آرشیو چهار‌شنبه ۲۵ دی ۱۳۹۸، شماره ۴۸۰۴
بانک و بیمه
۱۳

واشنگتن به پکن برای بهبود روابط تجاری دو کشور امتیاز داد : حذف چین از لیست آلایشگران ارزی

دنیای اقتصاد : وزارت خزانه داری آمریکا اعلام کرد، با بررسی وضعیت بازار ارز چین، نام این کشور را از دستکاری کنندگان تعمدی ارزی حذف کرد. پس از آن بود که ارزش یوآن در برابر دلار تقویت شد و نرخ برابری دلار به یوآن را از نزدیکی مرز روانی 7 دور کرد. اما بازارهای سهام چینی در مسیر نزولی گام برداشته و حدود 3/ 0 درصد تضعیف شدند. در نتیجه این اقدام یوآن داخلی در برابر دلار آمریکا 1/ 0 درصد تقویت شد؛ اما یوآن آف شور که محدوده معاملاتی ندارد 1/ 0 درصد مقابل دلار تضعیف شد که نشانگر تلاش دولت چین برای دور شدن نرخ برابری از مرز 7 است. یوآن در بازار داخلی تنها مجاز به حرکت در بازه 2 درصدی است.

گزارش پیشین خزانه داری از وضعیت آلایندگی ارزی

آخرین متن گزارش 6 ماهه درخصوص دستکاری تعمدی نرخ ارز (آلایش ارزی) از سوی خزانه داری آمریکا با 2 ماه تاخیر به کنگره این کشور ارائه شد. پرونده های سایر کشورها با توجه به وسواس کاخ سفید و شخص دونالد ترامپ به پرونده چین به حاشیه رفته اند.  با این حال، نتیجه تحقیقات خزانه داری همانطور که «دنیای اقتصاد» در گزارش های پیشین خود پیش بینی کرده بود؛ با تبرئه آلایشگری ارزی چین اعلام شد.

کشورهای دیگری از جمله آلمان، ژاپن، هند، سوئیس، برزیل، مکزیک و کره جنوبی نیز در بررسی ها زیر ذره بین قرار داشتند؛ اما هیچ یک از آنها نیز برچسب دستکاری تعمدی نرخ ارز را دریافت نکردند. با اینکه وزارت خزانه داری همه شرکای تجاری آمریکا را تبرئه کرد، اما گزینه چین را زیر ذره بین خود نگه داشته است. «استیون منوچین»، وزیر خزانه داری آمریکا «شفافیت ناکافی و تضعیف اخیر یوآن» را دلایل ادامه رصد وضعیت سیستم پولی چین اعلام کرد که در گزارش پیشین نیز به آنها اشاره کرده بود. تا اینکه بالاخره فشارهای کاخ سفید و تنش های تجاری که ابزاری برای مقابله با تهدید احتمالی چین با سلاح ارزی است، منجر به ورود پکن به لیست آلایشگران ارزی شد.

تقویت یوآن با تبرئه ارزی

نرخ برابری دلار به یوآن در پایین ترین سطح خود در برابر دلار آمریکا از ماه اکتبر سال 2019 میلادی رسید. یوآن در حال حاضر در کریدوری که اجازه نوسان تا سقف 2 درصد را به این ارز در معاملات بازار ارز آن شور یا داخلی می دهد، کنترل می شود. ظرف فصل دوم سال گذشته، یوآن بیش از 3 درصد نسبت به اسکناس پشت سبز آمریکا تضعیف شد و به ویژه در ماه پایانی که آشوب تجاری به اوج خود رسیده بود و پس از آن و در ادامه سال یوآن بالغ بر 2 درصد در برابر دلار آمریکا نزول کرد و به نرخ برابری حساسیت برانگیز 7 درصدی نزدیک شد و می توانست به عنوان سلاح ارزی علیه جنگ تجاری ایالات متحده مورد استفاده قرار بگیرد. افت یوآن در برابر دلار آمریکا با ثبت نرخ برابری 957/ 6 نگرانی سرمایه گذاران نسبت به تداوم این روند کاهشی تا عبور از نرخ حساس 7 در برابر دلار افزایش یافته بود؛ اتفاقی که از سال بحران مالی جهانی دهه گذشته تکرار نشده بود. با بروز این اتفاق نگرانی از خروج سرمایه به اوج رسید و نوسانات بازار سهام چین نیز وارد قلمرو کاهشی شد.

خروج سرمایه از بازار سهام چین

هراس از کاهش ارزش یوآن نسبت به سایر ارزهای رایج دلیل اصلی خروج سرمایه از مرزهای چین تلقی می شود. از طرفی فرضیه از سرگیری جنگ ارزی چین و آمریکا با توجه به مواضع سیاسی اقتصادی پکن در برابر واشنگتن محتمل به نظر می رسید. از سال 2005 میلادی تا اواسط سال 2014 میلادی، چین به صورت سیستماتیک برای تضعیف یوآن در بازار ارز این کشور مداخله می کرد؛ اما مداخله در راستای پیشگیری از تضعیف رنمینبی بود تا از شدت مخاطرات این اتفاق بکاهد. پکن برای افزایش رقابت پذیری تجاری محصولات خود در بازارهای جهانی چندان نسبت به افت یوآن ناراضی به نظر نمی رسید. دونالد ترامپ از سال 2016 میلادی مقابله با سیاست ارزی پکن را یکی از اقدامات اساسی کاخ سفید برای مقابله با وضعیت «ناعادلانه» تراز تجاری این دو کشور عنوان کرده بود. هرچند از ابتدای سال 2015 میلادی تا ابتدای بهار سال جاری، چینی ها در راستای اجتناب از خروج سرمایه سیاست ارزی خود را تغییر دادند؛ اما تشدید اختلافات تجاری که با تعرفه گذاری آمریکا بر واردات چینی همراه شد، جنگ ارزی را به یکی از گزینه های در دسترس پکن در جنگ اقتصادی جدید تبدیل کرد. اما حذف چین از لیست سیاه با بهبود روابط تجاری واشنگتن و پکن منجر به فروکش جنگ ارزی میان یوآن و دلار شد. پس از انتشار این خبر رسمی، یوآن روند صعودی خود را آغاز کرد و نرخ برابری دلار به یوآن از مرز روانی 7 دور شد.

عبور یوآن از سه گانه ارزی

گزارش وزارت خزانه داری آمریکا درخصوص دستکاری نرخ ارز از سوی شرکای تجاری این کشور بدون برچسب خوردن چین یا کشورهای دیگر منتشر شد. «استیون منوچین»، وزیر خزانه ایالات متحده در متن گزارش چین را مبرا از دستکاری نرخ ارز معرفی کرد؛ اما نظارت بر روند را نیز در برنامه وزارت خانه گنجاند. تشخیص نهایی به واسطه بررسی وضعیت کشورها برمبنای 3 معیار انجام می شود. اولین مبنا، دخالت مکرر و شدید در روند بازار ارز است. معیار دوم تجاوز از نسبت 3 درصدی مازاد حساب جاری به تولید ناخالص داخلی را می سنجد.

آخرین معیار که منتقدان زیادی دارد، عبور کسری تراز تجاری دوجانبه با آمریکا از 20 میلیارد دلار است؛ درصورتی که با استناد به داده های رسمی موجود پرونده چین قضاوت شود، نتیجه مطابق میل دونالد ترامپ رقم نخواهد خورد چرا که چین از سه فیلتر آلایش ارزی تنها در یک مورد نتوانست به سطح مطلوب برسد. اما احراز صلاحیت در دو مورد از سه مورد برای عدم ورود به لیست سیاه کافی است. مداخله مداوم و محسوس در بازار ارز: بانک مرکزی چین ظرف یک دهه یوآن را به سطح پیش از دستکاری های سال 2004 میلادی بازگرداند. اما تقویت یوآن نیز مشکلات خاص خود را برای چینی ها به همراه دارد. افت نسبی در روند رشد اقتصادی چین، همزمان با بهبود رشد اقتصادی آمریکا در سال 2014 میلادی توام با شکاف محسوس سیاست پولی دو کشور در همان دوره باعث تشکیل جریان خروج سرمایه از چین شد. یوآن نیز تحت تاثیر این جریان تضعیف شد. مازاد حساب جاری: نسبت مازاد حساب جاری چین به تولید ناخالص داخلی این کشور از سال 2017 میلادی که 3/ 1 درصد بود روبه افول قرار دارد که از فیلتر 3 درصدی مورد نظر وزارت خزانه داری ایالات متحده پایین تر است.

تجارت عادلانه با آمریکا: تنها موردی که چین را در پرونده آلایش ارزی تبرئه نخواهد کرد، تراز تجاری این کشور با ایالات متحده است. حجم کسری تجاری آمریکا با چین در سال های 2017 و 2018 میلادی از 375 تا بیش از 400 میلیارد دلار گزارش شده است. براساس سقف مجاز 20 میلیارد دلاری کسری تجاری براساس فیلتر سوم خزانه داری آمریکا، چین در این زمینه با فاصله زیادی آستانه ممنوعه معیار سوم را رد می کند. چین تنها در یک مورد از 3 معیار، متخلف ارزی شناخته می شود. این در حالی است که کشورهایی وجود دارند که از دو آستانه آلایندگی ارزی عبور کرده اند؛ آلمان، ژاپن، کره جنوبی، هند و سوئیس برخی از مهم ترین کشورها در این رابطه هستند که علاوه بر مازاد حساب جاری بالای 3 درصد تولید ناخالص داخلی با ایالات متحده کسری تجاری بالغ بر 20 میلیارد دلاری نیز دارند.