آرشیو پنج‌شنبه ۲۶ دی ۱۳۹۸، شماره ۴۵۶۴
جهان
۴
گزارش روز

رییس جمهور روسیه خواستار تغییر قانون اساسی و ساختار قدرت در مسکو شد

خانه تکانی پوتین

شهاب شهسواری

چهار سال مانده به انتخابات ریاست جمهوری برای تعیین رییس جمهور آینده روسیه، بعد از دو دهه سلطه ولادیمیر پوتین بر قدرت، رییس جمهور روسیه از برنامه خود برای اصلاحات اساسی در قانون اساسی روسیه و توازن قوا در این کشور خبر داد. ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه روز چهارشنبه در سخنرانی سالانه خود از پیشنهاد برای تغییر قانون اساسی روسیه و افزایش اختیارات پارلمان و نخست وزیر این کشور سخن گفت. بلافاصله، خبرگزاری ایتارتاس خبر داد که دیمیتری مدودف، نخست وزیر روسیه استعفای خود را به رییس جمهور تقدیم کرده و خواستار انتخاب نخست وزیر و کابینه جدید برای روسیه شده است. به نوشته خبرگزاری اینترفکس، ولادیمیر پوتین از دولت خواسته است تا معرفی دولت جدید به کار خود ادامه دهد. اینترفکس مدعی شده که قرار است دیمیتری مدودف، به جانشین رییس جمهور در شورای امنیت روسیه منصوب شود و شخص دیگر مقام نخست وزیری روسیه را در اختیار بگیرد. به رغم پیشنهاد پوتین برای افزایش اختیارات نخست وزیر و انتخاب کابینه توسط پارلمان، این پیشنهاد هنوز به قانون تبدیل نشده است و با استعفای مدودف، تصمیم گیری در مورد نخست وزیر و وزرای جدید کابینه همچنان بر عهده شخص ولادیمیر پوتین خواهد بود. به نوشته رسانه های روس قرار است برای تغییر قانون اساسی روسیه و افزایش اختیارات پارلمان، یک همه پرسی سراسری در این کشور برگزار شود. این اولین همه پرسی سراسری در روسیه از سال 1993 تاکنون است. از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تا سال 1993 سه همه پرسی سراسری در روسیه برگزار شد، اولین همه پرسی برای تایید ریاست جمهوری بوریس یلتسین در سال 1991، دومین همه پرسی برای اجرای برنامه اصلاحات اقتصادی یلتسین در سال 1993 و سومین همه پرسی همان سال برای تایید قانون اساسی جدید جمهوری فدراتیو روسیه برگزار شدند. قانون اساسی روسیه که با مشارکت نهادهای امریکایی نگاشته شده در 26 سال گذشته دست نخورده باقی مانده است. به نوشته رسانه های روسیه، پیشنهادهای پوتین برای تغییر قانون اساسی روسیه به زودی به شکل رسمی ارایه می شوند و به سرعت در مورد همه پرسی جدید در این کشور تصمیم گیری خواهد شد.

مدودف، سخنرانی روز گذشته پوتین را دلیل اصلی استعفای خود اعلام کرده و نوشته است: «تغییرات اعلام شده، زمانی که به تصویب برسند نه تنها تغییرات عمده ای در مواد قانون اساسی ایجاد خواهند کرد، بلکه کل توازن قوا در روسیه را نیز تغییر خواهد داد. در چنین شرایطی قدرت در قوه مجریه، قوه مقننه و قوه قضاییه کاملا تحت تاثیر قرار می گیرد.» وی تاکید کرد که استعفا به معنای ایجاد زمینه و فرصت برای اجرای اصلاحات مدنظر رییس جمهور است و تاکید کرد: «بدیهی است با توجه به این تغییرات دولت در شکل کنونی آن باید استعفا دهد.»

به نوشته آسوشیتدپرس، ولادیمیر پوتین، روز چهارشنبه بعد از دریافت استعفای دیمیتری مدودف، ضمن تشکر از عملکرد او در مقام نخست وزیر از کابینه او به دلیل برآورده نکردن انتظارات در حوزه اقتصادی و توسعه انتقاد کرده است. پوتین در سخنرانی سالانه خود هم از نیاز به تغییرات اساسی در کشور سخن گفته و وعده داده بود که رشد اقتصادی کشور در سال 2020 سرعت بیشتری پیدا کند و از متوسط رشد اقتصادی جهانی پیشی بگیرد. پوتین در عین حال در این سخنرانی از کاهش نرخ زاد و ولد در کشور به شدت اظهار نگرانی کرد. او یکی از اصلی ترین عوامل کند شدن نرخ رشد اقتصادی در روسیه را پیر شدن جمعیت و کاهش زاد و ولد توصیف کرد.

پوتین 20 سال است در مقام رییس جمهور و نخست وزیر، در دوره های مختلف قدرت کامل را در فدراسیون روسیه در اختیار دارد، در سخنرانی سالانه خود تاکید کرد که مطالبات زیادی در میان مردم برای تغییرات در کشور وجود دارد. پوتین هر چند تنها دو سال از دوره شش ساله ریاست جمهوری اش را پشت سر گذاشته است، اما بر اساس بند 3 ماده 81 قانون اساسی روسیه حق شرکت در انتخابات سال 2024 به عنوان نامزد ریاست جمهوری را نخواهد داشت. اظهارات پوتین در مورد تغییر قانون اساسی، گمانه زنی ها در مورد آینده سیاسی او بعد از پایان دوره اخیر ریاست جمهوری اش را احیا خواهد کرد.

پوتین پیش از این با شعبده های حقوقی و قانونی یک بار سال 2008 با معرفی دیمیتری مدودف، به عنوان نامزد انتخابات ریاست جمهوری، بعد از دو دوره ریاست جمهوری متوالی خودش و انتصاب خودش توسط رییس جمهور منتخب به عنوان نخست وزیر، عملا محدودیت دوره های ریاست جمهوری را دور زده بود. حالا بعد از گذشت 11 سال از آن انتخابات جنجالی، بار دیگر سال 2024، دوره دوم شش ساله ریاست جمهوری پوتین به پایان خواهد رسید و از حالا بسیاری از ناظران و تحلیلگران منتظر این هستند که ببینند برنامه او برای تحویل حکومت به جانشینانش یا استمرار نفوذش در حاکمیت چگونه است. پیشنهاد پوتین برای تغییر قانون اساسی، با تفسیرهای متفاوتی مواجه شده است. او در سخنرانی خود تاکید کرد که قصد دارد با تغییر قانون اساسی روسیه، شرایطی ایجاد کند که نقش پارلمان در تعیین نخست وزیر و وزرای کابینه بیشتر شود و پارلمان روسیه به صورت دست بسته مجبور به تایید گزینه های رییس جمهور برای نخست وزیری و وزرای کابینه نباشد. پوتین در عین حال تاکید کرد که این پیشنهاد به معنای تغییر نظام سیاسی روسیه از ریاستی به پارلمانی نیست و او قصد ندارد اختیارات ویژه رییس جمهور، از جمله اختیار برکناری نخست وزیر را در قانون اساسی جدید از او سلب کند.

منتقدان پوتین می گویند هدف او از این پیشنهادات این است تا بتواند بعد از کناره گیری اش از قدرت در سال 2024 تا سر حد امکان همچنان در حاکمیت کشور نفوذ داشته باشد. رویترز می نویسد که منتقدان پوتین این پیشنهاد او را راهی برای دور زدن محدودیت دوره های ریاست جمهوری می دانند که به او اجازه می دهد بعد از پایان دوره اخیر ریاست جمهوری اش با افزایش اختیارات نخست وزیر به عنوان منتخب پارلمان بار دیگر قدرت را در اختیار بگیرد. در برابر گروه دیگر از تحلیلگران معتقدند که پوتین تلاش می کند تا اختیارات رییس جمهور بعدی را تا جایی که می تواند محدودتر بکند تا میراث دار حکومت او از قدرت کمتری برای تغییرات اساسی در چارچوب حکومت روسیه برخوردار باشد. گروهی از منتقدان هم معتقدند که پوتین آماده می شود تا بار دیگر سناریوی سال 2008 برای جابه جایی قدرت با مدودف را اجرا کند و از حالا مدودف را به عنوان نامزد مورد نظر خود برای انتخابات سال 2024 آماده کرده است.