آرشیو چهار‌شنبه ۲۵ دی ۱۳۹۸، شماره ۲۲۳۸۲
دانشگاه
۸

آموزش عالی و بودجه ریاضتی در سال 99!

لایحه بودجه 99 توسط دولت تقدیم مجلس شورای اسلامی شد و سازمان برنامه و بودجه، سهم دانشگاه ها از بودجه سال آینده را مشخص کرد؛ سهمی که هرچند روی کاغذ با افزایش 10 درصدی روبرو بوده؛ اما با توجه به رشد قیمت ها بعید است کفاف هزینه های دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی را بدهد.

بودجه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در لایحه بودجه سال 99، مبلغ 209 هزار و 13 میلیارد و 476 میلیون ریال بودجه هزینه ای و تملک دارایی سرمایه ای (عمرانی) است. بودجه مصوب امسال وزارت علوم 134 هزار و 287 میلیارد و 11 میلیون ریال بوده و حالا در ظاهر با رشدی قابل توجه روبرو شده؛ اما دانشگاهیان را به آینده ای درخشان امیدوار نمی کند.

دانشگاه ها با معضلات بسیاری روبرو هستند؛ معضلاتی که تقریبا تمامی آنها ریشه در کسری بودجه دارد. افزایش حقوق کارمندان، استادان و اعضای هیئت علمی در سال آینده را نیز باید به چالش های مدیریت مالی دانشگاه ها اشاره کرد. دولت در لایحه بودجه سال آینده، میزان افزایش حقوق کارمندان را 15 درصد تعیین کرده؛ درصدی که حتی از نظر نمایندگان مجلس شورای اسلامی با وضعیت تورمی منطبق نیست.

بیشترین سهم از بودجه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به دانشگاه های سطح یک کشور به ویژه دانشگاه های بزرگ پایتخت تعلق می گیرد؛ رقمی که در لایحه بودجه 99 افزایش یافته است؛ اما تعداد بالای دانشجویان و بودجه مورد نیاز برای فعالیت های علمی، پژوهشی و فرهنگی و البته تامین امکانات رفاهی سبب شده روسای دانشگاه ها همیشه از کمبود یا تاخیر در تخصیص بودجه گلایه کنند.

دانشگاه تهران، دانشگاهی است که بودجه ای به مراتب بیشتر از دیگر دانشگاه ها دریافت می کند. این دانشگاه 25 دانشکده، 9 پردیس و 11 مرکز پژوهشی دارد و بنابر اعلام موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، بیشترین تعداد دانشجو را در بین دانشگاه های وابسته به وزارت علوم داراست. این دانشگاه بیش از 55 هزار دانشجو دارد که تعداد قابل توجهی از آنها، از شهرستان های دور و نزدیک به پایتخت می آیند و طبیعتا تامین خوابگاه، امکانات رفاهی و البته تغذیه برای این دسته از دانشجویان، بار مالی سنگینی را به دانشگاه تحمیل می کند.

بودجه دانشگاه تهران در سال جاری 602 میلیارد و 879 میلیون و 500 هزار تومان بود و در بودجه سال آینده 688 میلیارد و 684 میلیون تومان برای این دانشگاه در نظر گرفته شده است. همچنین در حالی که دانشگاه هایی مانند صنعتی شریف، صنعتی امیرکبیر و علم و صنعت ایران از شهرت بیشتری در بین مردم برخوردارند؛ اما دومین دانشگاه از نظر دریافت بودجه، دانشگاه شهید بهشتی است.

این دانشگاه در سال 98، ردیف بودجه ای 392 میلیارد و 483 میلیون و 700 هزار تومانی داشت و در سال 99، مبلغ 423 میلیارد و 775 هزار و 200 میلیون تومانی دریافت خواهد کرد. با توجه به جمعیت 20 هزار نفری دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی، اوضاع برای این دانشگاه به مراتب بهتر از دانشگاه تهران بوده؛ چراکه تعداد دانشجویان این دانشگاه تقریبا نصف تعداد دانشجویان دانشگاه تهران است.

دانشگاه های فردوسی مشهد و دانشگاه تبریز بعد از دانشگاه تهران، پرجمعیت ترین دانشگاه های دولتی ایران هستند؛ البته دانشگاه های پیام نور، جامع علمی کاربردی و فنی و حرفه ای بیشترین تعداد دانشجو را دارند؛ اما دانشگاه های تهران، فردوسی مشهد و تبریز بیشترین تعداد دانشجو را در بین دانشگاه های وابسته به وزارت علوم دارا هستند.

البته نکته مهم این است که تقریبا هیچ دانشگاهی بودجه را به صورت کامل دریافت نمی کند. رئیس دانشگاه علم و صنعت آذرماه سال جاری میزان تخصیص بودجه دانشگاه تحت امرش را حدود 54 درصد عنوان و اظهار امیدواری کرد اعتبارات سال 99 به گونه ای باشد که بتوانند برنامه های راهبردی دانشگاه را اجرا کنند.

از سوی دیگر مشکلات صنفی دانشجویان با توجه به فراگیری فضای مجازی در سال های اخیر و بازتاب وسیع کوچک ترین اتفاقات در شبکه های اجتماعی بیش از پیش نمود داشته و از تجمع و تحصن در اعتراض به غذاهای بی کیفیت دانشجویی تا ساختمان های فرسوده که هرازگاهی ناامنی دانشگاه را به دانشجویان یادآوری می کند، به خبرهایی تکراری در رسانه ها تبدیل شده است.

براساس اعلام مرکز آمار، میانگین افزایش قیمت اقلام خوراکی در فروردین 98 نسبت به فروردین 97 برای 10 دهک هزینه ای در سراسر کشور برابر 85/3 درصد بوده است؛ افزایشی که در 10 ماه اخیر نیز با شیب صعودی همراه بوده است. طبیعتا قیمت و کیفیت غذاهای دانشجویی نیز تحت تاثیر تورم قرار گرفته اند. نرخ رسمی ژتون غذای دانشجویان برای سال تحصیلی جاری، رشدی 10 درصدی داشت؛ اما از آنجایی که آشپزخانه و سلف دانشگاه های کشور به صورت مناقصه ای واگذار می شود، پیمانکاران نیز حاشیه سود را در اولویت قرار می دهند و کیفیت غذا را فدا می کنند.

دانشجویان دانشگاه های امیرکبیر، علم و صنعت ایران و سهند تبریز از جمله دانشجویانی بوده اند که در اعتراض به کیفیت نامطلوب غذاهای دانشگاه، دست به اعتصاب و تحصن زده اند. البته دانشجویان تنها معترضان وضعیت متاثر از کمبود بودجه در دانشگاه ها نیستند. استادان دانشگاه مانند دیگر اقشار جامعه، حقوق دریافتی خود را ناکافی می دانند و تصمیم خبرساز مجلس شورای اسلامی نیز بر حجم نارضایتی آنها افزود. تابستان سال جاری، رئیس مجلس شورای اسلامی در مکاتبه با رئیس جمهور، تبصره ای به ماده 2 و بند 5 قانون مدیریت خدمات کشوری اضافه و تاکید کرد اعضای هیئت علمی دانشگاه ها را دیگر مستثنی از رعایت سقف حقوق نمی داند؛ تبصره ای که با اعتراض جامعه دانشگاهی روبرو بود.

در عین حال، تعدادی از اعضای هیئت علمی دانشگاه های مختلف کشور، با گلایه از درگیری استادان دانشگاه با دغدغه معیشتی یادآور شدند استادی که از نظر مالی تامین نباشد، نه می تواند فارغ التحصیل ماهری تربیت کند و نه فعالیت های پژوهشی باکیفیتی انجام دهد. در همین رابطه معاون اداری، مالی و مدیریت منابع وزارت علوم آبان ماه سال 98 صراحتا اعلام کرد در صورت تخصیص نیافتن حداقل بودجه، بخشی از دانشگاه ها در پرداخت حقوق استادان با مشکل مواجه می شوند و نمی توانند حقوق کارکنان و قراردادهای مرتبط با پخت وپز سلف، فضای سبز یا آسانسور را پرداخت کنند.

در شرایط تحریم، نیاز به تکیه بر توانمندی های دانشگاه بیش از پیش احساس می شود. هرچند دولت با برگزاری نشست هایی نشان داده در حال بهره گیری از ظرفیت دانشگاه ها برای مقابله با فشار تحریم های آمریکاست؛ اما وقتی بودجه لازم و کافی برای حمایت از پژوهش به دانشگاه ها اختصاص نیابد، نمی توان انتظار خروجی های با کیفیت و مطلوب در راستای حل مسائل کشور داشت؛ حتی مدیرکل دفتر برنامه ریزی و سیاست گذاری پژوهشی وزارت علوم در گفت وگو با اصحاب رسانه، تاکید کرد نظام ارتقا، انگیزش، تشویق و حمایت مالی باید به گونه ای عمل کند که در راستای اهداف عالی و نیازهای اصلی جامعه باشد.

به نقل از ایسکانیوز؛ پژوهش موتور محرک هر جامعه ای است؛ به ویژه وقتی صاحبان قدرت، کشوری را در تنگنا قرار می دهند و راه های ارتباطی را محدود و مسدود می کنند، توان داخلی تنها روزنه امید برای برون رفت از بحران و کاهش فشار اقتصادی بر مردم است.

در چنین شرایطی دولت باید نگاهی ویژه به وزارتخانه های آموزش و پرورش و علوم، تحقیقات و فناوری به عنوان متولیان آموزش در کشور داشته باشد؛ اما لایحه بودجه 99 نشانی از امیدواری به آینده آموزش عالی در کشور ندارد!