آرشیو چهار‌شنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۸، شماره ۴۵۸۴
صفحه اول
۱
جهان

تسلط ترکیه بر دریای اژه

اردوان امیراصلانی

ترکیه و لیبی در پایان ماه نوامبر 2019 یادداشت تفاهمی در مورد تعیین مرزهای دریایی دو کشور شامل منطقه اقتصادی انحصاری تنظیم کردند. تعریف این منطقه به موجب قوانین دریاها بدین گونه است که کشور ساحلی در زمینه اکتشافات و استفاده از منابع طبیعی دارای حق و حقوق حاکمیتی است. این منطقه از ساحل کشور تا 200 مایل دریایی (4/370 کیلومتر) امتداد دارد. ترکیه و لیبی به طور یکجانبه و بدون همکاری یونان این حد و حدود را تعیین کرده اند، بدین معنا که اکنون مرزهای جدید دریایی ترکیه به کرت بزرگ ترین جزیره یونان بسیار نزدیک است. بیانیه ترکیه مبنی بر شروع حفاری برای استخراج گاز طبیعی در این منطقه موجب برانگیختن ادعای یونان برای حاکمیت بر قلمرو دریایی شده است. بخش عمده ناراحتی یونان ناشی از سکوت و خودداری متحدین سنتی آن کشور یعنی ایالات متحده امریکا و اتحادیه اروپا از دفاع از آن کشور است. عضویت هر دو کشور ترکیه و یونان در ناتو، جانبداری از یک طرف به نفع طرف دیگر را برای دیگر اعضا پیچیده تر می سازد. علاوه بر این، نقش اصلی ترکیه در جلوگیری از مهاجرت به کشورهای عضو اتحادیه اروپا در جریان بحران سوریه سهم عمده ای در سکوت بروکسل دارد. با شکست کامل سیاست خارجی سیریزا (ائتلاف چپ رادیکال در یونان) از سال 2015 تا 2019 و متعاقب آن حزب دموکراسی نو به رهبری میتسوتاکیس، دولت محافظه کار یونان تمام تلاش خود را برای نزدیک شدن به واشنگتن انجام داد تا جایی که به تنها عضو اتحادیه اروپا تبدیل شد که از ترور سردار ایرانی شهید سلیمانی ابراز خرسندی کرد و با پیشنهاد استقرار سامانه موشکی در عربستان سعودی به منظور جلوگیری از حملات ایران سعی بر جلب حمایت واشنگتن از اهدافش را داشت.

در پی ملاقات با دونالد ترامپ در ژانویه گذشته، میتسوتاکیس هیچ تعهدی از واشنگتن برای جانبداری از یونان در مورد اختلافاتش با ترکیه دریافت نکرد. از این بدتر، به ابتکار ترکیه، یونان حتی برای شرکت در همایش لیبی که چند هفته پیش توسط آلمان برگزار شد، دعوت نشد. باوجود اینکه اکنون منافع کشور یونان به طور مستقیم در گرو لیبی است، غیبت این کشور در این کنفرانس با شرکت روسای جمهور روسیه، فرانسه، ترکیه و صدراعظم آلمان با هدف آتش بس و پیدا کردن راه حلی برای مناقشه بین دو طرف درگیر در لیبی محسوس بود. علاوه بر این، ماجراجویی دولت یونان برای اعزام نیروهای نظامی به لیبی در چارچوب عملیات دریایی اتحادیه اروپا موسوم به «صوفیه» برای اعمال تحریم تسلیحاتی طرف های متخاصم با سیاست سنتی یونان منافات دارد؛ سیاستی که هدف آن بی طرفی در مناقشات و حفظ روابط دوستانه با کشورهای بزرگ همسایه مانند ایران و روسیه بوده است. بدین ترتیب، فاصله گرفتن آتن و تهران منجر به پیشنهاد همکاری برای حل مناقشه بین روسیه و ترکیه در سوریه توسط رییس جمهور ایران شده است. نزدیکی ایران به ترکیه و روسیه نشانه خوبی برای منافع یونان نیست. جای تردید است که این اقدامات تاثیر مثبتی در دفاع از منافع یونان در دریای اژه داشته باشد.

تا به امروز، ترکیه به دلیل اقدامات خود در لیبی از تحریم های بین المللی گریخته است. باوجود اینکه روسیه و ترکیه در سوریه در تقابل با یکدیگر هستند، تقویت روابط بین این دو کشور مطمئنا باعث تضعیف موقعیت یونان خواهد شد. روس ها حتی درنظر دارند دولت قبرس شمالی که توسط ترکیه به رسمیت شناخته شده را با انگیزه تاسیس پایگاه نظامی دریایی در آنجا به رسمیت بشناسند. بنابراین انزوای یونان در دریای اژه و فراتر از آن اتحادیه اروپا به نظر اجتناب ناپذیر می رسد.