برای آن به کار می برند. مشخص است که از منظر عاطفی، روانشناسان حرف های بیشتری که گاه متضاد هم هست گفته اند از جمله اینکه، موفقیت یک ازدواج به سطح بلوغ و تجربیات دو طرف بستگی دارد؛ واقعیت این است زمانی که پای عشق و ازدواج به میان می آید فاصله سنی چندان اهمیتی ندارد اما تجربه به ما می گوید هر چه فاصله سنی دو طرف کم باشد شانس ساختن عشقی ماندگار برایشان بیشتر است اما روانشناس دیگری برعکس می گوید که گاهی اوقات، پسر یا دختر به دنبال جایگزین هستند به عنوان مثال یک پسر، همسر انتخاب نمی کند بلکه مادر انتخاب می کند تا نیازهای مادرانه اش را جبران کند، غذایش را بدهد، از او مراقبت کند و از عاطفه ای که در رابطه مادرانه وجود دارد بهره ببرد و بالعکس یک دختر نیز ممکن است همسر انتخاب نکند بلکه یک بچه را انتخاب کند.

به طور کلی می توان گفت در جامعه ما همه چیز بسرعت در حال تغییر است و به سبب ارتباطات گسترده با دنیای مدرن از بعد فرهنگی و اقتصادی و مخصوصا شناختی دچار تغییرات زیادی شده ایم. پایبندی نسل امروز به هنجارهای سنتی نسبت به شرایط ازدواج کم رنگ شده است. یکی از همین سنت ها بیشتر بودن سن مرد نسبت به زن در یک زوج است، یعنی به طور معکوس مشاهده می شود مردهای جوان ازدواج هایی می کنند که در آن زن می تواند با فاصله سنی قابل توجه از آنها بزرگ تر باشد.

آنچه اهمیت دارد این است که به هیچ عنوان نباید بر این پدیده ارزش گذاری کرد و آن را سیاه یا سپید دید. ما بخواهیم یا نخواهیم تغییراتی در الگوی ازدواج خانواده در حال رخ دادن است. چنانچه بر اساس آخرین آمار سازمان ثبت احوال ایران تنها در 9 ماه اول 95، 942 مورد ازدواج مردان 20 تا 24 سال با زنانی بزرگ تر از خود در رده های سنی مختلف ثبت شده است.

گذشته از تحولات عمیق فرهنگی و شکسته شدن تابوهای بسیار نزد نسل امروز، به نظر می رسد عواملی چون مدرک گرایی و علاقه به تحصیل دربین زنان یا بالا بودن سطح توقعات و ایده آل گرایی در امر ازدواج، تمایل به اشتغال و استقلال مالی در خانم ها نیز موجب تاخیر انداختن تصمیم به ازدواج در آنها می شود و در نتیجه این تاخیر که عبور از سن عرفی ازدواج را به دنبال دارد، در اینجا دو انتخاب برای این دسته از زنان به وجود می آید؛ یکی اینکه به طور سنتی با مردی ازدواج کنند که چند سال از خود بزرگ تر باشند که به نظر می رسد انتخاب یک مرد در آستانه میان سالی خوشایند این زنان نباشد. انتخاب دوم هم مردان هم سن یا جوان تر است.

همچنین نباید این موضوع را نادیده گرفت که برخی دختران و پسران صرفا به خاطر عشق و علاقه ای که دارند مساله سن را نادیده می گیرند؛ البته این افراد غیر از مساله سن، ممکن است حتی مسائل دیگر را هم مدنظر قرار ندهند که در این مواقع احتمال بروز مشکلات طی زندگی زناشویی بالاست. تنها سن نمی تواند موجب جدایی احتمالی باشد و حتی بالعکس زوج ها با روبه رو شدن با واقعیات و اعمال مدیریت مشترک می توانند بر مشکلات خود فایق آیند.