آرشیو چهار‌شنبه ۱۸ دی ۱۳۹۸، شماره ۳۶۱۸
صفحه اول
۱
حرف اول

بازار نفت بعد از شوک ترور سردار

علیرضا سلطانی

بازار نفت به شوک های سیاسی و متغیرهای ژئوپلیتیکی عادت دارد. اصولا بازار نفت در یک قرن گذشته با شوک های سیاسی و ژئوپلیتیکی زندگی کرده است. شوک های سیاسی، متغیری ثابت و دائمی برای بازار نفت و تحولات آن است؛ شوک هایی که عمدتا در مهد تولید نفت، یعنی خلیج فارس رقم می خورد. شوک ترور سردار سلیمانی اما برای بازار نفت، آن هم در روزهای ابتدایی سال 2020، شوکی پیش بینی نشدنی بود؛ شوکی که می تواند سرآغاز بروز یک سلسله شوک های بزرگ و دامنه داری در خاورمیانه شده و بازار نفت و به تبع آن اقتصاد جهانی را در شرایطی غیرقابل پیش بینی ، کنترل نشدنی و پرالتهاب قرار دهد. اقدام تروریستی دولت آمریکا در به شهادت رساندن سردار سلیمانی، بدون درنظرگرفتن ابعاد سیاسی، اقتصادی و امنیتی آن در منطقه و جهان، یک خطای راهبردی است که آثار و پیامدهای آن بر حوزه های مختلف ازجمله بازار نفت، بسیار پرهزینه خواهد بود. این اقدام به طور قطع می تواند دامنه اثرگذاری متغیرهای ژئوپلیتیکی بر بازار نفت را که در سال های اخیر کاهش یافته بود، افزایش داده و به فعال شدن متغیرهای پی در پی دیگر منجر شود. افزایش قیمت، آن هم یکباره و شوک آور، نشان از افزایش نگرانی ها نسبت به امنیت تولید و تجارت نفت دارد. این نگرانی هم برای کشورهای مصرف کننده و هم کشورهای تولیدکننده نفت مصداق دارد. هیچ کشور تولیدکننده نفت در خاورمیانه و خلیج فارس قطعا از افزایش قیمت ناشی از اقدام تروریستی آمریکا رضایت ندارد؛ چرا که آنچه برای این کشورها اهمیت دارد، در درجه اول امنیت انتقال نفت از منطقه است. این اقدام هم بر فرایند سرمایه گذاری در صنعت نفت در میان مدت و هم در کمیت و کیفیت انتقال نفت از خاورمیانه که در حدود 30 درصد نفت جهان را تامین می کند، تاثیر مستقیمی خواهد داشت و ریسک فعالیت در بازار نفت را افزایش می دهد. به طور قطع، برای مدت ها بازار نفت در نگرانی از پاسخ بحق ایران در انتقام از اقدام تروریستی آمریکا به سر خواهد برد و با پاسخ ایران، تحولات ژئوپلیتیکی جدیدی در منطقه فعال می شود. اقدام آمریکا در ترور شهید سلیمانی، امنیت نسبی انرژی در جهان را به خطر انداخت؛ امنیتی که به طور مستقیم و غیرمستقیم مدیون تلاش های شهید سلیمانی در سال های اخیر در مبارزه با تروریسم و ناامنی در منطقه نفت خیز خاورمیانه بود. 

اگر امروز نفت عراق در بالاترین ظرفیت خود در حال تولید و صادرات است و از گزند گروه های تروریستی داعش و امثال آن دور است، ناشی از مجاهدت های امثال شهید سلیمانی است. بازار نفت در نبود سردار سلیمانی که نماد امنیت خاورمیانه بود، روزهای سخت، پرالتهاب و ناایمنی را در پیش خواهد داشت؛ شرایطی که هیچ تحلیلگری آن را برای نیمه نخست سال 2020 در این سطح پیش بینی نمی کرد. بااین حال، این شرایط برای دولتمردان ماجراجو و بی منطق کنونی آمریکا قابل درک نیست.