آرشیو چهار‌شنبه ۱۸ دی ۱۳۹۸، شماره ۳۶۱۸
جهان
۷

تحولات اخیر عراق، دولت ترامپ را آشفته کرده است

پنتاگون و کاخ سفید رودرروی هم

هزار و 83 روز از روی کارآمدن دونالد ترامپ به عنوان رئیس جمهور آمریکا می گذرد و این روزها تیم او مثل گروهی است که دیگر نمی تواند یک تیر مستقیم شلیک کند؛ حالا شب، اطلاعیه ای منتشر می شود و دو ساعت بعد مقامات آمریکایی آن را رد می کنند؛ رئیس جمهور تهدیدی می کند و وزیر دفاع رودرروی آن می ایستد؛ شاید هم نوایی گروهی دولت ترامپ پیش از این هم چندان خوش آهنگ نبود، اما اکنون همه سازهای این بند ناکوک است.  

روز دوشنبه، یک روز پس از آنکه پارلمان عراق دولت این کشور را به اخراج نیروهای خارجی، به ویژه نیروهای آمریکایی از این کشور ملزم کرد، نامه ای از سوی فرماندهی نیروهای آمریکایی در عراق خطاب به بغداد منتشر شد. در این نامه که البته هنوز به امضای ویلیام سیلی، فرمانده کل نیروهای خارجی در عراق نرسیده بود، نوشته شده: با احترام به تمامیت ارضی جمهوری عراق و به دنبال درخواست پارلمان و نخست وزیر این کشور، کارگروه نیروهای مشترک، طی روزها و هفته های آینده پس از آمادگی های لازم، نیروهای خود را از عراق جابه جا می کند. محتوای این اطلاعیه دقیقا با اظهارات ترامپ مغایرت داشت. ترامپ در واکنش به تصویب قطع نامه اخراج نیروهای آمریکایی از عراق این کشور را تهدید کرده بود اگر دولت عراق از این قطع نامه مجلس پیروی کند، باید منتظر تحریم های شدید واشنگتن باشد؛ تحریم های آن قدر شدید که تحریم ها علیه ایران را کوچک جلوه خواهد داد.

در بخش دیگری از این اطلاعیه با اشاره به پرواز هلیکوپترهای آمریکایی در اطراف سفارت این کشور در بغداد آمده است: ما به تصمیم شما مبنی بر خروج نیروهایمان احترام می گذاریم و تلاش می کنیم عملیات گشت زنی هوایی را به منظور حفظ آرامش مردم عراق و جلوگیری از بروز فرضیه افزایش تعداد نیروهای آمریکایی در این کشور به ساعت های شامگاهی محدود کنیم.

این اطلاعیه در رسانه های مرتبط با وزارت دفاع آمریکا منتشر شد، اما ناگهان از خروجی رسانه ها برداشته شد. درحالی که پس از قطع نامه مجلس عراق برای خروج نیروهای ائتلاف ضدداعش از این کشور، هنوز برنامه ای از سوی دولت نظامی برای خروج این نیروها ارائه نشده بود. چندساعت پس از انتشار این اطلاعیه، مارک اسپر، وزیر دفاع آمریکا، تصمیم کشورش برای خارج کردن نیروهای نظامی از عراق را تکذیب و نامه ژنرال سیلی را «پیش نویس» و «یک اشتباه» توصیف کرد. 

اسپر در مقابل خبرنگارانی که در پنتاگون حضور یافته بودند تاکید کرد، هنوز تصمیمی برای خروج نیروهای آمریکا از عراق گرفته نشده است. بسیاری از تحلیلگران می گویند خروج نیروهای آمریکایی از عراق تنها با تصویب قانون ممکن می شود، اما نگاهی به توافق بازگشت نیروهای آمریکایی به عراق در سال 2014 نشان می دهد که آخرین ورود نیروهای آمریکایی به عراق بر اساس قانون صورت نگرفته و به این ترتیب تنها با درخواست یک نهاد اجرائی خروج آنها باید عملی شود. حضور فعلی نظامیان آمریکایی و نیروهای ائتلاف در عراق براساس توافقی در سال 2014 است که از نظر حقوقی رسمیت چندانی ندارد و در نهایت با موافقتی مشابه تصمیم روز یکشنبه پارلمان عراق و با تبادل چند نامه در سطح مقامات دو کشور محقق شده است. بنابراین اگر نخست وزیر عراق دعوت خود از نیروهای آمریکایی را پس بگیرد، آنها مجبورند خاک این کشور را ترک کنند، مگر اینکه بخواهند تحت عنوان اشغالگر و به صورت غیرقانونی به حضور خود ادامه دهند. علاوه براین اسپر در سخنانی که از او انتظار نمی رفت، با تهدید ترامپ مبنی بر احتمال هدف قراردادن 52 نقطه «فرهنگی» در خاک ایران در صورت اقدام تلافی جویانه تهران پس از ترور یکی از فرماندهان این کشور، مخالفت کرد. اسپر دراین باره گفته است، ارتش آمریکا هیچ برنامه ای برای بمباران مراکز فرهنگی ایران ندارد و این نهاد از قوانین درگیری های مسلحانه پیروی خواهد کرد. این در حالی است که ترامپ یکشنبه، چندساعت پس از قطع نامه مجلس عراق و تشدید نگرانی ها نسبت به حمله تلافی جویانه ایران در توییتی تهران را تهدید کرد؛ «به ایران هشدار می دهم اگر حمله ای علیه نیروها یا تاسیسات آمریکایی انجام دهد، 52 سایت ایرانی در تیررس هستند، برخی از آنها اهمیت بسیار بالا و مهمی برای ایران و فرهنگ ایرانی دارند و به آن اهداف و به خود ایران بسیار سریع و به طور سنگین ضربه زده خواهد شد. ایالات متحده بیش از این هیچ تهدیدی را نمی پذیرد». تهدید توییتری ترامپ موجی از محکومیت ها را به دنبال داشت؛ تقریبا تمامی کارشناسان این بار به ترامپ هشدار دادند که در مسیر انجام یک جنایت جنگی حرکت می کند. واکنش وزیر دفاع آمریکا به اظهارات رئیس جمهور این کشور پس از آن مطرح شد که با وجود تمام انتقادات و محکومیت های جهانی، ترامپ بار دیگر در صحبت هایی بر موضع خود پافشاری کرد.

پس از آن، اسپر روز دوشنبه در گفت وگو با خبرنگاران تاکید کرد که ارتش آمریکا از قوانین بین المللی سرپیچی نخواهد کرد. شکاف میان رئیس جمهور آمریکا و فرمانده پنتاگون در دوران ترامپ موضوعی ثابت بوده که به تغییر چندباره وزیر دفاع این کشور منجر شده است، اما اکنون درحالی که نیروهای آمریکا در عراق در آستانه تصرف یک کشور قرار دارند و ترامپ همچنان بر تداوم استقرار آنها تاکید می کند، این تنش ها می تواند نتایج متفاوت و گسترده تری در قیاس با تغییر وزیر داشته باشد؛ تنش هایی که با فرسوده کردن نیروهای آمریکایی مستقر در عراق می تواند اوضاع را، هم در داخل آمریکا و هم در خارج علیه ترامپ به هم بریزد.