آرشیو چهار‌شنبه ۲۵ دی ۱۳۹۸، شماره ۴۵۶۳
صفحه آخر
۱۶
نگاه آخر

اعتماد، مهم ترین سرمایه اجتماعی

دکتر سیدحسن موسوی چلک

در تمام کشورها در کنار سرمایه انسانی یکی از مهم ترین سرمایه ها، سرمایه اجتماعی است که می تواند مولفه ای باشد برای داشتن یک جامعه پویا، با نشاط و سالم.

سرمایه اجتماعی شاخص های متعددی دارد. شاخص هایی که بیش از بقیه از آن یاد می شود اعتماد اجتماعی است که می تواند بستر را برای مشارکت اجتماعی فراهم کند. یکی از انواع اعتماد اجتماعی نیز اعتماد نهادی است و آن اعتماد بین مردم و کارگزاران است. معمولا در مورد اعتماد اجتماعی این گونه تحلیل می شود که اعتماد در کوتاه مدت ایجاد نمی شود. اعتماد بین افراد در یک جامعه در یک بستر زمانی است که شکل می گیرد. اما اگر اعتماد تخریب شد که گاهی این تخریب در کوتاه ترین زمان ممکن اتفاق می افتد، ترمیمش مجددا زمان بسیار زیادی نیاز دارد.

در بحث اعتماد اجتماعی زیر شاخص های متعددی وجود دارد که می توان از شفافیت به عنوان یکی از آنها نام برد؛ شفافیت سازمان ها و دولتمردان به معنای عام (نه فقط قوه مجریه). این شفافیت می تواند کمک کند که رابطه دولت و ملت رابطه ای صمیمی تر و مبتنی بر اعتماد باشد. شاخص دیگر پاسخگویی است؛ پاسخگویی در قبال وظایفی که دارند. ما شایستگی تحلیل فنی اتفاقاتی که در این چند روز اخیر افتاد را نداریم اما وقتی نوشته ها و انتظارات مردم را تحلیل می کنیم به نکته ای می رسیم که همه از آن گله دارند. اینکه چرا زودتر به ما نگفتند؟

و در ادامه بیان می کنند که؛ پس اگر اخبار خارجی نبود شاید اصلا خبر این ماجرا پخش نمی شد. هرچند که من شخصا این موضوع را نمی پذیرم چرا که می دانم نتیجه تحقیقات میدانی و کار کارشناسان به زمان نیاز دارد. اما به هر حال حوادثی از این دست می تواند اعتماد بین دولت و ملت را خدشه دار کند.

نکته مهم دیگر صداقت در امور با مردم است. مردم نامحرم نیستند. در هر جامعه ای که دولتمردانش مردم را نامحرم قلمداد کنند طبیعتا فاصله زیادی بین این دو گروه ایجاد می شود و دیرتر و سخت تر به یکدیگر اعتماد خواهند کرد.

فراموش نکنیم که هیچ کشور و هیچ دولتی بدون پشتوانه مردمی نمی تواند امورش را پیش ببرد چرا که ظرفیت های مردمی یکی از مهم ترین مولفه ها برای تحقق وظایف دولت ها و داشتن جامعه ای است که مردم در آن زیست اجتماعی بهتری را تجربه کنند.

اگر این اعتماد وجود داشته باشد مردم ظرفیت های شان را بروز می دهند، اگر این اعتماد باشد مردم تاب آور می شوند و برای هر موضوعی اعتراض نمی کنند، اگر این اعتماد باشد مردم مهم ترین منبع و مرجع دریافت اخبارشان سازمان های مرتبط و رسانه های رسمی شان خواهد بود.

نکته مهم دیگری که به اعتماد بین دولت و ملت کمک می کند بحث شایسته سالاری و شایسته گزینی است. اگر این اتفاق بیفتد شاید بسیاری از مشکلات کشور که ما امروز شاهد آن هستیم دیگر ایجاد نشود. این مهم ترین چالش پیش روی ما است که می تواند به کاهش اعتماد بین مردم و سازمان ها و ارگان های مختلف کمک کند.

شوری که مردم برای شهادت حاج قاسم ایجاد کرده بودند، یک فرصت عالی برای ایجاد وحدت بود، چیزی که ما خیلی وقت بود خلا آن را داشتیم، شوری مردمی که واقعا هم از صمیم دل بود. نوع برخورد مسوولین با این اتفاق سهوی سقوط هواپیما نیاز به تجربه مدیریت بحران دارد و چگونگی اطلاع رسانی.

سقوط هواپیما بی شک با خطایی سهوی صورت گرفته؛ اتفاقی که در کشورهای دیگر هم نمونه های آن را شاهد بودیم اما آنچه مردم انتظار داشتند این بود که زودتر این چنین موضوعاتی مطرح شود.

گرچه هنوز هم دیر نشده و با پذیرش مسوولیت گامی بزرگ برای مسوولیت پذیری برداشته شد، اما مردم همچنان انتظار دارند که هماهنگی بین بخش های حکومت بیشتر باشد تا نیروی انسانی کشور این گونه و به راحتی از بین نرود.

ما هنوز هم نیاز به همدلی داریم. ضمن تسلیت به خانواده های داغدار، نیاز داریم که این بحران را با کمک هم مدیریت و به سلامتی از آن عبور کنیم.

این امر هم مستلزم این است که مردم در جریان دقیق و به موقع اخبار باشند. فراموش نکنیم اعتماد اجتماعی پشتوانه بزرگی برای دولت ها است تا بتوانند هر موضوعی را مدیریت کنند و هر برنامه ای را به اجرا درآورند و هر تهدیدی را پس بزنند.