آرشیو پنج‌شنبه ۲۶ دی ۱۳۹۸، شماره ۴۸۰۵
صنعت، معدن و بازرگانی
۳
گزارش

نمای تجارت هند و ایران

دنیای اقتصاد : حجم تجارت کالایی کشور هند در سال 2018، حدود 831 میلیارد دلار بوده که از این میان حدود 508 میلیارد دلار آن مربوط به واردات هند از سایر کشورها و 323 میلیارد دلار آن مربوط به صادرات هند به جهان بوده است. این کشور به عنوان چهارمین کشور واردکننده به ایران، یکی از شرکای اصلی تجاری محسوب می شود.

به گزارش معاونت بررسی های اقتصادی اتاق بازرگانی تهران، از سال 2017 واردات هند از جهان افزایش یافته تا در سال 2018 به بیشترین رقم از سال 2001 به بعد برسد. صادرات هند نیز از سال 2017 به بعد روند افزایشی داشته و در سال 2018 صادرات هند به جهان به حدود 323 میلیارد دلار رسیده که این رقم کمی از بیشترین صادرات هند در سال 2013 (از ابتدای 2001 تاکنون (کمتر است. تراز تجاری هند طی سال های 2001 تا 2018 همواره منفی بوده است. بیشترین کسری تجاری این کشور در سال 2012 به میزان 4/ 199 میلیارد دلار بوده که کاهش صادرات همراه با افزایش واردات در این سال منجر به کسری تجاری شدید در آن شده است. از سال 2016 تا 2018 کسری تجاری هند به طور متوالی افزایش یافته است.

بیشترین ارزش صادرات هند مربوط به «سایر روغن های نفتی و روغن های حاصل از مواد معدنی قیری» بوده که هند در سال 2018 حدود 32 میلیارد دلار از این کالا صادر کرده و این گروه کالایی سهم 9/ 9 درصدی از کل صادرات این کشور را تشکیل داده است. پس از آن، گروه های کالایی «سایر الماس، حتی کارشده، ولی سوارنشده و کار گذارده نشده» و «روغن های سبک و فرآورده های آن» با سهم حدود 5/ 7 درصد و 6/ 4 درصد جزو اقلام عمده صادراتی هند در سال 2018 بوده اند.

ارزش 20 قلم عمده کالای صادراتی هند در مجموع 135 میلیارد دلار بوده که حدود 42 درصد از صادرات کالایی هند را به خود اختصاص داده است. «نفت خام و روغن حاصل از مواد معدنی قیری، خام» بیشترین ارزش واردات هند در سال 2018 را به خود اختصاص داده است. واردات هند از این کالا 5/ 114 میلیارد دلار بوده که سهم حدود 6/ 22 درصدی از ارزش کل واردات این کشور را تشکیل داده است. «دیگر اشکال خام طلا برای مصارف غیرپولی» و «سایر زغال سنگ ها» با سهم های به ترتیب 2/ 6 درصدی و 5/ 4 درصدی از ارزش کل واردات دو قلم عمده وارداتی بعدی بوده اند.  20 قلم عمده وارداتی کالایی هند حدود 262 میلیارد دلار بوده که سهم حدود 52 درصدی از کل واردات کالایی هند را تشکیل می دهد. بزرگ ترین شریک تجاری هند در بخش صادرات، ایالات متحده آمریکا است؛ امارات متحده عربی و چین نیز رتبه های دوم و سوم بزرگ ترین مقاصد صادراتی هند را به خود اختصاص داده اند. ارزش صادرات هند به 20 مقصد عمده صادراتی این کشور در مجموع 220 میلیارد دلار بوده که سهم 68 درصدی از کل صادرات هند را به خود اختصاص داده اند. در سال 2018 بیشترین واردات هند از چین بوده و ایالات متحده آمریکا با 6/ 32 میلیارد دلار و عربستان سعودی با 4/ 28 میلیارد دلار پس از چین در جایگاه بعدی بزرگ ترین صادرکنندگان به هند قرار گرفتند. عراق پنجمین مبدا عمده وارداتی هند بود است. واردات هند از ایران در سال 2018، 8/ 14 میلیارد دلار بوده، بنابراین ایران در میان مبادی عمده وارداتی هند در جایگاه دهم قرار دارد. سهم ایران از تامین نیاز وارداتی هند 9/ 2 درصد بوده است. براساس آمارهای مرکز تجارت بین المللی، از میان 6/ 17 میلیارد دلار تجارت کالایی هند با ایران، ارزش صادرات کالایی هند به ایران در سال 2018، حدود 9/ 2 میلیارد دلار بوده که حدود 9/ 0 درصد از ارزش کل صادرات هند را تشکیل می دهد. همچنین کل واردات کالایی هند از ایران در سال 2018 حدود 8/ 14 میلیارد دلار بوده و 9/ 2 درصد از واردات هند را به خود اختصاص داده است. تراز تجاری هند با ایران طی 3 سال گذشته همواره مثبت و دارای مازاد تجاری به نفع ایران بوده است. تراز تجاری ایران با هند در سال 2016 برابر با 9/ 5 میلیارد دلار بوده که این رقم در سال 2018 به 9/ 11 میلیارد دلار رسیده و تقریبا دو برابر شده است. «برنج نیمه سفید شده یا کامل سفید شده، حتی صیقلی یا براق شده» حدود 2/ 1 میلیارد دلار از کل ارزش صادرات هند به ایران را به خود اختصاص داده است. این گروه کالایی سهم حدود 42 درصدی از مجموعه صادرات هند به ایران را تشکیل می دهد.

در میان اقلام عمده وارداتی هند در سال 2018، بیشترین میزان واردات متعلق به «نفت خام و روغن حاصل از مواد معدنی قیری» بوده است. میزان واردات هند از ایران در این گروه کالایی حدود 13 میلیارد دلار است و ایران سهم 3/ 11 درصدی از تامین نیاز وارداتی هند در این گروه کالایی داشته است. پس از نفت خام، متانول بیشترین میزان واردات هند از ایران را به خود اختصاص داده است.

بررسی آمارهای تجارت کالایی بدون نفت خام ایران با هند براساس آمارهای گمرک نشان می دهد واردات ایران از هند در سال های 1394 و 1395 کاهش یافته؛ اما از سال 1396 مجددا روند افزایشی در پیش گرفته تا در سال 1397 به حدود 8/ 2 میلیارد دلار برسد. این رقم همچنان از رقم واردات ایران از هند در سال 1393 پایین تر است. مطابق آمار گمرک ایران، صادرات ایران به هند در سال 1397 کاهش یافته و به رقم حدود 2 میلیارد دلار رسیده است. صادرات ایران به هند در سال 1397 در کمترین مقدار خود از سال 1393 بوده است. در فهرست اقلام عمده صادراتی ایران به هند «متانول» با ارزش صادرات حدود 383 میلیون دلاری مهم ترین کالای صادراتی ایران به هند و «برنج نیمه سفید و کامل سفید» با ارزش واردات حدود 4/ 1 میلیون دلاری، مهم ترین کالای وارداتی ایران از این کشور است.

بر اساس آمارهای مرکز تجارت بین المللی، هند در سال 2018 حدود 122 میلیارد دلار را از منطقه خاورمیانه وارد کرده که حدود 15 میلیارد دلار آن مربوط به ایران است. سهم خاورمیانه در تامین نیاز وارداتی هند در سال 2018 نسبت به سال های 2017 و 2016 افزایش یافته است. سهم ایران از کل صادرات خاورمیانه به هند به 1/ 12 درصد در سال 2018 رسیده است. همچنین سهم ایران در تامین نیاز وارداتی هند در سال 2018 حدود 3 درصد بوده که نشان از افزایش دارد. در سال 2018 نسبت به سال 2017 نیز واردات هند از خاورمیانه با رشد حدود 31 درصدی و واردات آن از ایران با رشد حدود 33 درصدی مواجه شده است. با وجود رشد 5/ 33 درصدی واردات هند از ایران در سال 2018 بخش عمده این رشد ناشی از افزایش صادرات کالاهای نفتی بوده است. در حالی که در برخی از کالاهای عمده صادراتی ایران در این سال شاهد افت صادرات ایران به هند بوده ایم و نکته جالب این است که درمورد این کالاها کل واردات هند از جهان نه تنها کاهش نداشته بلکه با افزایش همراه بوده است. از جمله این کالاها می توان به «کودهای معدنی»، «پسته»، «وینیل کلراید»، «پلی کربنات ها»، «فولاد و محصولات فولادی»، «شیشه تخت» و «لاستیک» اشاره کرد.