آرشیو پنج‌شنبه ۲۶ دی ۱۳۹۸، شماره ۴۸۰۵
بورس
۹
تالار شیشه ای

رفت و برگشت سهام در ترافیک توقف ها

دنیای اقتصاد : دماسنج اصلی بورس تهران با شروع معاملات آخرین روز معاملاتی هفته، در مدار منفی آغاز به کار کرد و طی نیم ساعت نخست معاملات حدود 2 هزار واحد ارتفاع خود را از دست داد. با گذشت یک ساعت از شروع معاملات بازار اما بار دیگر شاهد هجوم نقدینگی برای خرید سهام بودیم.

شرایطی که به تغییر مسیر این نماگر انجامید. در همین راستا در پایان معاملات دیروز نماگر اصلی بورس تهران رشد 3533 واحدی را تجربه می کرد. این رشد موجب شد فاصله شاخص کل بورس تهران تا ابرکانال 400 هزار واحدی به 555 واحد محدود شود. این مهم درحالی رقم خورد که بیش از یک چهارم نمادهای معاملاتی طی معاملات این روز به دلیل رشد 20 درصدی در پنج روز معاملاتی متوالی با وقفه مواجه شدند.

به این ترتیب می توان امیدوار بود که تا قبل از پایان دهمین ماه سال، این ابرکانال نیز فتح شود. در این خصوص به نظر می رسد معامله گران جدید با دریایی بی کران از پول های سرگردان بار دیگر بی توجه به معیارهای ارزندگی به انتظار خرید سهم ها نشسته و رکوردهای جدیدی را به ارمغان می آورند. شاید مهم ترین دلیل وقوع این رخداد، مقایسه سهام با دیگر بازارهای موازی است. گرچه بورس از ابتدای سال تاکنون بیش از 123 درصد رشد داشته و هشدارهای حباب فعال شده اند اما سرمایه گذار بازارهای رقیب را با بورس مقایسه می کند. در عین حال با وجود اینکه طی سال جاری ارزش معاملات تا سطوحی غیرقابل تصور رشد کرده به عمق بازار سرمایه افزوده نشده است. چنین روندی می تواند منجر به ابرحباب هایی در بورس تهران شود. هفته گذشته در پی وقایعی که ریسک های سیستماتیک بازارها را بالا برد، شاهد افت شدید قیمت ها در بازار سهام بودیم. به طوری که پس از 6 هفته متوالی با بازدهی مثبت، شاخص کل بورس تهران طی چهار جلسه معاملاتی هفته قبل با افت 9/ 7 درصدی مواجه شد. اما با کمرنگ شدن سایه جنگ، معامله گران بورس تهران از ابتدای هفته جاری به صف های بسیار طولانی خرید سهام پیوستند. در پی این هجوم برای خرید سهام شاهد رشد 9/ 12 درصدی دماسنج اصلی بورس تهران بودیم که بیشترین رشد هفتگی بازار از هفته اول مهر سال 97 است. در این میان به نظر می رسد کاهش دامنه نوسان به 2 درصد در نخستین روز هفته نیز خود رشد هفتگی شاخص کل را محدود کرد. در جریان معاملات روز گذشته بورس تهران از 313 نماد معاملاتی، 195 نماد با رشد قیمت پایانی (متوسط قیمت در طول یک جلسه معاملاتی) همراه شدند. این درحالی است که قیمت آخرین معامله 218 نماد در مدار مثبت معاملات بود. در این بین 96 نماد تجربه گر مازاد تقاضا در سقف قیمتی مجاز روزانه بودند. مجموع ارزش این صف های خرید در پایان ساعت کاری معاملات دیروز به 556 میلیارد تومان رسید. در سمت مقابل تنها یک نماد بود که صف فروشی به ارزش 109 میلیون تومان تجربه کرد. ارزش معاملات خرد (بدون احتساب معاملات بلوک و اوراق) این 313 نماد به رقم 2885 میلیارد تومان رسید. به این ترتیب متوسط این متغیر از ابتدای دی ماه به 2538 میلیارد تومان رسید. در این بین نکته جالب توجه این است که از ابتدای ماه جاری تنها در دو جلسه ارزش معاملات خرد به کمتر از 2 هزار میلیارد تومان رسیده است. این دو جلسه هم روزهایی بودند که دامنه نوسان قیمتی به 2 درصد محدود شده بود. افت 9/ 7 درصدی شاخص کل در هفته گذشته در حالی رقم خورد که شاهد حمایت گسترده سهامداران حقوقی از قیمت ها بودیم. نمود این حمایت، خالص تغییر مالکیت های سهام بود؛ به طوری که در جریان معاملات هفته گذشته 3 هزار و 743 میلیارد تومان سهم از سبد بورس بازان حقیقی به پرتفوی معامله گران حقوقی منتقل شد. اما این جریان در هفته جاری عکس شد و این بار خالص خرید سهامداران حقیقی به 2900 میلیارد تومان رسید. سهم روز گذشته از این تغییر مالکیت هفتگی به 248 میلیارد تومان رسید.

بی عملی مقام ناظر در عمق بخشی به بازار

رشد سهام در هفته جاری به صورتی بود که روز گذشته شاهد وقفه معاملاتی 86 نماد بورسی و فرابورسی به دلیل رشد قیمت بیش از 20 درصدی طی پنج جلسه معاملاتی بودیم. این درحالی است که به دلیل محدودیت 2درصدی دامنه نوسان در روز شنبه، نهایت رشد ممکن قیمت سهام کمتر از 24 درصد بود. به عبارتی دیگر طی هفته جاری بیش از 15 درصد از نمادهای بازار سهام با رشد بالغ بر 20 درصدی ارزش بازار خود همراه شدند. این درحالی است که سطوح قیمتی بسیاری از این نمادها با هیچ یک از معیارهای ارزندگی سهام همخوانی ندارد. به عنوان مثال در جریان معاملات روز گذشته سه صنعت ساخت خودرو و قطعات، فلزات اساسی و بانک ها با اختلاف زیادی نسبت به دیگر صنایع در صدر فهرست گروه ها با بیشترین ارزش معاملات روزانه قرار داشتند. در این بین خودروسازها و بانک ها نزدیک به یک چهارم (5/ 24 درصد) از ارزش معاملات خرد بورس تهران را به خود اختصاص دادند. اصلی ترین دلیلی که برای خرید این سهم ها عنوان می شود افزایش سرمایه آنها از محل تجدید ارزیابی دارایی ها است. در اقتصاد هنگامی تورم ایجاد می شود که رشد حجم پول افزون بر رشد تولید باشد. این فزونی موجب افزایش تقاضا برای کالاها شده و در نهایت منجر به رشد قیمت کالا و خدمات می شود. چنین اتفاقی را در بازار سهام هم می توان مشاهده کرد. به طوری که درحالی متوسط ارزش معاملات خرد در دی ماه 96 حدود 177 میلیارد تومان بود که این متغیر طی یک سال تا دهمین ماه 97 با رشد 170 درصدی به 476 میلیارد تومان رسید. حال با گذشت یک سال دیگر شاهد رشد ارزش میانگین معاملات خرد به 2 هزار و 538 میلیارد تومان هستیم. به عبارت دیگر طی دو سال گذشته این متغیر به طور متوسط با رشد 1333 درصدی همراه شده و 3/ 14 برابر شده است. این در حالی است که طی این مدت تنها 14 نماد جدید در بورس تهران عرضه شده است. در کنار عرضه های جدید، دیگر عواملی که می تواند موجب تعمیق بازار سهام شود، افزایش سهام شناور یا راه اندازی ابزارهای جدید مثل استقراض فروش است. با نگاهی به کارنامه عملکرد سازمان طی این دو سال به نظر می رسد مقام ناظر در هیچ کدام از این زمینه ها عملکرد مناسبی نداشته و بازار همچنان کوچک و کم گنجایش است. در چنین شرایطی افزایش ارزش معاملات خرد که به مثابه نقدینگی و حجم پول در اقتصاد است، منجر به ایجاد حباب های بزرگ در قیمت سهم ها می شود.