آرشیو چهار‌شنبه ۲۵ دی ۱۳۹۸، شماره ۷۲۵۶
سیاسی
۲

سخنگوی وزارت خارجه ایران: اقدام اروپا از موضع ضعف است

دست اروپا روی ماشه برجام

گروه سیاسی: ناکامی انگلیس، آلمان و فرانسه، سه کشور اروپایی طرف توافق هسته ای در محقق کردن منافع اقتصادی ایران، باعث شد این کشورها در اقدامی مدعی جویانه بر ماشه برجام دست بگذارند. یک روز بعد از بیانیه مشترک سه کشور که از ایران خواسته بودند به اجرای تعهدات برجامی اش بازگردد، این بار فعال کردن مکانیسم ماشه به عنوان یک اهرم بازدارنده جهت تحت فشار قرار دادن ایران در دستور کار آنها قرار گرفته است. بر اساس بند 37 برجام، ساز و کار حل اختلاف این توافق که «مکانیسم ماشه» خوانده می شود به طور خودکار می تواند در نهایت تمام تحریم های بین المللی گذشته ایران را بار دیگر فعال کند.

بر اساس این بند، اگر هر یک از سه کشور اروپایی امضاکننده برجام به این نتیجه برسند که ایران توافق را نقض کرده می توانند روند بررسی اختلاف را به جریان بیندازند که ظرف مدتی کمتر از 65 روز این مساله به شورای امنیت ارجاع داده خواهد شد و این شورا ممکن است از سرگیری سریع تحریم ها علیه ایران را تصویب کند.  پس از آن، شورای امنیت نیز 30 روز فرصت دارد تا درباره استمرار تعلیق تحریم ها یا بازگرداندن آنها قطعنامه صادر کند. اگر در این مدت، شورای امنیت نتواند در این خصوص قطعنامه صادر کند، تمام تحریم های شورای امنیت سازمان ملل که قبل از برجام برقرار شده بودند، به طور اتوماتیک بازمی گردند. نکته مهم این ساز و کار، این است که بازگشت تحریم ها، قابل وتو نیست.  حالا دیپلمات های اروپایی خبر داده اند که سه کشور نهایتا به نتیجه رسیده اند که این مکانیسم را فعال کنند. به اعتقاد آنها هدف از به جریان انداختن ساز و کار ماشه، مذاکره با ایران و تلاش برای قانع کردن آن کشور به تغییر تصمیم خود و بازگشت به اجرای برجام است و هدف این نیست که این توافق لغو و تحریم های بین المللی علیه ایران از سر گرفته شود.

رجوع اروپا به مکانیسم ماشه 10 روز پس از آن صورت می گیرد که ایران گام پنجم و نهایی کاهش تعهدات برجامی اش را اعلام کرد و توضیح داد که در گام پنجم آخرین مورد کلیدی از محدودیت های عملیاتی خود در برجام، یعنی محدودیت در تعداد سانتریفیوژها را کنار می گذارد.  پیشتر مقام های ایرانی در 18 اردیبهشت سال جاری یعنی سالگرد خروج امریکا از برجام، رسما کاهش برخی تعهداتش در چارچوب این توافق را در قالب چند گام آغازکرده بود.

جمهوری اسلامی پیشتر بازگشت تحریم های شورای امنیت را خط قرمز خود اعلام و تاکید کرده  طبق برجام، تهران  حق دارد به تلافی تامین نشدن انتظاراتش از این توافق، تعهدات خود را کاهش دهد اما هرگاه تمامی انتظاراتش برآورده شود، آماده است بار دیگر تعهدات خود را اجرا کند.

 ایران: اتفاق جدیدی نیفتاده است

سخنگوی وزارت امور خارجه بیانیه سه کشور اروپایی مبنی بر آغاز فرآیند حل و فصل اختلافات در برجام را موضعی منفعلانه و از سر ضعف توصیف کرد. به گزارش ایرنا، سید عباس موسوی در این رابطه گفت: «ابتدا اقدام سه کشور اروپایی یک اقدام کاملا انفعالی و از موضع ضعف به شمار می رود. فرآیند حل و فصل اختلافات در برجام را جمهوری اسلامی ایران از یکسال و اندی پیش و با ارسال نامه های رسمی از سوی وزیر امور خارجه به هماهنگ کننده کمیسیون مشترک برجام آغاز کرده و لذا نه به لحاظ فرآیندی و نه به لحاظ عملی اتفاق جدیدی نیفتاده است.»

موسوی در توضیح بیشتر با اشاره به اینکه کاهش تعهدات ایران براساس بندهای 26 و 36 برجام و در واکنش به عدم اجرای تعهدات اروپایی ها بوده، گفت:«درحقیقت اعلام آغاز فرآیند حل و فصل اختلافات و فعال کردن بند 36 برجام از سوی طرف های اروپایی در فضایی مطرح می شود که این بند از مدت ها پیش توسط جمهوری اسلامی ایران مورد استناد قرار گرفته است و وضعیت جدیدی ایجاد نخواهد شد. البته چنانچه اروپایی ها - که در بیانیه خود مدعی هستند این اقدام را با حسن نیت و با هدف حفظ برجام صورت داده اند- به جای تلاش برای ایفای تعهدات خود و بهره مند کردن ایران از آثار لغو تحریم ها وفق پیوست دو برجام، به تداوم مسیر وادادگی در برابر امریکا ادامه دهند و یا بخواهند از فرآیند حل و فصل اختلافات در کمیسیون مشترک برجام سوءاستفاده کنند، باید خود را برای پذیرش تبعات آن نیز آماده کنند که این تبعات قبلا به آنان از طرق مقتضی گوشزد شده است.»

پیش  از انتشار خبر رجوع اروپا به مکانیسم ماشه، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه در پیامی که در صفحه توئیتر خود منتشر کرد به انتقاد از رویکرد برجامی اروپا پرداخته  و گفته بود: «طی 20 ماه، تروئیکای اروپا - با پیروی از سیاست انگلستان در جلب رضایت ایالات متحده- به دیکته های امریکا تن داده است. این کار هیچ نتیجه ای در بر نداشته و هرگز نخواهد داشت. تروئیکای اروپا می تواند برجام را حفظ کند ولی نه با جلب رضایت قلدر و اعمال فشار بر ایران که به برجام پایبند بوده است. در عوض، اروپا باید شجاعت این را داشته باشد که به تعهدات خود عمل کند.»

 انگلیس: برجام را با توافق ترامپ جایگزین کنیم

همزمان با انتشار خبر رجوع اروپا به مکانیسم ماشه،  بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا نیز مدعی شده است که طرح دونالد ترامپ، رئیس جمهوری امریکا درباره برنامه هسته ای ایران می تواند جایگزین توافق هسته ای برجام شود. جانسون  در گفت وگو با «بی بی سی»، اجرای طرح احتمالی ترامپ را قدم بزرگی رو به جلوخوانده و گفته اگر بخواهیم برجام را از بین ببریم باید جایگزینی برای آن داشته باشیم. نخست وزیر بریتانیا گفته است مشکل برجام این است که از نگاه امریکا این توافق منقضی می شود و دیگر اینکه این توافق در دولت باراک اوباما به دست آمده است.

جانسون در حالی از جایگزین کردن توافق دیگر با برجام سخن به میان آورده است که جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با بیان اینکه جایگزینی برای توافق هسته ای ایران وجود ندارد، گفت: «حفظ برجام اکنون از هر زمانی بیشتر اهمیت دارد.»

هایکو ماس، وزیر امور خارجه آلمان نیز هدف اروپا از فعال کردن مکانیسم حل اختلاف در برجام را حفظ این توافق بین المللی عنوان کرد. همچنین نماینده روسیه در سازمان های بین المللی در واکنش به بهره گیری از مکانیسم ماشه گفت: «سه کشور اروپایی تصمیم گرفتند آن طور که در بند 36 برجام آمده، وارد ساز و کار حل اختلاف شوند. آنها عنوان کرده اند این کار را با حسن نیت و با هدف حفظ این توافق انجام داده اند و تصمیم شان با سیاست فشار حداکثری ارتباطی ندارد. بیایید امیدوار باشیم این گام اوضاع را از آنچه هست پیچیده تر نکند.»

 همزمان با انتشار چنین خبرهایی، جان کری، وزیر خارجه سابق امریکا گفت که «اروپا نباید اجازه دهد یک دروغگو (ترامپ) این توافق را نابود کند.» کری افزود: «اروپایی ها باید همه تلاش خود را به کار گیرند تا این توافق را نجات دهند. این مهم است که اروپا در این راستا رهبری را برعهده گیرد.»