آرشیو شنبه ۷ دی ۱۳۹۸، شماره ۳۶۰۸
ورزش
۱۴

معمای فیروزجا پیچیده تر شد: تولد «ملایی» جدید در شطرنج

تبعات منفی جدایی علیرضا فیروزجا از تیم ملی شطرنج، زودتر از آنچه که همه فکرش را بکنند، ورزش کشور را با چالش مواجه کرد. شطرنج ایران که در چندسال اخیر با درخشش استعدادهای نوظهورش، جایگاه خود را از رده پنجاهم به بیستم جهان ارتقا داده بود، با خداحافظی این شطرنج باز نابغه، رتبه قابل اعتنای خود را از دست داد. تصمیم فیروزجا مبنی بر مسابقه دادن او زیر پرچم فدراسیون جهانی شطرنج (فیده)، دلیلی است که باعث شده تا تیم ملی ایران با سقوط فاحشی روبه رو شود و از رده 20 به 29 تنزل پیدا کند. دومین سوپراستادبزرگ شطرنج دنیا در رنکینگ ماه گذشته فیده 9 پله صعود داشت و بالاتر از دیگر ایرانیان در رده بندی انفرادی به رده 28 رسید. اما ادامه فعالیت های او با پرچمی غیر از ایران، تمام امتیازات و تاثیرگذاری هایش را از رنکینگ تیمی کشورمان سلب کرد و همین مسئله سقوطی این چنینی را موجب شده است. این شطرنج باز 16 ساله بعد از اینکه شورای برون مرزی وزارت ورزش و جوانان با اعزام تیم ملی شطرنج مردان به رقابت های سریع و برق آسای قهرمانی جهان 2019 روسیه مخالفت کرد، در اقدامی ناگهانی اعلام کرد که می خواهد با پرچم فیده مسابقه دهد. دلیل مخالفت وزارت ورزش و جوانان با این اعزام، حضور پرشمار بازیکنان اسرائیل در این مسابقات بود. عدم تقابل ورزشکاران ایرانی با نماینده های اسرائیل در شرایطی ورزش ایران را در سطح بین المللی با مشکلات جدی روبه رو کرده که مسئولان وزارت ورزش چاره ای جز عدم اعزام تیم های ملی به مسابقاتی که احتمال هم قرعه شدن نماینده های ایران با اسرائیل وجود دارد، ندارند. با توجه به اینکه تیم ملی شطرنج اسرائیل در رده بندی جهانی درحال حاضر در جایگاه پانزدهم قرار دارد و ایران نیز با احتساب جایگاه بیستم در چندقدمی این تیم قرار داشت، شطرنج بازان کشورمان در صورت شرکت در رقابت های جهانی، به طورقطع با نمایندگان این کشور روبه رو می شدند. با همه اینها باید گفت که رنکینگ فیروزجا تاثیر زیادی در جایگاه بیستمی ایران داشت. او که همین چندماه پیش به عنوان اولین ایرانی با عبورکردن از ریتینگ 2700 موفق به کسب عنوان سوپراستادبزرگی شد، در رنکینگ یک ماه پیش فیده با 2720 واحد ریتینگ بیشترین سهم را در ارتقای جایگاه تیمی ایران داشت. شطرنج باز عنوان دار جهان و آسیا در حالی با رفتن زیر پرچم فیده مسیر جدیدی را برای رسیدن به اهداف قهرمانی خود ترسیم کرده که شوک بزرگی را به ورزش کشور وارد کرده است. این برای دومین بار در چند ماه اخیر است که ورزشکاران ایرانی در اعتراض به سیاست عدم تقابل با نماینده های اسرائیل حاضر به مهاجرت و تغییر تابعیت می شوند.

پیش از این سعید ملایی، قهرمان جودوی جهان، در واکنش به این موضوع از تیم ملی ایران کناره گیری کرد و تابعیت مغولستان را گرفت. در پی علنی شدن دلیل تغییر تابعیت ملایی، فدراسیون جهانی جودو، فدراسیون جودوی ایران را از انجام هرگونه فعالیت بین المللی تعلیق کرده است. در مورد علیرضا فیروزجا باید به این نکته اشاره کرد که پیش از جنجال های عدم اعزام تیم ملی شطرنج مردان به مسابقات جهانی روسیه، زمزمه های تغییر تابعیت او شنیده می شد. این شطرنج باز مازنی به خاطر هوش سرشاری که دارد، چند ماه پیش با پیشنهاد خوبی از طرف یکی از تیم های باشگاهی فرانسه، مواجه شد و تصمیم به مهاجرت گرفت. فرانسوی ها در حالی برای به خدمت گرفتن نابغه شطرنج ایران، همه جوره امکانات را برای او مهیا کردند که او به همراه خانواده اش به این کشور رفت. فیروزجا بعد از گذشت سه ماه از حضورش در فرانسه، اقامت این کشور اروپایی را گرفته است. به گفته مهرداد پهلوان زاده، رئیس فدراسیون شطرنج، فیروزجا به دلیل سن پایین و مسیر رو به رشدی که دارد، حتی این امکان را دارد که بتواند تابعیت آمریکا را هم بگیرد. حضور علیرضا فیروزجا با پرچم فیده در رقابت های جهانی 2019 روسیه که هم اکنون در جریان است، بازتاب گسترده ای را هم در رسانه های خارجی به دنبال داشت.

روزنامه معتبر ایندیپندنت نیز روز گذشته در گزارشی به حواشی این موضوع پرداخت و مدعی شد که فیروزجا در اقدامی مشابه سعید ملایی به خاطر مخالفت با سیاست عدم رویارویی شطرنج بازان ایرانی با اسرائیلی ها این تصمیم را گرفته است. نایجا شورت، نایب رئیس فدراسیون جهانی شطرنج نیز در اظهارنظری گفته است که وضعیت حال حاضر شطرنج ایران قابل تحمل نیست. اقدام ناگهانی فیروزجا برای مسابقه دادن با پرچم فیده باعث شد تا فدراسیون شطرنج با ارسال ایمیلی به فدراسیون جهانی این رشته اعتراض خود را نسبت به این موضوع اعلام کند؛ اعتراضی که البته تاکنون بی پاسخ مانده است. پهلوان زاده دراین باره به «شرق» می گوید: «فیروزجا به من گفت قصد شرکت در این مسابقات را دارد که من مخالفت خود را در این زمینه اعلام کردم و گفتم فدراسیون اجازه چنین کاری را به او نمی دهد، اما او گفت که قصد دارد با پرچم فیده در این مسابقات شرکت کند. درحال حاضر او اقامت فرانسه را دارد و ممکن است تغییر تابعیت او حتی برای آمریکا نیز باشد و بخواهد زیر پرچم فرانسه یا آمریکا در مسابقات شرکت کند، اما در شرایط کنونی از نظر قانونی تغییر پرچم برای فیروزجا وجود ندارد. اگر بازیکنی به مدت دو سال مقیم کشوری باشد و فدراسیون آن کشور درخواست دهد که آن بازیکن می تواند زیر پرچم آن کشور در مسابقات شرکت کند، در این صورت مشکلی برای تغییر تابعیت ورزشکار وجود ندارد. ما منتظر جواب ایمیل فیده بودیم، اما رسما هیچ جوابی ندادند. این به این معنی است که فیده مخالفتی با حضور این چنینی فیروزجا در مسابقات ندارد. البته من یک تماس اینترنتی با یکی از مسئولان فدراسیون جهانی داشتم که آن شخص به من گفت بیشتر اعضای هیئت رئیسه فدراسیون جهانی موافق حضور علیرضا در مسابقات با پرچم فیده بوده اند. برای فدراسیون جهانی مهم است که مسابقات را با حضور چهره های شاخص برگزار کنند. برای همین چنین رایی را داده اند».

با همه این اتفاقات، اگرچه بازگشت دوباره فیروزجا به تیم ملی شطرنج ایران کم رنگ به نظر می رسد، اما پهلوان زاده باز هم امیدوار به بازگشت این نوجوان است: «من هنوز امیدوارم که علیرضا برگردد. من در این چند روز با پدر علیرضا حرف می زدم، چون خودش مشغول تمرین بود. از طرفی علیرضا بچه است و سن کمی دارد. نمی تواند فعلا تصمیمی بگیرد. او عاشق بازی کردن است و فقط به مسابقه فکر می کند. خانواده علیرضا سنتی و مذهبی هستند و به ایران تعلق خاطر دارند. ان شاءالله سر فرصت تصمیم درست را بعد از این مسابقات خواهند گرفت. واقعا حیف است. علیرضا یک استثناست. ما باید این بچه ها را حفظ کنیم. خیلی طول می کشد تا ما چنین استعدادهایی را کشف کنیم».

اگر تا پیش از این خطر تعلیق در رشته هایی مثل کشتی، و جودو، ورزش ایران را تهدید می کرد، حالا باید شطرنج را هم به آن اضافه کرد. اسرائیلی ها در چندسال اخیر پیشرفت خوبی در این رشته داشته اند و هر روز به تعداد نماینده های آنها در رقابت های بین المللی اضافه شده است، طوری که حضور بی شمار آنها در مسابقات جهانی باعث شده تا بازیکنان کشورمان هم در مصاف با آنها دچار گمراهی شوند.

شطرنج بازان نیز مثل سایر ورزشکاران هر زمان که با قرعه اسرائیل مواجه شده اند، از رویارویی با نماینده اسرائیل ممانعت کرده اند، اما هفته پیش در تورنمنت شطرنج «سیتخس» اسپانیا اتفاقی عجیب برای نماینده های ایران رخ داد که پای اعتراض مجلسی ها هم به آن باز شد. محمدامین طباطبایی و پرهام مقصودلو که با هزینه شخصی و بدون مربی و سرپرست در این مسابقات شرکت کرده بودند، هر دو با دو شطرنج باز از اسرائیل مسابقه دادند، بی آنکه اطلاعی از ملیت این بازیکنان داشته باشند. در رقابت های شطرنج خبری از پرچم یا نام کشور حریف نیست و دیدار ها به فاصله زمانی بسیار کوتاهی پشت سرهم برگزار می شوند. حتی به میز برگزاری مسابقه نیز لیبل و نام ونشان شطرنج بازان وصل نمی شود و تنها نکته ای که در برگزاری این مسابقات اولویت دارد، زمان است.